AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE KARARI
(Başvuru no. 4625/21 ve 3 diğer başvuru – ekteki listeye bakınız)
KARAR
STRAZBURG
22 Ocak 2026
İşbu karar kesinleşmiş olup, bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.
Türk ve Diğerleri/Türkiye davasında,
Başkan
Stéphane Pisani,
Hâkimler
Juha Lavapuro,
Hugh Mercer,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
18 Aralık 2025 tarihinde gerçekleştirdiği kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL1. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, ekteki tabloda belirtilen çeşitli tarihlerde Mahkemeye yapılan başvurular bulunmaktadır.
2. Başvurular, Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.
OLAYLAR3. Başvuranların listesi ve başvurulara ilişkin ayrıntılar ekteki tabloda yer almaktadır.
4. Başvuranlar, yazılı materyallerine ceza infaz kurumu idaresi tarafından el konulmasından şikâyet etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ5. Mahkeme, başvuruları, konu bakımından benzer olmaları sebebiyle, tek bir karar kapsamında birleştirerek incelemeyi uygun görmektedir.
SÖZLEŞME’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA6. Başvuranlar, özel yazılı materyallerine ceza infaz kurumu idaresi tarafından el konulmasından şikâyet etmişlerdir. Başvuranlar Sözleşme’nin 10. maddesine açıkça veya özü itibariyle dayanmışlardır.
7. Mahkeme, başvuranların özel yazılı materyallerine el konulmasının, ifade özgürlüğü hakkına yönelik bir müdahale teşkil ettiği kanaatine varmaktadır (bk. Sarıgül/Türkiye, no. 28691/05, § 43, 23 Mayıs 2017 ve Günana ve Diğerleri/Türkiye, no. 70934/10 ve 4 diğer başvuru, §§ 60-61, 20 Kasım 2018).
8. Mahkeme, tutuklunun özel yazılı materyallerine herhangi bir koşulda el konulması için Türk iç hukukunda yasal bir dayanak bulunmadığını daha önce tespit etmiş (bk. yukarıda anılan Günana ve Diğerleri, § 67 ve ayrıca Murat Türk/Türkiye [Komite], no. 20686/19, § 14, 5 Nisan 2022) ve mevcut davadakine benzer meseleler bakımından ihlal tespitinde bulunmuştur (yukarıda anılan Günana ve Diğerleri, §§ 68-69 ve yukarıda anılan Murat Türk, §§ 15-16).
9. Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen Mahkeme, mevcut başvurudaki şikâyetlerin kabul edilebilirliği ve esası hakkında farklı bir sonuca varmasını gerektirecek herhangi bir olay ya da argümana rastlamamıştır. Mahkeme, konuya ilişkin içtihadını göz önünde bulundurarak, mevcut davada ihtilaf konusu müdahalenin Sözleşme’nin 10. maddesinin 2. fıkrası anlamı dâhilinde “kanunla öngörülmüş” olmadığı kanaatine varmaktadır.
10. Dolayısıyla bu şikâyetler kabul edilebilir olup, Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğini ortaya koymaktadır.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA11. Mahkeme, elinde bulunan belgeleri ve içtihadını dikkate alarak (bk. özellikle yukarıda anılan Murat Türk) ihlal tespitinin başvuranların maruz kaldığı manevi zarar bakımından yeterli adil tazmin teşkil ettiği kanaatine varmaktadır ve ayrıca, yapılan masraf ve giderler bakımından bazı başvuranlara, ekte yer alan tabloda belirtilen miktarların ödenmesinin makul olduğuna hükmetmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE, Başvuruların birleştirilmesine; Başvuruların kabul edilebilir olduğuna; Bu başvuruların, ceza infaz kurumu idaresi tarafından yazılı materyallere el konulmasına ilişkin olarak Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğini ortaya koyduğuna; İhlal tespitinin, başvuranların uğradığı her türlü manevi zarar bakımından tek başına yeterli bir tazmin teşkil ettiğine; Davalı Devlet tarafından, 4625/21 ve 15763/21 numaralı başvurular açısından başvuranlara, üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki geçerli döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere masraf ve giderler için ekte yer alan tabloda belirtilen miktarların ödenmesine; Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, söz konusu tutarlara, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca 22 Ocak 2026 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Stéphane Pisani
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru listesi
(Ceza infaz kurumu idaresi tarafından özel yazılı materyallere el konulması)
No.
Başvuru No.
Başvuru Tarihi
Başvuranın Adı
Doğum Yılı
Temsilcinin Adı ve Görev Yaptığı Yer
Ceza İnfaz Kurumu İsmi
Ceza İnfaz Kurumu İdaresi Kararının Tarihi ve Yapılan Atıf
El konulan Özel Materyalin Niteliği ve İçeriği
İleri sürülen Yasal Dayanak
El Koymanın Koşulları
El Koyma İçin Gösterilen Nedenler
Masraf ve Giderlere Karşılık Her Bir Başvuru İçin Hükmedilen Meblağ
(avro cinsinden)[1]
4625/21
22.12.2020
Murat TÜRK
1974
Demir Ramazan
İstanbul
İzmir 1 No.lu T Tipi Ceza İnfaz Kurumu
23.01.2020
2020/527
Kişisel günlük
5275 sayılı Kanun’un 62. maddesinin 3. fıkrası
Başka Bir Ceza İnfaz Kurumuna Nakledilmesi
Yasa dışı bir örgütün faaliyetlerinin sergilenmesi, yasa dışı bir örgütü yücelten ve destekleyen ile propagandasını yapan içerikler: açlık grevlerinin desteklenmesi, açlık grevindeki tutukluların isim listesi ve bulundukları ceza infaz kurumları
250
15763/21
10.03.2021
Eren YILDIZ
1973
Tuncer Gülizar
İstanbul
Edirne F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu
3.02.2020
2020/163
Başvuranın ceza infaz kurumunda bulunduğu süre boyunca aldığı mektupları içeren kişisel defter
5275 sayılı Kanun
Genel Arama
Yazılı materyalin, yasa dışı örgüt üyelerinin eğitimi için kullanılması
250
7983/22
25.01.2022
Tayfur TUNÇ
1962
Akhisar T Tipi Ceza İnfaz Kurumu
29.12.2020
2020/388
Başvuranın Kürtçe olarak kendi yazdığı hikâyeler olduğunu iddia ettiği el yazısı belgeler
5275 sayılı Kanunun 62. maddesinin 3. fıkrası
Olağan Oda Araması
El yazısı olmasına rağmen, nüshaların korsan kitap görünümünde olması
-
7177/24
21.02.2024
Nevzat DEMİR
1972
Elazığ 2 No.lu Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu
3.04.2019
2019/278
Kişisel Günlük
5275 sayılı Kanun’un 44. maddesinin 3. fıkrasının 1) bendi
Kısmi Arama
Yazılı materyalin, yasa dışı örgüt üyelerinin eğitimi için kullanılması
-
[1] Başvuranlara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere