© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Van Colle gegn Bretlandi
Dómur frá 13. nóvember 2012
Mál nr. 7678/09
2. gr. Réttur til lífs
Þolandi brots. Hótanir gegn vitnum. Jákvæðar skyldur.
1. Málsatvik
Kærendur, hjónin Van Colle, eru breskir ríkisborgarar, fædd 1945 og 1946. Þau búa í Middlesex á Bretlandi. Kæruna má rekja til rannsóknar á morði á syni þeirra, Giles Van Colle. Sonur kærenda starfaði sem sjóntækjafræðingur og var myrtur árið 2000 af fyrrum starfsmanni sínum. Sá maður hafði starfað um skamma hríð hjá syni kæranda og hafði sótt um vinnuna undir dulnefni til að leyna því að hann hafði hlotið dóm fyrir óspektir og líkamsárás. Eftir að starfsmaðurinn hætti skyndilega að mæta til starfa kom í ljós að hann hafði stolið ýmiss konar búnaði frá syni kærenda.
Syni kærenda bárust líflátshótanir sem hann taldi að væru komnar frá fyrrum starfsmanni sínum og kærði hann hótanirnar. Starfsmaðurinn hótaði vitnum í málinu og bauð þeim fé fyrir að neita að bera vitni. Eitt þeirra tilkynnti um það til lögreglu. Í kjölfarið kviknaði í bíl eiginkonu vitnisins og fyrirtæki þess. Vitnið lét lögregluna vita enda óttaðist það að fyrrgreindur starfsmaður hefði verið þar að verki. Lögreglan taldi það ólíklegt. Þegar morðið á syni kærenda var til rannsóknar kom í ljós að eldsupptök mátti rekja til íkveikju. Þá var einnig kveikt í bíl sonar kærenda en hann tengdi þann atburð ekki við fyrrum starfsmann sinn og lét lögregluna því ekki vita.
Lögreglan hóf rannsókn gagnvart fyrrgreindum starfsmanni vegna gruns um að hann ógnaði vitnum í máli ákæruvaldsins gegn sér og hafði ákveðið að handtaka hann, en áður en til þess kom myrti hann son kærenda. Rannsóknarnefnd lögreglunnar taldi að lögreglufulltrúinn, sem fór með rannsókn málsins, og hafði verið í sambandi við son kærenda og önnur vitni málsins, hefði ekki rækt störf sín sem skyldi. Hann hefði ekki rannsakað þær tilkynningar sem honum bárust nægjanlega, ekki greint upplýsingar rétt eða brugðist réttilega við með því að kanna þann möguleika að handtaka hinn grunaða. Lögreglufulltrúinn hefði verið í góðri aðstöðu til að greina stigvaxandi ógnanir mannsins í garð vitna. Vegna þessa var lögreglufulltrúinn látinn sæta agaviðurlögum.
Kærendur höfðuðu mál gegn lögreglunni fyrir breskum dómstólum og kröfðust skaðabóta vegna þess að lögreglan hefði ekki verndað líf sonar þeirra gegn alvarlegri og aðsteðjandi hættu. Ekki var fallist á kröfu kærenda.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur héldu því fram að brotið hefði verið gegn 2. og 8. gr. sáttmálans þar sem lögreglan hefði ekki verndað líf sonar þeirra gegn alvarlegri og aðsteðjandi hættu.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að þótt því væri ekki haldið fram að ríkið hefði vanrækt að vernda líf kærenda sjálfra, kæmi það ekki í veg fyrir að þau gætu talist þolendur brots gegn 2. gr. sáttmálans. Bent var á að náin skyldmenni þeirra, sem ríkisvaldið vanrækti að vernda, gætu jafnframt talist brotaþolar.
Um efnishlið málsins rakti dómstóllinn að aðildarríkjum sáttmálans bæri ekki einungis skylda til að láta það vera að svipta borgara sína lífi, heldur bæri þeim einnig að gera viðeigandi ráðstafanir til að tryggja líf þeirra. Í tilvikum þar sem lífi eins borgara stæði ógn af glæpsamlegri hegðun annars kynni að vera skylt að grípa til ákveðinna aðgerða. Aftur á móti bæri að afmarka inntak slíkrar skyldu með hliðsjón af möguleikum á að halda uppi löggæslu í nútímasamfélögum, mannleg hegðun væri ófyrirsjáanleg og að ákvarðanir aðildarríkjanna væru teknar með hliðsjón af forgangsröðun og því hversu miklu aðildarríkin gætu kostað til aðgerða sinna. Til þess að fallist yrði á að brotið hefði verið gegn jákvæðri skyldu, sem leiddi af 2. gr. sáttmálans, yrði að liggja fyrir að yfirvöld hefðu vitað eða hefðu átt að vita, þegar atvik áttu sér stað, að af tilteknum einstaklingi stafaði raunveruleg aðkallandi hætta vegna glæpsamlegrar hegðunar annars manns. Einnig að þau viðkomandi yfirvöld hefðu ekki gripið til aðgerða sem þeim hefði verið mögulegt að grípa til og ætla mætti að hefðu getað afstýrt hættunni.
Dómstóllinn féllst ekki á það með kærendum að taka bæri sérstakt tillit til þess að yfirvöld hefðu mögulega sjálf stofnað lífi borgaranna í hættu, t.d. með því að kalla þá til vitnis í sakamálum.
Varðandi það álitamál hvort yfirvöld hefðu vitað eða mátt vita að raunveruleg hætta steðjaði að lífi sonar kærenda fjallaði dómstóllinn um atvik málsins fram til þess að hann var myrtur. Dómstóllinn benti á að banamaður sonar kæranda hafði áður hvorki verið sakaður né dæmdur fyrir mjög alvarlega glæpi. Sonur kærenda hefði ekki verið sá eini sem átti að bera vitni í málinu. Ekkert hefði bent til þess að banamaður hans væri líklegur til að fremja alvarlega ofbeldisglæpi. Þá væri algengt að reynt væri að þrýsta á vitni í sakamálum en sjaldgæft að slíkt leiddi til ofbeldisbrota. Dómstóllinn tók fram að þótt sonur kærenda hefði verið vitni í sakamáli hefði það eitt og sér ekki gefið tilefni fyrir löggæsluyfirvöld til að óttast um velferð hans.
Dómstóllinn var ekki sammála kærendum um að atburðarásin fram að dauða sonar þeirra hefði ótvírætt átt að gefa yfirvöldum tilefni til að ætla að líf hans væri í hættu. Enda þótt ákveðin atvik hefðu mátt gefa tilefni til frekari rannsóknar væri síður en svo ljóst að sú eftirgrennslan hefði leitt í ljós að sonur kærenda hefði verið í alvarlegri hættu. Jafnvel þótt rannsóknarnefnd lögreglunnar hefði talið að lögreglufulltrúi hennar hefði vanrækt skyldur sínar virtist sem nefndin hefði beitt strangari viðmiðum, við mat á því hvort fulltrúinn hefði vanrækt starfsskyldur sínar, en dómstóllinn hefði fram til þessa gert við mat á því hvort skyldur aðildarríkjanna á grundvelli 2. gr. sáttmálans hefðu verið brotnar.
Komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að þótt löggæsluyfirvöld hefðu mátt vita að morðingi kærenda beitti vitni í máli ákæruvaldsins gegn sér auknum þrýstingi, yrði ekki sagt að á tilteknum tímapunkti hefðu þau átt eða mátt vita að sonur kærenda væri í raunverulegri aðsteðjandi hættu á að vera myrtur. Var því talið að ekki hefði verið brotið gegn 2. gr. sáttmálans. Dómstóllinn taldi af sömu ástæðu að ekki hefði verið brotið gegn 8. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy