CASE OF TOPLA AND OTHERS v. TÜRKİYE - [Turkish Translation] by the Turkish Ministry of Justice

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

TOPLA VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru No. 64140/19 ve diğer 6 başvuru

bk. ekli liste)

KARAR
 

STRAZBURG

19 Mart 2024

İşbu karar kesinleşmiştir. Bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.

Topla ve diğerleri / Türkiye davasında,

Başkan
Jovan Ilievski

Hâkimler

Lorraine Schembri Orland,

Diana Sârcu

ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davaların temelinde bulunan ve isimleri ile diğer bilgileri ekteki tabloda yer alan yedi Türk vatandaşının (“başvuranlar”) tabloda belirtilen tarihlerde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmış oldukları başvuruları,

Başvuranların yazışmalarının UYAP bilişim sistemine kaydedilmesiyle ilgili olan, Sözleşme’nin 8. maddesi bağlamındaki şikâyeti, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvuruların geri kalan kısmının kabul edilemez olarak beyan edilmesine ilişkin kararı,

Tarafların görüşlerini,

Mahkemenin, Hükümetin, başvuruların bir komite tarafından incelenmesine ilişkin itirazını reddettiği kararı dikkate alarak,

13 Şubat 2024 tarihinde kapalı oturumda gerçekleştirilen müzakerelerin ardından,

Söz konusu tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVANIN KONUSU

1.  Mevcut başvurular, başvuranların yazışmalarının, tutuklulukları süresince UYAP bilişim sistemine (“Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi”) kaydedilmesi ile ilgilidir.

2.  Başvuranlar, olayların meydana geldiği dönemde, Türkiye’de farklı ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunmaktaydılar.

3.  Başvuranlar, tutuklu bulundukları sırada, -hem göndermek istedikleri hem de kendilerine gönderilen- yazışmalarının UYAP sistemine sistematik olarak kaydedilmesine yönelik uygulamaya son verilmesi amacıyla yetkili adli makamlara (infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi) başvuruda bulunmuşlardır (bk. bu uygulama hakkında daha fazla bilgi için, Nuh Uzun ve diğerleri/Türkiye, no. 49341/18 ve diğer 13 başvuru, §§ 11-26, 29 Mart 2022).

4.  Ulusal mahkemeler, başvuranların taleplerini reddetmiştir. Daha sonrasında, Anayasa Mahkemesi, özellikle, başvuranların, özel ve/veya aile hayatına ve/veya haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkı bağlamındaki şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu değerlendirmesinde bulunarak bireysel başvurularının reddine karar vermiştir.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

5.  Mahkeme, başvuruların konularının benzerliğini dikkate alarak, bunların tek bir karar altında birlikte incelenmesini uygun görmektedir.

6.  Başvuranlar, yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesi nedeniyle Sözleşme’nin 8. maddesiyle güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini iddia etmektedirler.

7.  Hükümet, Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 29-34) ve Dağlı ve diğerleri/Türkiye ([komite], no. 25820/18 ve diğer 89 başvuru, §§ 7‑8, 26 Eylül 2023) davalarında sunmuş olduğu ilk itirazların aynısını ileri sürmektedir.

8.  Ayrıca, başvuruların, Türkiye tarafından 21 Temmuz 2016 tarihinde Sözleşme’nin 15. maddesi bağlamında iletilen derogasyon bildirimi dikkate alınarak incelenmesi gerektiğini de belirtmektedir.

9.  Mahkeme, Hükümetin ilk itirazları ile ilgili olarak, yukarıda atıf yapılan Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 40-44 ve 82) ile Dağlı ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 10‑13 ve burada atıf yapılan davalar) davalarında aynı itirazları reddettiğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada, Mahkeme, yukarıda anılan davalarda vardığı sonuçlardan ayrılmak için herhangi bir neden görmemektedir. Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarını reddetmektedir.

10.  Öte yandan, başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleşme’nin 35. maddesi kapsamında başkaca herhangi bir kabul edilemezlik gerekçesiyle bağdaşmadığını tespit ederek, kabul edilebilir olduğuna karar vermektedir.

11.  Esasa ilişkin olarak, Mahkeme, daha önce, tutukluların yazışmalarının UYAP sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesi anlamında “yasayla öngörülmüş” olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle bu maddenin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (Nuh Uzun ve diğerleri, yukarıda anılan, §§ 79 ila 99). Mahkeme, kendi değerlendirmesine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, mevcut davada farklı bir sonuca ulaşmak için herhangi bir sebep görmemektedir. Son olarak, Hükümetin, Sözleşme’nin 15. maddesi uyarınca yapılan derogasyon bildirimi bağlamındaki argümanıyla ilgili olarak, Mahkeme, “yasayla öngörülmemiş” olan ihtilaf konusu tedbirin, olağanüstü halin özel koşulları bakımından haklı olmadığı kanaatindedir (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis), Baş/Türkiye, no. 66448/17, § 161, 3 Mart 2020, ve Pişkin/Türkiye, no. 33399/18, § 229, 15 Aralık 2020).

12.  Dolayısıyla, Sözleşme’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

13.  Başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu (başvuru no. 20545/20 ve 37272/20), maruz kaldıklarını düşündükleri manevi zarar bağlamında sırasıyla 12.000 avro (EUR) ve 250.000 avro talep etmektedirler. Başvuran İsmail Demir ayrıca, Mahkeme önündeki yargılamayla ilgili olarak yapmış olduğunu iddia ettiği masraf ve giderler için 1.500 avro talep etmektedir. Bu bağlamda özellikle temsilcisiyle imzaladığı sözleşmenin bir nüshasını sunmaktadır. Öte yandan, başvuran Necmi Tekelioğlu, herhangi bir meblağ belirtmeksizin ve kanıtlayıcı belge sunmaksızın, yargılama giderlerinin Hükümete yüklenmesini talep etmektedir. Diğer başvuranlar, esasa ilişkin görüşlerini sunmaları için kendilerine tanınan süre içerisinde adil tazmin talebinde bulunmamışlardır.

14.  Hükümet, yukarıda anılan iki başvuranın taleplerine itiraz etmektedir.

15.  Bu iki başvuranın talepleriyle ilgili olarak, Mahkeme, mevcut karardaki ihlal tespitinin tek başına, yeterli adil tazmin teşkil ettiği değerlendirmesinde bulunarak, manevi zarar bağlamındaki talepleri reddetmektedir (bk. ayrıca, Nuh Uzun ve diğerleri, yukarıda anılan, § 111). Öte yandan, elindeki belgeleri göz önünde bulunduran Mahkeme, başvuran İsmail Demir’e (başvuru no. 20545/20) ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, masraf ve giderler bağlamında 500 avro (EUR) ödenmesinin makul olduğuna karar vermektedir (bk. ayrıca, ibid., § 114). Ayrıca, başvuran Necmi Tekelioğlu’nun (başvuru no. 37272/20) masraf ve giderlere ilişkin taleplerini, ilgili kanıtlayıcı belgeler bulunmaması sebebiyle reddetmektedir.

16.  Adil tazmin talebinde bulunmayan başvuranlarla ilgili olarak, Mahkeme, bu bağlamda kendilerine herhangi bir ödeme yapılmasına gerek olmadığı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,

a)       a) Davalı Devlet tarafından, üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki geçerli döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, masraf ve giderler için, ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, başvuran İsmail Demir’e (başvuru no. 20545/20) 500 avro (beş yüz avro) ödenmesine;

b)            b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu meblağa, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Başvuranlar İsmail Demir ve Necmi Tekelioğlu’nun adil tazmine ilişkin kalan talebinin reddine karar vermiştir.
İşbu karar Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları gereğince 19 Mart 2024 tarihinde bildirilmiştir.

 Dorothee von Arnim Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

EK

Başvuranların Listesi

No.

Başvuru No.

Davanın Adı

Başvuru Tarihi

Başvuranın
Doğum Tarihi
İkâmet Yeri
 

Temsilcisi

1.

64140/19

Topla/Türkiye

29.11.2019

Ali TOPLA
1976
Osmaniye

B. DİNÇER

2.

4516/20

Esgiyer/Türkiye

6.01.2020

Hacı Mustafa ESGİYER
1981
Basselland

K. ÖZTÜRK

3.

17230/20

Peksak/Türkiye

3.04.2020

Ali Efendi PEKSAK
1969
Istanbul

T. ÖNAY

4.

20545/20

Demir/Türkiye

29.04.2020

İsmail DEMİR
1990
Gaziantep

K. ÖZTÜRK

5.

37272/20

Tekelioğlu c. Türkiye

29.07.2020

Necmi TEKELİOĞLU
1982
Kahramanmaraş

6.

55569/20

Metin/Türkiye

13.11.2020

Selahaddin METİN
1984
Afyonkarahisar

L. ADSOY

7.

21872/21

Yılmaz/Türkiye

17.03.2021

Kerem YILMAZ
1987
Kocaeli

E. YILMAZ