© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Taranenko gegn Rússlandi
Dómur frá 15. maí 2014
Mál nr. 19554/05
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi
10. gr. Tjáningarfrelsi
11. gr. Funda og félagafrelsi
Mótmælendur. Óeirðir. Handtaka. Varðhald.
1. Málsatvik
Kærandi var handtekin í desember 2004 þegar hún tók þátt í mótmælum gegn stefnu forseta Rússlands. Hún hafði verið í hópi mótmælenda sem braut sér leið gegnum öryggisgæslu við skrifstofur forsetans og læstu sig inni í einni af skrifstofum byggingarinnar. Þar dreifðu mótmælendur bæklingum út um glugga skrifstofunnar og veifuðu mótmælafánum. Hún var ákærð fyrir að hafa tekið þátt í óeirðum og var haldið í varðhaldi í eitt ár. Hún var svo dæmd til 3 ára skilorðsbundinnar fangelsisvistar.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að handtakan og fangelsisvistin í kjölfar hennar hafi brotið gegn tjáningarfrelsi hennar sem verndað væri af 10. gr. sáttmálans og gegn 11. gr. sáttmálans um funda og félagafrelsi.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að frelsissvipting kæranda og vistun hennar í fangelsi hafi falið í sér takmörkun á tjáningarfrelsi hennar skv. 10. gr. sáttmálans að teknu tilliti til 11. gr. sáttmálans um funda og félagafrelsi. Mælt hafi verið fyrir um takmörkunina í lögum og hún hafi verið gerð í þeim lögmæta tilgangi að koma í veg fyrir óeirðir meðal almennings og til verndar réttindum annarra borgara. Dómstóllinn tók þó fram að kærandi hafi verið þáttakandi í mótmælum þar sem reynt hafi verið að vekja athygli á stefnu forseta landsins og krafist hafi verið afsagnar hans. Þetta væri umfjöllunarefni sem erindi ætti til almennings sem innlegg í stjórnmálaumræðu í landinu. Mótmælin fóru fram við skrifstofur forsetans sem voru að stórum hluta opnar almenningi en þeir sem vildu komast inn þurftu þó að fara í gegnum öryggishlið. Mótmælendur höfðu neitað að fara að fyrirmælum öryggisvarða, rutt sér leið framhjá öryggisvörðum og inn í bygginguna þar sem þau læstu sig inni í skrifstofu. Slík hegðun hafi kallað á aðgerðir lögreglu og því hafi verið réttlætanlegt að fjarlægja mótmælendur af vettvangi við slíkar aðstæður.
Því næst tók dómstóllinn til umfjöllunar hvort sú langa varðhaldsvist sem kærandi þurfti að sæta og sá fangelsisdómur sem hún hlaut hafi verið réttlætanleg þegar tekið væri mið af markmiði frelsissviptingarinnar og kröfum um meðalhóf við slíkar ráðstafanir. Sakfelling kæranda fyrir dómi var að hluta byggð á skilaboðum sem mótmælendur vildu koma á framfæri og var hún m.a. ákærð fyrir að hafa dreift bæklingum sem gagnrýndu forsetann og fyrir að hafa krafist afsagnar hans á ólögmætan hátt. Þó yrði að líta til þess að dómurinn var ekki eingöngu byggður á tjáningu kæranda heldur hefði önnur háttsemi hennar einnig verið til umfjöllunar. Þátttakendur í mótmælunum höfðu komið að byggingu forsetans í þeim tilgangi að afhenda undirskriftalista þar sem stefnu hans var mótmælt og til þess að tala við fréttamenn. Mótmælendur voru ekki vopnaðir og höfðu ekki beitt ofbeldi í aðgerðum sínum að öðru leyti en að ýta öryggisvörðum úr vegi til að komast inn í bygginguna. Þó að mótmælendur hafi margir gerst sekir um eignaspjöll var ekki sýnt fram á að kærandi hafi átt þar hlut að máli eða gerst sek um önnur sambærileg brot. Þá hafi allir sakborningar í málinu greitt bætur fyrir það tjón sem hlaust af háttsemi þeirra áður en dómur féll í málinu.
Dómstóllinn taldi enga réttlætanlega ástæðu fyrir fangelsisvist kæranda og þeim þunga dómi sem hún hlaut fyrir rússneskum dómstólum. Þessi óvægna málsmeðferð hafi haft letjandi áhrif á pólítíska umræðu og yrði ekki talin nauðsynleg í lýðræðislegu þjóðfélagi. Því væri um brot gegn 10. gr. og 11. gr. sáttmálans að ræða. Þá taldi dómstóllinn einnig að brotið hafi verið gegn 3. mgr. 5. gr. sáttmálans við ákvörðum um vistun kærenda í fangelsi fram að uppkvaðningu dóms.
Dómstóllinn dæmdi rússneska ríkið til að greiða kæranda 12.500 evrur í bætur.
Full & Egal Universal Law Academy