Μεταφραστική Υπηρεσία Υπουργείου Εξωτερικών, Αθήνα
SERVICE DES TRADUCTIONS DU MINISTERE DES AFFAIRES ETRANGERES DE LA REPUBLIQUE HELLENIQUE, ATHENES
HELLENIC REPUBLIC, MINISTRY OF FOREIGN AFFAIRS, TRANSLATION SERVICE, ATHENS
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΥΠΟΘΕΣΗ ΒΑΚΙΡΤΖΗ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
(Προσφυγές με τουςαριθμούς : 31174/13, 34939/13 και 65788/13)
ΑΠΟΦΑΣΗ (ΤΥΠΟΙΣ και ΟΥΣΙΑ)
ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ
2ηΑπριλίου 2015
Αυτή η απόφαση είναι οριστική́. Μπορεί́ να υποστεί́ τυπικές διορθώσεις.
Συμβούλιο της Ευρώπης
---------------
Στην υπόθεση Βακιρτζή και λοιποί κατά της Ελλάδος,
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Πρώτο Τμήμα), συνεδριάζοντας σε Επιτροπή αποτελούμενη από τους:
MirjanaLazarovaTrajkovska, Πρόεδρο
Paulo Pinto de Albuquerque,
Λίνο-Αλέξανδρο Σισιλιάνο, δικαστές,
καθώς και από τονAndré Wampach, Αναπληρωτή Γραμματέα του Τμήματος,
Αφού διασκέφθηκε σε Δικαστικό Συμβούλιο,την 10η Μαρτίου 2015,
Εκδίδει την παρακάτω απόφαση, η οποία ελήφθη κατά την ίδια ημερομηνία :
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
1.Η υπόθεση προέκυψε μετά από τιςτρεις,στρεφόμενες κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας,προσφυγές (με τους αριθμούς:31174/13, 34939/13 και 65788/13)τριών υπηκόων αυτού του Κράτους, της κυρίας Χάριτος-Αντιγόνης Βακιρτζή, του κυρίου Αντωνίου Μπιτσάκη και της κυρίας Στυλιανής Αυγελή («Οι προσφεύγοντες»), οι οποίοι προσέφυγαν ενώπιον του Δικαστηρίου την 30η Απριλίου 2013, την 28ηΜαΐου 2013 και την 15η Οκτωβρίου 2013 αντίστοιχα, δυνάμει του άρθρου 34 της Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών («Η Σύμβαση»).
2.Οι προσφεύγοντες εκπροσωπήθηκαναπό τον κύριο Ν. Αναγνωστόπουλο, δικηγόρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών.Η Ελληνική Κυβέρνηση («Η Κυβέρνηση») εκπροσωπήθηκε από τους εντεταλμένους του αντιπροσώπου της, τον κύριο Κωνσταντίνο Γεωργιάδη, Πάρεδρο τουΝομικού Συμβουλίου του Κράτους, την κυρία Μυρτώ Γερμάνη, Δικαστική Αντιπρόσωπο τουΝομικού Συμβουλίου του Κράτους και την κυρία Σμαράγδα Λεκκού, Δικαστική Πληρεξουσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
3.Οι προσφυγές κοινοποιήθηκαν στην Κυβέρνησητην 29η Αυγούστου 2013 και την 17η Φεβρουαρίου 2014.
ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
Α. Οι συνθήκες της κρινόμενης υπόθεσης
4.Η λίστα των προσφευγόντων, καθώς και τα διαβήματα τους ενώπιον των οικείων Αρχών και Δικαστηρίων παρουσιάζονται στο παράρτημα.
5.Οι προσφεύγοντες παραπονούνται για την διάρκεια των τριών διαδικασιών ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και για την απουσία κάποιας αποτελεσματικής προσφυγής προς αυτό το σκοπό.
Β. Το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο
6.Ο Νόμος 4239/2014, με τον τίτλο «Δίκαιη ικανοποίηση λόγω υπέρβασης της εύλογης διάρκειας της δίκης, στα πολιτικά και ποινικά δικαστήρια και στο Ελεγκτικό Συνέδριο», τέθηκε σε ισχύ την 20η Φεβρουαρίου 2014. Ο παραπάνω νόμος δημιουργεί, μεταξύ άλλων, μία νέαπροσφυγή αποζημίωσης, με στόχο την παροχή δίκαιης ικανοποίησης για ηθική βλάβη εξαιτίας της αδικαιολόγητης καθυστέρησηςμίας διαδικασίας ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το άρθρο 3 § 1 ορίζει τα εξής:
1. Η αίτηση ασκείται ανά βαθμό δικαιοδοσίας εντός προθεσμίας έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση της οριστικής απόφασης του δικαστηρίου που εκδόθηκε μετά από δίκη για την οποία ο αιτών παραπονείται, ότι υπήρξε υπέρβαση της εύλογης διάρκειάς της (...)»
ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΝΟΜΟ
Ι. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
7.Δεδομένης της ομοιότητας των προσφυγών, ως προς τα γεγονότα και το πρόβλημα ουσίας που αυτές θέτουν, το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να τις συνεκδικάσει και αποφασίζει να τις εξετάσει από κοινού με μία και μόνη απόφαση.
ΙΙ. ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΕΝΗΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 6 § 1 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ
8.Οι προσφεύγοντες ισχυρίζονται, ότι η διάρκεια των επίδικων διαδικασιών αγνόησε την αρχή «της εύλογης προθεσμίας», όπως αυτή προβλέπεται από το άρθρο 6 § 1 της Σύμβασης, το οποίο διατυπώνεται ως εξής:
«Παν πρόσωπονέχειδικαίωμαόπως η υπόθεσίς του δικασθή (...) εντόςλογικήςπροθεσμίας υπό (...) δικαστηρίου, (...), το οποίον θα αποφασίση, (...) επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικήςφύσεως (...)»
9.Το Δικαστήριο υπενθυμίζει, ότι ο λογικός χαρακτήρας της διάρκειας μίας διαδικασίας εκτιμάται βάσει των συνθηκών της υπόθεσης και αφού ληφθούν υπόψη τα καθιερωμένα κριτήρια από την νομολογία του και συγκεκριμένα η περιπλοκότητα της υπόθεσης, η συμπεριφορά του προσφεύγοντος και των αρμοδίων αρχών, καθώς επίσης και το διακυβευόμενο θέμα του δικαστικού αγώνα για τους ενδιαφερόμενους (βλέπε, μεταξύ πολλών άλλων Μαυρεδάκη κατά της Ελλάδος, υπ’αρίθμ.10966/10, 24 Οκτωβρίου 2013).
10.Το Δικαστήριο εκδίκασε κατ’ επανάληψη υποθέσεις, που εγείρουν παρόμοια θέματα με αυτά που τίθενται από τις παρούσες προσφυγές και διεπίστωσε την παραβίαση του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης (βλέπεΜαυρεδάκη, που προαναφέρθηκε).
11.Το Δικαστήριο, αφού εξέτασε όλα τα στοιχεία που υποβλήθηκαν ενώπιόν του, εκτιμά, ότι η Κυβέρνηση δεν εξέθεσε κανένα γεγονός, ούτε κανένα επιχείρημα, που να μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάποιο διαφορετικό συμπέρασμα επί της εξέτασης του παραδεκτού και επί της ουσίας, στις παρούσες υποθέσεις, οι οποίες περατώθηκανέξι μήνες πριν τεθεί σε ισχύ ο Νόμος 4239/2014. Αφού έλαβε υπόψη την νομολογία του σχετικά με το θέμα, το Δικαστήριο εκτιμά, ότι εν προκειμένω η διάρκεια των επίδικων διαδικασιών ήταν υπερβολική και δεν ανταποκρίνεταιστην απαίτηση της «λογικής προθεσμίας».
12.Ενόψει των προαναφερθέντων, πρέπει οι εν λόγω αιτιάσεις να κηρυχθούν παραδεκτές και το Δικαστήριο πρέπει να αποφανθεί γιατην παραβίαση του άρθρου 6 § 1 αναφορικά με την διάρκεια των εν λόγω διαδικασιών.
III. ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΕΝΗΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 13 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ
18.Οι προσφεύγοντες παραπονούνται επίσης για το, ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία αποτελεσματική προσφυγή για να παραπονεθούν για την υπερβολική διάρκεια των εν λόγω διαδικασιών. Επικαλούνται το άρθρο 13 της Σύμβασης, το οποίο ορίζει τα εξής:
«Παν πρόσωπον του οποίου τα αναγνωριζόμενα εν τη παρούσηΣυμβάσειδικαιώματα και ελευθερίαιπαρεβιάσθησαν, έχει το δικαίωμαπραγματικήςπροσφυγήςενώπιονεθνικήςαρχής, έστω και αν η παραβίασιςδιεπράχθη υπό προσώπωνενεργούντων εν τη εκτελέσει των δημοσίωνκαθηκόντων των.»
14.Το Δικαστήριο υπενθυμίζει, ότι το άρθρο 13 εγγυάται μία αποτελεσματική προσφυγή ενώπιον κάποιας εθνικής δικαιοδοτικής Αρχής, η οποία να επιτρέπει την διατύπωση παραπόνου σχετικά με την αδυναμία ανταπόκρισης στην υποχρέωση, που επιβάλλει το άρθρο 6 § 1, να δικάζονται οι υποθέσεις εντός λογικής προθεσμίας (βλέπεKudlaκατά της Πολωνίας [GC], υπ’ αριθμό 30210/96, § 156 CEDH 2000-XI).
15.Εξάλλου, το Δικαστήριο είχε ήδη την ευκαιρία να διαπιστώσει, ότι η Ελληνική έννομητάξη δεν προσέφερε στους ενδιαφερόμενους μία αποτελεσματική προσφυγή, υπό την έννοια του άρθρου 13 της Σύμβασης, η οποία να τους επιτρέπει να παραπονεθούν για την διάρκεια μίας διαδικασίας (βλέπε Γλυκατζή κατά της Ελλάδος, υπ’ αρίθμ. 40150/09, § 54, 30 Οκτωβρίου 2012 και τις παραπομπές που αναφέρονται σε αυτήν).
16.Το Δικαστήριο σημειώνει, ότι την 20η Φεβρουαρίου 2014 τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 4239/2014, ο οποίος είναι σχετικός με την δίκαιη ικανοποίηση, που αφορά την υπέρβαση της λογικής προθεσμίας μίας διαδικασίας ενώπιον των Ποινικών, των Αστικών Δικαστικών Αρχών καθώς και ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με τον προαναφερθέντα Νόμο θεσπίστηκε μία νέα προσφυγή, η οποία επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να παραπονεθούν για την διάρκεια του κάθε βαθμού δικαιοδοσίας μίας διαδικασίας ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου εντός της προθεσμίας των έξι μηνών από την ημερομηνία της δημοσίευσης της σχετικής απόφασης (βλέπε στην παράγραφο 6 παραπάνω). Εντούτοις, το Δικαστήριο παρατηρεί, ότι ο εν λόγω Νόμος δεν έχει αναδρομική ισχύ. Κατά συνέπεια, δεν προβλέπει τέτοιου είδους προσφυγή για υποθέσεις, όπως αυτές, που κρίνονται εν προκειμένω, οι οποίες περατώθηκαν έξι μήνες πριν τεθεί αυτός ο Νόμος σε ισχύ. Επομένως, οι προσφεύγοντες δεν μπορούσαν να ασκήσουν την εν λόγω προσφυγή.
17.Ενόψει των προαναφερθέντων, πρέπει οι εν λόγω αιτιάσεις να κηρυχθούν παραδεκτές και το Δικαστήριο πρέπει να αποφανθεί για την παραβίαση του άρθρου 13 της Σύμβασης εξαιτίας της απουσίας, κατά την εποχή των γεγονότων, από το εσωτερικό δίκαιο μίας προσφυγής που θα είχε επιτρέψει στους προσφεύγοντες να λάβουν την επικύρωση του δικαιώματος τους να δικασθεί η υπόθεσή τους εντός λογικής προθεσμίας, υπό την έννοια του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης.
V. ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 41 ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ
29.Σύμφωνα με τα όσα ορίζει το άρθρο 41 της Σύμβασης,
«Εάν το Δικαστήριοκρίνει,ότιυπήρξεπαραβίαση της Σύμβασης ή των Πρωτοκόλλων της, και αν το εσωτερικό δίκαιο του Υψηλού ΣυμβαλλόμενουΜέρους δεν επιτρέπει παρά μόνοατελή εξάλειψη των συνεπειών της παραβίασηςαυτής, το Δικαστήριοχορηγεί, εφόσονείναιαναγκαίο, στον παθόνταδίκαιηικανοποίηση.»
Α. Ζημία
19.Οι τρεις προσφεύγοντες αξιώνουν 15.000ευρώ(EUR)αντίστοιχα για ηθική βλάβη. Οι πρώτοι δύο προσφεύγοντες αξιώνουν 1.000ευρώ(EUR) για έξοδα και για την δικαστική δαπάνη ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και 500 ευρώ(EUR) για έξοδα και για την δικαστική δαπάνη ενώπιον του Δικαστηρίου. Υποβάλλουν ένα τιμολόγιο500 ευρώ(EUR) αντίστοιχα. Η τρίτη προσφεύγουσα αξιώνει 1.000ευρώ(EUR) για έξοδα και για την δικαστική δαπάνη ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και 369 ευρώ(EUR) για έξοδα και για την δικαστική δαπάνη ενώπιον του Δικαστηρίου. Υποβάλλει ένα τιμολόγιο 369 ευρώ(EUR).
20.Η Κυβέρνηση αμφισβητεί αυτές τις αξιώσεις.
21.Λαμβάνοντας υπόψη τα έγγραφα που έχει στην διάθεσή του το Δικαστήριο και την νομολογία του, εκτιμά, ότι πρέπει να επιδικασθούν στους προσφεύγοντες τα ποσά που αναφέρονται στο παράρτημα.
22.Το Δικαστήριοκρίνειπροσήκον να βασίσει το επιτόκιο των τόκωνυπερημερίας στο επιτόκιοδανεισμού της ΕυρωπαϊκήςΚεντρικήςΤράπεζαςπροσαυξημένο κατά τρεις εκατοστιαίες μονάδες.
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ, ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΉΡΙΟ ΟΜΟΦΩΝΩΣ,Αποφασίζεινα συνεκδικάσει τις προσφυγές και να τις εξετάσει από κοινού, εντός μίας μόνο απόφασης.Κηρύσσει τις προσφυγές παραδεκτές.Αποφαίνεται, ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6 § 1 της Σύμβασης.Αποφαίνεται, ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 13 της Σύμβασης.Αποφαίνεται
Α) ότι το εναγόμενο Κράτος οφείλει να καταβάλλει στους προσφεύγοντες, εντός τριών μηνών, τα ποσά που αναφέρονται στο παράρτημα,
Β) ότι από τη λήξη της προθεσμίαςαυτής και μέχρι την καταβολή, τα ποσά αυτά θα προσαυξηθούν με απλούς τόκουςυπολογιζόμενους με επιτόκιοίσο με το επιτόκιοδανεισμού της ΕυρωπαϊκήςΚεντρικήςΤράπεζας, το οποίο θα ισχύει κατά την εν λόγωπερίοδο, προσαυξημένο κατά τρεις εκατοστιαίες μονάδες.
6.Απορρίπτει το αίτημα δίκαιης ικανοποίησης κατά τα λοιπά.
Συντάχθηκε στην γαλλική γλώσσα και εν συνεχεία κοινοποιήθηκε εγγράφως την 2η Απριλίου 2015, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 77 §§ 2 και 3 του κανονισμού.
André Wampach
Αναπληρωτής Γραμματέας
Υπογραφή
MirjanaLazarovaTrajkovska
Πρόεδρος
Υπογραφή
ΑΡΑΡΤΗΜΑ
Αρ.
Αριθμός Προσφυγής -
Ημερο-μηνία άσκησης
1. Όνομα προσφεύγοντος
2. Ημερομηνία γέννησης
3. Τόπος κατοικίας
Έναρξη της διαδικασίας
Λήξη της διαδικασίας
Συνολική διάρκεια -
Βαθμοί δικαιοδοσίας
Επιδικαζόμενο ποσό για κάθε προσφεύγοντα
1.
31174/13 -
30/04/2013
1. Χάρις-Αντιγόνη ΒΑΚΙΡΤΖΗ
2. 05/10/1931
3. Αθήνα
11/08/2003
06/06/2012
Οκτώ έτη και δέκα μήνες περίπου -
Τρεις βαθμοί
3.900 ευρώ
+ 200 ευρώ για έξοδα και δικαστική δαπάνη
2.
34939/13 -
28/05/2013
1. Αντώνιος ΜΠΙΤΣΑΚΗΣ
2. 25/03/1924
3. Αθήνα
09/10/2006
03/12/2012
Έξι έτη και δύο μήνες περίπου -
Ένας βαθμός
3.900 ευρώ
+ 200 ευρώ για έξοδα και δικαστική δαπάνη
3.
65788/13 -
15/10/2013
1. Στυλιανή ΑΥΓΕΛΗ
2. 28/05/1934
3. Αθήνα
03/08/2006
06/03/2013
Έξι έτη και επτά μήνες -
Δύο βαθμοί
3.900 ευρώ
+ 200 ευρώ για έξοδα και δικαστική δαπάνη
Full & Egal Universal Law Academy