Olaylar — Çeçen kökenli Rus vatandaşı olan başvuranlar, 2007 yılında İsveç’e gelerek sığınma talebinde bulunmuşlardır. Başvuranlar, “Kadirov grubunun” tehdidi altında olduklarını ileri sürmüşlerdir. Zira birinci başvuran, Rusya federal birlikleri tarafından infaz edilen köylülerin fotoğrafını çektiği ve infazlarla ilgili rapor hazırladığı gerekçesiyle, söz konusu grup tarafından yakalanarak işkenceye maruz bırakıldığını beyan etmiştir. İsveç Göçmen Dairesi, başvuranların, kimliklerini doğrulamadıkları ve anlattıkları hikâyenin bazı yönlerden tutarsız olduğu gerekçesiyle, sığınma talebini reddetmiştir. Bu karar, Göçmen Mahkemesi tarafından onanmıştır.
Hukuki Değerlendirme — Madde 36: Mahkeme İçtüzüğü’nün 44. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile birlikte değerlendirildiğinde, Sözleşme’nin 36. maddesinin 1. fıkrasının, üye devletlere, kendi vatandaşları tarafından başka bir üye Devlet aleyhine Mahkeme’ye yapılan başvurularda, ilgili davalara müdahil olma hakkı tanıdığı anlaşılmaktadır. Bir üye Devletin vatandaşının, başka bir üye Devlet tarafından uluslararası kamu hukukunun ihlal edilmesi sonucunda mağdur olduğu hallerde uygulanan ve devletlere vatandaşlarını koruma imkânı veren bu hüküm, diplomatik koruma hakkını güvence altına almaktadır. Bu bağlamda, ana vatanlarına geri gönderilmeleri halinde kötü muameleye maruz kalacaklarından korkan başvuranların sığınma taleplerinin reddedildiği somut davada ve benzeri davalarda, Sözleşme’nin ruhu ışığında, davaya müdahil olma hakkının uygulanıp uygulanamayacağı sorusu gündeme gelmiştir. Sözleşme’nin 36. maddesiyle ilgili hazırlık çalışmaları, bu anlamda etkin olamamıştır ve somut konuyla ilgili belirli bir içtihadın da bulunmadığı görülmektedir. Mahkeme, başvuranların, vatandaşı oldukları üye Devlete geri gönderilmeleri halinde, öncelikle Sözleşme’nin 2 ve 3. maddelerinin ihlal edilebileceğine yönelik iddiaların söz konusu olduğu hallerde, bahsedilen üye Devletin, Mahkeme önünde kendi vatandaşlarıyla ilgili tarafsız bir duruş sergileyemeyeceği kanaatine varmıştır. Ayrıca, Sözleşme’nin 36. maddesinin 1. fıkrası incelendiğinde, başvuranların, başvurularında, üye bir Devlet tarafından haklarıyla ilgili olarak gerçekleştirilen bir ihlalin mağduru olduklarını belirtmedikleri sürece, söz konusu üye Devletin Mahkeme önünde kendisini savunma hakkına sahip olamayacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Mahkeme, başvuranların Mahkeme’ye başvurma gerekçelerinin, ilgili üye Devlete geri gönderilme ve Sözleşme’nin 2 ve 3. maddelerine aykırı bir muameleye maruz bırakılma korkusu olduğu hallerde, Sözleşme’nin 36. maddesinin 1. fıkrasının uygulanamayacağı kanaatine varmıştır. Sonuç olarak, bu tür durumlarda, başvuru, başvuranın kendi ülkesine tebliğ edilmemekte ve söz konusu Hükümet, davaya katılmaya davet edilmemektedir.
Davanın esasıyla ilgili olarak, Mahkeme, 2’ye karşı 5 oyla, başvuranların Rusya’ya geri gönderilmelerinin, Sözleşme’nin 3. maddesinin ihlaline neden olacağına karar vermiştir.
Madde 41: Herhangi bir tazminat talebinde bulunulmamıştır.
Full & Egal Universal Law Academy