Urechean ve Pavlicenco / Moldova Cumhuriyeti – 27756/05 ve 41219/07 - 2.12.2014 tarihli Karar [Bölüm III]
Olaylar – İlgili zamanda, başvuranların ikisi de muhalefet partisi üyesi siyasetçilerdi. 2004 ve 2007 yıllarında zamanın Moldova Cumhuriyeti Başbakanı iki televizyon programına katılmış ve “Chisinau Belediye Başkanı (birinci başvuran) on yıllık görevi sırasında, mafya benzeri güçlü bir yolsuzluk sistemi kurmaktan başka hiçbir şey yapmamıştır” ve ikinci başvuran “doğrudan KGB’den gelmiştir” demiştir. Her iki başvuran da Başbakana karşı hakaret davası açmışlar ve söz konusu ifadelerin geri çekilmesini ve verilen zararın giderilmesini talep etmişlerdir. Ancak, Başbakanın dokunulmazlığı olduğu ve ifade ettiği görüşlerinden sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle talepleri reddedilmiştir.
Hukuki Değerlendirme – Madde 6 § 1: Ulusal hukuk uyarınca, başbakan aleyhinde açılan hakaret davalarının reddedilmesi, Başbakanın başbakan sıfatıyla yaptığı hareketlerini kapsayan davalarla sınırlı olmak üzere, hakaret ve onur kırıcı ifadeler içeren fikirlere ilişkin sorumlu olma kuralına istisna oluşturmaktadır. Devlet başkanlarının görevleri gereği sahip oldukları dokunulmazlık, görevleri sıfatıyla görüşlerini açıklamalarını ve güçlerin ayrılığının sağlanmasını sağlamaktadır, ancak söz konusu dokunulmazlığın düzenlenmesi ve açık ve sınırlayıcı şekilde yorumlanmalıdır. Mevcut davada, hakaret davalarına karşı dokunulmazlığın sınırlarını belirleyen ilgili ulusal herhangi bir hüküm olmadığından, yerel mahkemeler, başbakanın söz konusu ifadeleri başbakanlık sıfatıyla söyleyip söylemediğini tespit etmeliydi. Ayrıca, Başbakanın dokunulmazlığı daimi ve mutlak olduğu için, başvuranlar, Başbakanın görev süresi dolduktan sonra bile dava açamamışlardır. Yerel mahkemeler, dokunulmazlık kuralını, çakışan çıkarların varlığını sorgulamaksızın uygulamışlar ve böylece Başbakan’a kapsayıcı bir dokunulmazlık verilmiştir. Ancak, bu kaçınılması gereken bir durumdur. Sonuç olarak, başvuranlar aleyhlerinde ulusal televizyonlarda yapılan suçlamalara itiraz etmeleri için etkili yollara sahip değillerdir. Mevcut davada dokunulmazlık kuralının uygulanış biçimi, bu nedenle, başvuranların mahkemeye erişim haklarına orantısız bir sınırlama teşkil etmektedir.
Sonuç: ihlal (üç oya karşı dört oyla).
Madde 41: Manevi tazminat olarak ikinci başvurana 3,600 avro verilmesine karar verilmiştir. Birinci başvuran tazminat talebinde bulunmamıştır.
(Bk. genel olarak, Kişinin kendi görüntüsü üzerindeki hakkına ilişkin Tematik Bilgi Notu; bk. ayrıca, meclis üyelerinin dokunulmazlıklarına ilişkin olarak, A / Birleşik Krallık, 35373/97, 17 Aralık 2002, 48 Nolu Bilgi Notu; Cordova / İtalya (no. 2), 45649/99, 30 Ocak 2003 ve 49 Nolu Bilgi Notu; ve De Jorio / İtalya, 73936/01, 3 Haziran 2004)
Full & Egal Universal Law Academy