AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
ÜNAL VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no. 61981/09, 57632/10 ve 48915/11)
KARAR
STRAZBURG
14 Kasım 2017
İşbu karar nihaidir; fakat bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Ünal ve Diğerleri/Türkiye davasında,
Başkan,
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar,
Paul Lemmens,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 17 Ekim 2017 tarihinde yapılan kapalı müzakereler sonucunda aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir.
USUL
1. Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan davaların temelinde üç Türk vatandaşı olan Nuri Ünal, Ahmet Gurlaş ve İsa Ünlü’nün (“başvuranlar”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu, detayları ekteki listede sunulan (61981/09, 57632/10 ve 48915/11 no’lu) başvuruları bulunmaktadır.
2. Hükümet kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamında yapılmış olan şikâyetler 22 Eylül 2015 tarihinde Hükümete bildirilmiş, başvuruların geriye kalan kısımlarının ise kabul edilemez olduğu beyan edilmiştir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
4. Askeri okullarda öğrenci olan başvuranlar, gizli soruşturma raporlarına dayanılarak okullarından atılmışlardır. Başvuranların hiçbirinin söz konusu gizli raporlara erişimi olmamıştır. Bunun üzerine başvuranlar, şikâyet konusu kararların iptali için Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önünde Savunma Bakanlığı aleyhine davalar açmışlardır.
5. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, gizli soruşturma raporlarına dayanarak, başvuranların ekteki listede detaylı bir şekilde belirtilen taleplerini ve akabindeki karar düzeltme taleplerini farklı tarihlerde reddetmiştir.
II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMALAR
6. İç hukuka ilişkin açıklamalar Aksoy (Eroğlu)/Türkiye (no. 59741/00, § 17, 31 Ekim 2006) kararında mevcuttur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
7. Mahkeme, başvuruların benzer konuları olduğunu göz önüne alarak, başvuruları tek bir karar kapsamında ortak bir şekilde incelemeyi uygun görmektedir.
II. SÖZLEŞME’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
8. Başvuranlar, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi önünde gerçekleşen yargılamalar sırasında Savunma Bakanlığı tarafından mahkemeye sunulan gizli belgelere erişememeleri nedeniyle, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamında yargılamaların adil olmadığından şikâyetçi olmuşlardır.
A. Kabul edilebilirlik hakkında
9. Mahkeme başvuruların, Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi kapsamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve ayrıca, başka herhangi bir gerekçeyle kabul edilemez olmadığını belirtmektedir. Dolayısıyla, başvuruların kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
B. Esas hakkında
10. Mahkeme, benzer şikayetlerin önceden incelemiş olduğunu ve Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini belirtir (bk. Aksoy (Eroğlu)/Türkiye, no. 59741/00, §§ 24-31, 31 Ekim 2006; Topal/Türkiye, no. 3055/04, §§ 16-17, 21 Nisan 2009; ve Cevahirli/Türkiye, no. 15067/04, §§ 13-14, 19 Ekim 2010). Mahkeme, mevcut davada bu içtihadından sapmayı gerektirecek herhangi bir özel koşul görmemektedir.
11. Dolayısıyla, başvuranların Savunma Bakanlığı tarafından Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne sunulan gizli belgelere erişememeleri nedeniyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiştir.
II. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
12. İlk iki başvuran (başvuru no. 61898/09 ve 57632/10) adil tazmin talebinde bulunmamıştır. Dolayısıyla, Mahkeme başvuranlara bu nedenle herhangi bir miktar ödenmesine gerek olmadığına hükmetmiştir.
13. 48915/11 no’lu başvuruda başvuran maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmamıştır. Dolayısıyla, Mahkeme başvurana bu başlıklar altında herhangi bir miktar ödenmesine gerek olmadığına hükmetmiştir. Gider ve masraflar bakımından başvuran, avukatının 32 saatlik hukuki hizmet verdiğini belirterek 5.144 avro talep etmiştir. Mahkeme içtihadına göre, başvuranın masraf ve giderlerini geri alabilmesi için, söz konusu masraf ve giderlerin fiilen ve gerekli olduğu için yapılmış olduğunun belgelenmesi ve makul miktarda olması gerekmektedir. Mevcut davada Mahkeme, elinde bulunan bilgileri ve yukarıda belirtilen kıstasları dikkate alarak, 48915/11 no’lu başvurudaki başvurana masraf ve giderler bakımından 1.000 avro ödenmesini uygun görmüştür. Ayrıca Mahkeme, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğunu değerlendirmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvuruların birleştirilmesine;
2. Başvuruların kabul edilebilir olduğuna;
3. Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;
4. (a) Davalı Devlet tarafından, 48915/11 no’lu başvurudaki başvurana, üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, gider ve masrafları için, başvurana yansıtılabilecek vergiler hariç olmak üzere, 1.000 avro (bin avro) ödenmesine;
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren, ödeme gününe kadar, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oranda basit faiz uygulanmasına;
5. 48915/11 no’lu başvuruda, başvuranın adil tazmine ilişkin diğer taleplerinin reddedilmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 14 Kasım 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıNebojša Vučinić
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No.
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Tarihi
İkamet Yeri
Temsilcisi
Davaya özel notlar
1.
61989/09
26.10.2009
Nuri Ünal
1990
Aydın
Dursun Bıyık
İzmir
Başvuran, 21 Şubat 2008 tarihinde kabul ön koşullarına uymadığı gerekçesiyle hakkında yürütülen güvenlik soruşturması sonucunda deniz harp akademisinden atılmıştır.
AYİM, 22 Temmuz 2009 tarihinde başvuranın karar düzeltme talebini reddetmiştir.
2.
57632/10
10.08.2010
Ahmet Gurlaş
1989
Kayseri
Mehmet Kasap
Ankara
Başvuran, 18 Ağustos 2009 tarihinde kabul ön koşullarına uymadığı gerekçesiyle hava harp akademisinden atılmıştır.
AYİM, 22 Şubat 2010 tarihinde başvuranın iddiasını reddetmiştir.
3.
48915/11
07.04.2011
İsa Ünlü
1987
Şanlıurfa
Kadir Kocalar
Ankara
Başvuran, 20 Temmuz 2007 tarihinde kabul ön koşullarına uymadığı gerekçesiyle Jandarma astsubay meslek yüksek okulundan atılmıştır.
AYİM, 14 Ekim 2010 tarihinde başvuranın karar düzeltme talebini reddetmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy