© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Udovičić gegn Króatíu
Dómur frá 24. apríl 2014
Mál nr. 27310/09
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Ónæði á heimili. Jákvæðar skyldur stjórnvalda.
1. Málsatvik
Kærandi, Ljubica Udovičić, er króatískur ríkisborgari fædd árið 1950 og búsett í Cubinec í Króatíu. Kærði hún ófullnægjandi viðbrögð yfirvalda við óhóflegum hávaða og öðru ónæði frá vínveitingastað á hæðinni fyrir neðan íbúð sem hún hafði búið í síðan 1991. Vandamálin hefðu byrjað í ágúst 2002 þegar félag sem átti hluta hússins með henni hefði hafið byggingarframkvæmdir í því skyni að opna þar vínveitingastað og verslun. Næstu ár kvartaði kærandi ítrekað við yfirvöld vegna framkvæmdanna, vegna veitingar vínveitinga- og verslunarleyfis og ófullnægjandi hljóðeinangrunar og hávaða frá vínveitingastaðnum. Voru öll þau mál enn til meðferðar innan stjórnsýslunnar þegar málið kom fyrir Mannréttindadómstólinn. Hún höfðaði einnig einkamál vegna hávaðans árið 2006 en því var vísað frá með þeim rökum að ekki hefði verið farið yfir leyfileg hávaðamörk. Kærum til stjórnlagadómstóls og saksóknara var einnig vísað frá árið 2008.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi brotið gegn 8 gr. sáttmálans, réttinum til friðhelgi einkalífs, heimilis og fjölskyldu. Hún hélt því fram að yfirvöld hefðu látið undir höfuð leggjast að vernda sig gegn óhóflegum hávaða veitingastaðarins og öðrum óþægindum, einkum vegna ölvaðra og ofbeldisfullra viðskiptavina, sem hún hefði mátt þola í meira en tíu ár og hefðu valdið sér stöðugri vanlíðan.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að vernd 8. gr. sáttmálans næði til þess að einstaklingar fengju notið heimila sinna í friði. Þótt sáttmálinn tryggði ekki berum orðum rétt til hreins og kyrrláts umhverfis gæti 8. gr. átt við þegar einstaklingur yrði fyrir beinum og alvarlegum áhrifum af hávaða eða annarri mengun. Enda þótt kjarni markmiðs 8. gr. væri að vernda einstaklinga gegn gerræðislegum afskiptum yfirvalda, kynni yfirvöldum að vera skylt að gera ráðstafanir til að tryggja friðhelgi einkalífsins í skiptum einstaklinga sín á milli. Meginreglurnar væru í stórum dráttum svipaðar, hvort sem mál væru skoðuð út frá jákvæðri skyldu ríkisins til að grípa til eðlilegra og viðeigandi ráðstafana til að tryggja rétt einstaklingins skv. 1. mgr. 8. gr. sáttmálans eða skoðuð út frá afskiptum yfirvalda sem réttlæta þyrfti í samræmi við 2. mgr. 8. gr. sáttmálans. Í báðum tilvikum þyrfti að gæta eðlilegs jafnvægis milli stríðandi hagsmuna einstaklingsins og samfélagsins í heild. Í leitinni að því jafnvægi gætu markmiðin, sem kæmu fram í 2. mgr. 8. gr. sáttmálans, skipt vissu máli, jafnvel að því er varðaði jákvæðar skyldur.
Dómstóllinn benti á að hávaðinn kom frá vínveitingastað sem hefði verið rekinn í meira en tíu ár í húsinu þar sem kærandi bjó. Þá yrði ekki fram hjá því litið að lögregla hefði verið kölluð til 87 sinnum vegna ýmiss konar óspekta af völdum viðskiptavina staðarins, sem leitt hefðu til 42 málsókna. Ónæðið hefði því ljóslega náð því stigi að yfirvöldum hefði verið skylt að vernda kæranda gegn því.
Dómstóllinn tók fram að könnun sín á umhverfislegum álitamálum væri tvíþætt. Fyrst kynni hann að ganga úr skugga um að ákvörðun innlendra yfirvalda væri efnislega samrýmanleg 8. gr. sáttmálans. Því næst kynni hann að rýna í ákvörðunarferlið til að tryggja að hagsmunir einstaklingsins hefðu vegið nægilega þungt með tilliti til jákvæðra skyldna ríkisins skv. 8. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn leit til þess að þrátt fyrir fjölda kvartana við lögbær innlend yfirvöld hefðu meira en tíu ár liðið án þess að tekið væri á málinu á viðhlítandi hátt. Ríkið hefði látið undir höfuð leggjast að sinna málinu á tilhlýðilegan hátt og taka viðeigandi tillit til allra stríðandi hagsmuna. Það varð því einróma niðurstaða dómstólsins að ríkið hefði brugðist jákvæðum skyldum sínum til að tryggja kæranda friðhelgi heimilis síns og einkalífs og þar með brotið gegn 8. gr. sáttmálans.
Í ljósi þeirrar niðurstöðu taldi dómstóllinn óþarft að fjalla um hvort brotið hefði verið gegn 1. gr. 1. viðauka sáttmálans. Kæru um brot gegn 5. gr. sáttmálans var vísað frá sem augljóslega illa grundaðri. Kæranda voru dæmdar 7500 evrur í miskabætur og 7249 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy