CASE OF VELYO VELEV v. BULGARIA - [Polish Translation] by the Polish Ministry of Justice

© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice]. Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości]. Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

CZWARTA SEKCJA

SPRAWA VELYO VELEV przeciwko BUŁGARII

(Skarga nr 16032/07)

WYROK

[Fragmenty]

STRASBURG

dnia 27 maja 2014 roku

OSTATECZNY

27/08/2014

Wyrok stał się ostateczny zgodnie z warunkami określonymi
w artykule 44 § 2 Konwencji. Wyrok może podlegać korekcie wydawniczej.

W sprawie Velyo Velev p. Bułgarii [*],

Europejski Trybunał Praw Człowieka (czwarta sekcja), jako Izba składająca się z następujących sędziów:

Ineta Ziemele, Przewodnicząca,

Päivi Hirvelä,

Ledi Bianku,

Nona Tsotsoria,

Zdravka Kalaydjieva,

Paul Mahoney,

Faris Vehabović,

oraz z Françoise Elens-Passos, Kanclerz Sekcji,

obradując na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2014 roku,

wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:

POSTĘPOWANIE

1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 16032/07) wniesionej w dniu 5 marca 2007 roku przeciwko Republice Bułgarii do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na podstawie artykułu 34 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) przez obywatela bułgarskiego, Pana Velyo Nikolaeva Veleva („skarżący”).

2. Skarżący był reprezentowany przez mecenas E. Syarovą, adwokata praktykującego w Starej Zagorze. Rząd bułgarski („Rząd”) był reprezentowany przez swojego pełnomocnika, Panią M. Kotsevę.

3. Powołując się na artykuł 2 Protokołu nr 1 do Konwencji, skarżący zarzucił, że nie mógł kontynuować nauki szkolnej w zakładzie karnym
w Starej Zagorze, a w świetle artykułu 6 § 2 Konwencji utrzymywał, że został potraktowany jak „recydywista” przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego.

4. W dniu 14 grudnia 2010 roku Trybunał zakomunikował skargę Rządowi.

FAKTY

I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY

5. Skarżący urodził się w 1977 roku i zamieszkuje w Starej Zagorze.
W 2003 roku został skazany za popełnienie przestępstwa oszustwa i odbył karę pozbawienia wolności w Starej Zagorze w okresie od 11 lutego 2003 roku do 9 sierpnia 2004 roku. W dniu 1 października 2004 roku został zatrzymany w związku z podejrzeniem o nielegalne posiadanie broni palnej i zastosowano wobec niego tymczasowe aresztowanie od 29 listopada 2004 roku do 20 kwietnia 2007 roku, które odbył w zakładzie karnym w Starej Zagorze, gdzie przebywał, jak twierdził, z „recydywistami” (zob. poniżej paragraf 20).

6. Nie ukończywszy wcześniej szkoły średniej, skarżący złożył wniosek o przyjęcie do szkoły przy zakładzie karnym w Starej Zagorze.
W sierpniu 2005 roku skarżący zwrócił do dyrektora tego zakładu karnego
z pisemnym wnioskiem o przyjęcie go do szkoły w roku szkolnym 2005/2006. Ponieważ do dnia rozpoczęcia roku szkolnego, to jest do dnia 15 września 2005 roku nie otrzymał żadnej odpowiedzi, w dniu 29 września 2005 roku, skarżący ponownie napisał do dyrektora, jak również do Ministerstwa Edukacji oraz do Prokuratury (prokurator jest w Bułgarii organem właściwym do nadzoru legalności wykonywania tymczasowego aresztowania oraz odbywania kary po wydaniu wyroku skazującego). Skarżący otrzymał opatrzone datą 6 października 2005 roku, pismo od prokuratora, z którego wynikało, że administracja służby więziennej należycie uwzględniła możliwość podjęcia przez niego nauki
w zakładzie karnym, mając na względzie jego uprzednie skazanie. Nadto prokurator oświadczył, że zarzucana przez skarżącego odmowa przyjęcia do szkoły nie została potwierdzona. W dniu 24 października 2005 roku skarżący otrzymał również odpowiedź z Ministerstwa Edukacji,
w której wskazano, że osoby pozbawione wolności (лишени от свобода) są uprawnione do kontynuacji nauki w zakładzie karnym, oraz nie odniesiono się szczególnie do tymczasowo aresztowanych osób.

7. W międzyczasie, w dniu 19 października 2005 roku skarżący skierował następny wniosek do dyrektora zakładu karnego, do Ministerstwa Edukacji oraz do prokuratora przy sądzie apelacyjnym. W dniu 26 października 2005 roku zwrócił się do dyrektora zakładu karnego z kolejnym wnioskiem o przyjęcie go do szkoły przy zakładzie karnym
w roku szkolnym 2005/2006. Nawiązując do pisma z dnia 24 października 2005 roku, stwierdził, że Ministerstwo Edukacji uznało jego prawo do nauki w zakładzie karnym. W dniu 7 grudnia 2005 roku otrzymał, oddalającą jego wniosek, odpowiedź podpisaną przez dyrektora Biura do spraw wykonywania kar w Ministerstwie Sprawiedliwości. W piśmie była
w szczególności mowa:

”Ustalono, że [skarżący] nie został jeszcze skazany. Po wydaniu wyroku skazującego zostanie przeniesiony do zakładu karnego przeznaczonego dla recydywistów.

Objęcie recydywistów istniejącymi programami szkoleniowymi i pracą w zakładach karnych dla nie-recydywistów doprowadziłoby do naruszenia wymogu rozdzielenia poszczególnych kategorii więźniów w czasie odbywania kary oraz w czasie uczestniczenia w programach poprawczych (...)”

8. W dniu 21 grudnia 2005 roku skarżący odwołał się od odmowy przyjęcia go do szkoły, twierdząc, że wobec braku orzeczenia drugiej kary pozbawienia wolności, nie może być uznany za „recydywistę”. W pisemnych uwagach wyraźnie przywołał prawo do nauki zapewnione przez artykuł 53 Konstytucji oraz artykuł 2 Protokołu nr 1 do Konwencji oraz przez artykuł 77 Wzorcowych reguł minimalnych postępowania
z więźniami Organizacji Narodów Zjednoczonych, zgodnie z którym
„zapewni się możliwość dalszej edukacji wszystkim więźniom, którzy będą w stanie odnieść z tego korzyść”. Twierdził, że ustawa z 1969 roku
w sprawie wykonywania kar (zob. poniżej paragrafy 15-19) nakładała na władze, w zakresie dostępu do edukacji, taki sam obowiązek w stosunku do osób jeszcze nieosądzonych jak i wobec osób skazanych. Jego zdaniem odmowa ta nie służyła realizacji żadnego uprawnionego celu i była niezgodna z ustawą o edukacji oraz Konwencją Narodów Zjednoczonych dotyczącą przeciwdziałania dyskryminacji w dziedzinie oświaty (opublikowaną w Dzienniku Urzędowym w 1963 roku). W czasie rozprawy skarżący wskazał, że innym osobom będącym w takiej jak on sytuacji udzielono zgody na podjęcie nauki oraz, że służba więzienna nie przedstawiła żadnej podstawy prawnej na uzasadnienie odmowy. Dyrektor zakładu karnego przyznał, że osoby będące w takiej samej jak skarżący sytuacji zostały we wcześniejszym okresie przyjęte do szkoły, ale odstąpiono od tej praktyki z powodu problemów w zakresie wywierania wpływu „recydywistów” na „nie-recydywistów”. Wniosek skarżącego
o możliwość nauki został rozpatrzony negatywnie z tego powodu, że powinien on być traktowany jako „recydywista” w rozumieniu ustawy
z 1969 roku w sprawie wykonywanie kar (zob. poniżej paragraf 20) oraz że nie może uczęszczać do szkoły, gdyż dochodziłoby w takim przypadku do kontaktu z nie-recydywistami.

9. Wyrokiem z dnia 24 marca 2006 roku Sąd Okręgowy w Starej Zagorze pozytywnie rozpatrzył odwołanie skarżącego i polecił dyrektorowi zakładu karnego objęcie skarżącego programem nauczania w więzieniu. Sąd uznał w szczególności, że odmowa dyrektora wywodziła się z założenia, że skarżący był „recydywistą”, a zakład karny w Starej Zagorze był placówką przeznaczoną dla „nie-recydywistów” i stąd placówka penitencjarna miała obowiązek wykluczyć skarżącego z programów, w których uczestniczyli w większości inni niebędący „recydywistami” więźniowie. Sąd uznał, że skarżący nie może być uznany za „recydywistę”, tak jak to zostało określone w artykule 158 ustawy w sprawie wykonywania kar, gdyż choć był już skazany na karę pozbawienia wolności, to postępowanie przeciwko niemu jeszcze się toczyło i nie został jeszcze uznany winnym i po raz drugi skazany. Sąd orzekł zatem, że nie ma tu zastosowania wymóg, zgodnie z którym „recydywiści” powinni być odseparowani w zakładzie karnym od „nie-recydywistów”.

10. Dyrektor zakładu karnego złożył odwołanie od tego wyroku. Podniósł, że zgodnie z zasadą stosowania zróżnicowanego traktowania poszczególnych kategorii więźniów, skarżący został włączony do grupy osób tymczasowo aresztowanych, które po wydaniu wyroku skazującego są zaliczane do kategorii „recydywistów”. Poza tym zakład karny w Starej Zagorze był placówką dla „nie-recydywistów”, a przyjmowanie „recydywistów”, w tym osób tymczasowo aresztowanych traktowanych jako „recydywiści”, następowało w wyjątkowych przypadkach.

11. Przed rozpoznaniem odwołania, w dniu 9 sierpnia 2006 roku skarżący zwrócił się do dyrektora więzienia z wnioskiem o przyjęcie go do szkoły w roku szkolnym zaczynającym się 15 września 2006. Nie otrzymawszy odpowiedzi, wystąpił w dniu 21 września 2006 roku
z podobnym wnioskiem do Biura do spraw wykonywania kar
w Ministerstwie Sprawiedliwości.

12. W dniu 26 września 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał prawomocny wyrok dotyczący skargi skarżącego na nieprzyjęcie go do szkoły. Występujący przed tym sądem prokurator (który uczestniczy we wszystkich postępowaniach przez Naczelnym Sądem) przedstawił opinię,
w której stwierdził, że postanowienie Sądu Okręgowego w Starej Zagorze było właściwe oraz, że należy oddalić odwołanie dyrektora zakładu karnego. Uznał ponadto, że podstawa kasacji nie była jasno sformułowana oraz opierała się na nieprawidłowej interpretacji właściwej ustawy, w sprzeczności z prawidłową wykładnią zastosowaną przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. W wydanym postanowieniu Naczelny Sąd zauważył, że przed wprowadzeniem zmian
w 2002 roku, ustawa w sprawie wykonywania kar nakładała wymóg obowiązkowej nauki dla więźniów poniżej 40 roku życia. Obecnie obowiązujący przepis przewidywał wymóg obowiązkowej nauki jedynie dla osób poniżej 16 roku życia; natomiast osobom mającym 16 lub więcej lat Państwo miało obowiązek zapewnić możliwość nauki, gdyby chciały one
z niej skorzystać. Niemniej jednak, na mocy krajowych przepisów, osądzeni skazani dysponowali prawem do nauki jedynie w przypadku skazania na karę pozbawienia wolności na rok lub na dłuższą karę, po to by mieli możliwość ukończyć naukę w danym roku szkolnym (zob. poniżej paragrafy 15-19). Naczelny Sąd stwierdził: 

„prawo do nauki (obowiązkowe lub dobrowolne) jest przewidziane i podlega przepisom prawa Republiki Bułgarii jedynie w przypadku osób pozbawionych wolności w następstwie wydania wobec nich prawomocnego wyroku skazującego (лишаване от свобода), a nie dla osób pozbawionych wolności na mocy zastosowania środka polegającego na tymczasowym aresztowaniu (задържане под стража)”.

Dla Naczelnego Sądu oznaczało to, że dochodzenie, czy służba więzienna błędnie uznała skarżącego za „recydywistę”, było pozbawione znaczenia.

13. Powołując się na ten wyrok, Biuro do spraw wykonywania kar odpowiedziało, w dniu 6 listopada 2006 roku, na złożone w dniach 9 sierpnia i 21 września 2006 roku przez skarżącego wnioski, informując go, że nie zostanie przyjęty do szkoły w zakładzie karnym w roku szkolnym 2006/2007.

14. Skarżący został następnie uznany za winnego i skazany za popełnienie przestępstwa posiadania broni palnej. W dniu 20 kwietnia 2007 roku został przeniesiony z zakładu karnego w Starej Zagorze do więzienia
w Pazardżiku w celu odbycia reszty kary. Rząd poinformował Trybunał, że skarżący nie składał wniosku o uczestnictwo w zajęciach edukacyjnych w czasie pobytu w tym zakładzie karnym. Niemniej jednak w przedłożonych Trybunałowi uwagach skarżący oświadczył, że nie składał wniosku dlatego, że w zakładzie karnym w Pazardżiku nie było placówki szkolnej. Nadto skarżący przesłał do Trybunału dokumenty wskazujące, że co najmniej jeden więzień uznany za „recydywistę” uczestniczył w programie nauczania w więzieniu w Starej Zagorze. Skarżący został zwolniony z zakładu karnego w Pazardżiku w dniu 27 lipca 2008 roku.

II. WŁAŚCIWE PRAWO KRAJOWE

A. Dostęp więźniów do edukacji

15. W omawianym okresie dostęp więźniów do edukacji podlegał przepisom ustawy z 1969 roku w sprawie wykonywania kar (obowiązującej w czerwcu 2009 roku, „ustawa z 1969 roku”), rozporządzeń do ustawy
z 1969 roku, zarządzenia nr 2 z dnia 19 kwietnia 1999 roku w sprawie statusu osób tymczasowo aresztowanych (obowiązującym w 2007 roku, „zarządzenie”), ustawy z 1991 roku w sprawie edukacji narodowej („ustawa z 1991 roku”) oraz rozporządzeń do ustawy z 1991 roku. Należy zauważyć, że przed 2002 rokiem status osób tymczasowo aresztowanych był regulowany zarządzeniami Ministra Sprawiedliwości. Przepisy te zostały w 2002 roku włączone do ustawy z 1969 roku. Wydaje się, że zarządzenie pozostawało w mocy do 2006 roku, kiedy rozporządzenia do ustawy z 1969 roku zostały uzupełnione przepisami regulującymi w bardziej szczegółowy sposób status osoby tymczasowo aresztowanej.

16. Przed 2002 rokiem edukacja w więzieniach była obowiązkowa dla więźniów poniżej 40 roku życia (artykuł 39 § 1 ustawy z 1969 roku), ale jedynie w przypadku, gdy zostali skazani karę roku pozbawienia wolności lub karę o wyższym wymiarze (artykuł 47 § 1 rozporządzenia do ustawy z 1969 roku). W 2002 roku artykuł 39 § 1 ustawy z 1969 roku został uchylony, lecz przepis rozporządzenia nadal obowiązywał.

17. Właściwe przepisy określały trzy rozwiązania w zakresie dostępu do edukacji. Po pierwsze, więźniowe w wieku między 14 a 18 rokiem życia umieszczeni w „zakładach poprawczych”, a nie w więzieniu, mieli prawo do uczestniczenia w zajęciach. Nauka była obowiązkowa dla wszystkich więźniów w wieku 16 lat lub poniżej tego wieku (artykuł 39 § 3 ustawy z 1969 roku oraz artykuł 7 § 1 ustawy z 1991 roku). Więźniowie skazani, którzy ukończyli 16 rok życia, mogli wnosić o udział w programie nauczania, a administracja więzienna miała obowiązek takie programy utworzyć (artykuł 39 § 4 ustawy z 1969 roku oraz artykuł 75 § 1 rozporządzenia z 1969 roku). W chwili przyjęcia więźnia do zakładu karnego, władze były obowiązane ocenić jego indywidualne potrzeby w zakresie edukacji (artykuł 66 a) §§ 1 i 3 ustawy z 1969 roku). Więźniowie, którzy uczestniczyli w zajęciach edukacyjnych i nie pracowali, mogli mieć odliczony okres spędzony na nauce od całego wymiaru kary, na tej samej podstawie, która miała zastosowanie w przypadku wykonywania pracy (artykuł 103 § 4 ustawy z 1969 roku).

18. Artykuł 128 ustawy z 1969 roku przewidywał, że w przypadku braku przepisów szczególnych, do osób tymczasowo aresztowanych mają zastosowanie przepisy ustawy z 1969 roku dotyczące osadzonych skazanych. Podobny zapis znajdował się w rozporządzeniu do ustawy z 1969 roku (artykuł 168).

19. Nowa ustawa z 2009 roku dotycząca wykonywania kar
i tymczasowego aresztowania („ustawa z 2009 roku”) zawierała podobne zapisy. Przewiduje ona obowiązkową naukę dla osób skazanych poniżej 16 roku życia (artykuł 162 § 1 ustawy z 2009 roku). Administracja zakładu karnego może zorganizować zajęcia edukacyjne dla starszych więźniów (artykuł 162 § 2). „Zachęca się” do objęcia osób tymczasowo aresztowanych programami edukacyjnymi (artykuł 252 § 2). Nadto okres poświęcony na naukę powinien być odliczony od pełnego wymiaru kary, na podstawie tych samych zasad jak w przypadku dni pracy (artykuł 178 § 4).

B. Recydywiści

20. W omawianym okresie, Artykuł 158 § 1 ustawy z 1969 roku przewidywał, że dla celów ustawy, pojęcie „recydywista” należało rozumieć:

« a) osoby, które zostały skazane dwa lub więcej razy na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne nie wymagające orzeczenia kary łącznej (...), jeśli faktycznie odbyły karę pozbawienia wolności;

b) osoby skazane za przestępstwo kwalifikowane jako niebezpieczna recydywa.

Artykuł 12 ustawy z 1969 roku przewidywał wymóg, by „recydywiści” odbywali karę w oddzielnych placówkach. Na podstawie artykułu 8 a) § 3, „wprowadzono osobne zajęcia poprawcze dla poszczególnych kategorii więźniów”. „Recydywiści”, w rozumieniu ustawy, mogli być przeniesieni do innych zakładów karnych jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy ich zachowanie uległo poprawie oraz jeśli nie było żadnego zagrożenia, że mogliby wywierać negatywny wpływ na pozostałych więźniów (artykuł 12 § 2 ustawy z 1969 roku). Osoby tymczasowo aresztowane, które były już skazane na karę pozbawienia wolności, a których zachowanie nie uległo poprawie, były oddzielone od innych tymczasowo aresztowanych osób (artykuł 130б §§ 1 i 5 ustawy z 1969 roku). Ustawa z 2009 roku zawiera podobne przepisy.

II. WŁAŚCIWE INSTRUMENTY RADY EUROPY

A. Europejskie Reguły Więzienne

21. Europejskie Reguły Więzienne są zaleceniami Komitetu Ministrów dla państw członkowskich Rady Europy w zakresie minimalnych reguł, które należy stosować w więzieniach. Zaleca się, by państwa członkowskie kierowały się tymi regułami przy opracowywaniu ustawodawstwa i polityki, a także, by zapewniły ich rozpowszechnienie, tak szeroko jak to możliwe, pośród władz sądowych oraz personelu zakładów karnych i poszczególnych więźniów.

1. Europejskie Reguły Więzienne z 1987 roku (Rekomendacja nr R 87 (3)

22. Europejskie Reguły Więzienne z 1987 roku zostały przyjęte przez Komitet Ministrów w dniu 12 lutego 1987 roku. Zawierają one w szczególności następujące zapisy dotyczące osób tymczasowo aresztowanych:

„ 11.1. Przy rozmieszczaniu więźniów do różnych zakładów lub przy wyborze mającego zastosowanie rygoru [pozbawienia wolności] bierze się w szczególności pod uwagę ich sytuację procesową i prawną (więzień nieosądzony lub skazany, pierwszy raz skazany przestępca lub recydywista, skazany na krótką lub długą karę pozbawienia wolności), szczególne potrzeby postępowania z nimi, ich potrzeby zdrowotne, ich płeć oraz wiek.

(...)

3. Więźniowie nieosądzeni z zasady są osadzeni oddzielnie, chyba, że wyrażą zgodę na wspólne zamieszkanie lub udział w organizowanych dla nich zajęciach.

(...)

91. Bez uszczerbku dla przepisów prawa chroniących wolność osobistą lub regulujących procedurę stosowaną w odniesieniu do nieosądzonych więźniów, więźniowie ci, co do których obowiązuje domniemanie niewinności do czasu orzeczenia stwierdzającego ich winę (...), podlegają traktowaniu bez ograniczeń innych niż te, które są konieczne w postępowaniu karnym oraz dla bezpieczeństwa danego zakładu.

(...)

96. Nieosądzonym więźniom oferuje się, kiedykolwiek to dostępne, możliwość pracy; praca nie jest od nich jednak wymagana. Ci, którzy podejmą pracę, wynagradzani są jak inni więźniowie. Jeżeli prowadzone jest nauczanie lub szkolenie zawodowe, więźniów śledczych zachęca się do korzystania z nich.”

2. Zalecenie nr 89/12 o edukacji w więzieniach

23. W dniu 13 października 1989 roku Komitet Ministrów przyjął Zalecenie o edukacji w więzieniach. Preambuła Zalecenia brzmi następująco:

« Mając na uwadze, że prawo do edukacji jest prawem podstawowym;

Zważywszy na znaczenie edukacji w rozwoju zarówno jednostek jak i całych społeczności;

Mając w szczególności świadomość, że wysoki odsetek więźniów nie ma żadnego wykształcenia lub jedynie wykształcenie na poziomie podstawowym, a co za tym idzie ma ogromne potrzeby edukacyjne;

Zdając sobie sprawę, że edukacja w więzieniach przyczynia się do poprawy warunków, w jakich odbywana jest kara i czyni te warunki bardziej ludzkimi;

Mając świadomość, że edukacja w więzieniach ułatwia osadzonym powrót do społeczeństwa;

Uznając, że przy stosowaniu w praktyce pewnych praw i środków, zgodnie z poniższymi zaleceniami, może być uzasadnione rozróżnienie między więźniami skazanymi i aresztowanymi;

Mając na względzie Zalecenie nr R (87) 3 w sprawie Europejskich Reguł Więziennych oraz Zalecenie nr R (81) 17 w sprawie polityki edukacji dorosłych ».

Dalsza część Zalecenia brzmi, jak następuje:

« 1. Wszyscy więźniowie mają prawo do edukacji, obejmującej zajęcia w grupach, edukację zawodową, zajęcia twórcze lub kulturalne, wychowanie fizyczne i sportowe, edukację społeczną oraz dostęp do zbiorów bibliotecznych;

(...)

4. Osoby odpowiedzialne za administrowanie i zarządzanie jednostkami penitencjarnymi powinny ułatwiać i wspierać dostęp do edukacji w możliwie szerokim zakresie;

(...)

6. Należy dołożyć wszelkich starań, by zachęcić osadzonych do aktywnego uczestniczenia we wszystkich aspektach edukacji;

(...)

17. Należy zabezpieczyć niezbędne środki i wyposażenie oraz zatrudnić kadrę nauczycielską w celu zapewnienia odpowiedniej edukacji dla więźniów.”

3. Rekomendacja nr R (2006) 2 w sprawie Europejskich Reguł Więziennych

24. W dniu 11 stycznia 2006 roku Komitet Ministrów Rady Europy przyjął nową wersję Europejskich Reguł Więziennych, uznając, że Rekomendacja nr R(87)3 w sprawie Europejskich Reguł Więziennych wymaga „zrewidowania i udoskonalenia, tak by odzwierciedlała przemiany, które zaszły w polityce karnej, praktyce skazywania i ogólnym zarządzaniu więzieniami w Europie”. Reguły z 2006 roku zawierają następujące podstawowe zasady:

Podstawowe zasady

1. Wszystkie osoby pozbawione wolności są traktowane z poszanowaniem ich praw człowieka.

2. Osoby pozbawione wolności zachowują wszystkie prawa, których nie zostały pozbawione zgodnie z prawem w orzeczeniu skazującym je lub zatrzymującym
w areszcie.

3. Restrykcje nałożone na osoby pozbawione wolności są ograniczone do koniecznego minimum i proporcjonalne do uzasadnionego celu, dla którego zostały nałożone.

4. Brak środków nie uzasadnia warunków więziennych naruszających prawa człowieka więźniów.

5. Życie w więzieniu odpowiada, tak dalece jako to możliwe, pozytywnym aspektom życia na wolności.

6. Każde pozbawienie wolności jest prowadzone tak, by ułatwić osobom pozbawionym wolności reintegrację w wolnym społeczeństwie.

(...)

Zakres i stosowanie

(...)

10.2 Co do zasady osoby, które zostały tymczasowo aresztowane przez władze sądowe oraz osoby pozbawione wolności w wyniku skazania są osadzone jedynie w zakładach karnych, to jest w instytucjach przeznaczonych dla zatrzymanych należących do obu tych kategorii.

Przydział i zakwaterowanie

(...)

18.8 Przy podejmowaniu decyzji o rozmieszczeniu więźniów w określonych więzieniach lub innych oddziałach bierze się pod uwagę potrzebę osadzenia:

a. nieosądzonych oddzielnie od skazanych;

b. mężczyzn oddzielnie od kobiet; oraz

c. młodocianych oddzielnie od starszych więźniów.

18.9 Można odstąpić od wymogów oddzielnego osadzenia, o których mowa w paragrafie 8, aby umożliwić więźniom wspólne uczestniczenie w organizowanych zajęciach, jednak grupy te są zawsze rozdzielone w porze nocnej, chyba że wyrażają zgodę na wspólne osadzenie, a władze więzienia są zdania, iż będzie to w najlepszym interesie wszystkich zainteresowanych więźniów.

(...)

Edukacja

28.1 Każdy zakład karny dąży do zapewnienia wszystkim więźniom dostępu do możliwie jak najbardziej wszechstronnych programów edukacyjnych, które, biorąc pod uwagę ich aspiracje, spełniają ich indywidualne potrzeby.

28.2 Priorytet stanowią więźniowie z niedostatkami umiejętności czytania i liczenia oraz ci, którzy nie mają wykształcenia podstawowego lub zawodowego.

28.3 Specjalną uwagę przykłada się do edukacji więźniów młodocianych oraz tych, którzy mają specjalne potrzeby .

28.4 W ramach rygoru więziennego edukacja ma status nie niższy niż praca, a więźniowie nie są pokrzywdzeni, finansowo lub w inny sposób, za uczestniczenie w edukacji.

28.5 Każda instytucja ma bibliotekę na użytek wszystkich więźniów, odpowiednio wyposażoną w bogaty zestaw materiałów, książek i innych nośników, tak rozrywkowych, jak edukacyjnych.

28.6 Gdziekolwiek to możliwe, biblioteka więzienna powinna być zorganizowana we współpracy z lokalnymi bibliotekami publicznymi.

28.7 Tak dalece, jak jest to wykonalne, edukacja więźniów:

a. jest zintegrowana z systemem nauczania ogólnego i zawodowego kraju, tak aby po zwolnieniu mogli bez trudności kontynuować edukację i kształcenie zawodowe; oraz

b. odbywa się pod auspicjami pozawięziennych placówek oświatowych.

(...)

Nieosądzeni więźniowie

(...)

Podejście do więźniów nieosądzonych

95.1 Na rygor więzienny wobec więźniów nieosądzonych nie powinna wpływać możliwość ich skazania w przyszłości za przestępstwo kryminalne.

95.2 Reguły zawarte w niniejszym dziale zapewniają dodatkowe gwarancje dla więźniów nieosądzonych.

95.3 Władze więzienne w stosunku do więźniów nieosądzonych stosują te same zasady, którymi kierują się w traktowaniu wszystkich więźniów, i zapewniają więźniom nieosądzonym możliwość uczestniczenia w tych samych zajęciach,
o których mowa w niniejszych regułach.

(...)

Dostęp do rygoru dla więźniów skazanych

101. Jeśli więzień nieosądzony poprosi o pozwolenie na poddanie się rygorowi przeznaczonemu dla osób skazanych, wówczas władze więzienne, na ile to możliwe, przychylą się do tej prośby. „

PRAWO

I. DOPUSZCZALNOŚĆ

25. Trybunał zauważa, że skarga nie jest w sposób oczywisty nieuzasadniona w rozumieniu artykułu 35 § 3 lit. a Konwencji. Zauważa ponadto, że nie jest ona niedopuszczalna z jakiegokolwiek innego względu. Musi ona zostać zatem uznana za dopuszczalną.

II. PRZEDMIOT SKARGI

A. Zarzut naruszenia artykułu 2 Protokołu nr 1 do Konwencji

26. Powołując się na artykuł 13 Konwencji oraz artykuł 2 Protokołu nr 1 do Konwencji skarżący zarzucił, że nie mógł uczęszczać do szkoły przy zakładzie karnym w Starej Zagorze. Trybunał uznał, że należy rozważyć ten zarzut w świetle artykułu 2 Protokołu nr 1, który brzmi, jak następuje:

„ Nikt nie może być pozbawiony prawa do nauki. Wykonując swoje funkcje w dziedzinie wychowania i nauczania, Państwo uznaje prawo rodziców do zapewnienia wychowania i nauczania zgodnie z ich własnymi przekonaniami religijnymi
i filozoficznymi.”

1. Stanowiska stron

27. Skarżący twierdził, że prawo krajowe nie zakazywało wyraźnie osobom tymczasowo aresztowanym uczestnictwa w zajęciach edukacyjnych i stąd, jego zdaniem, powinien był być traktowany w ten sam sposób i mieć dostęp do nauki. W szczególności uważał, że przepisy dotyczące dostępu do nauki dla skazanych więźniów powinny mieć zastosowanie do wszystkich więźniów. Utrzymywał, że władze krajowe dokonały błędnej wykładni właściwych przepisów i co za tym idzie, potraktowały go w dyskryminujący sposób, ograniczając jego prawa bardziej niż to było wymagane do celów osadzenia, oraz pozbawiały go, automatycznie i arbitralnie, prawa do nauki.

28. Ponadto skarżący kwestionował uzasadnienie przedstawione przez władze penitencjarne i Rząd, a mianowicie, że możliwość skazania go jako „recydywistę” uzasadniała nieprzyjęcie go do szkoły, co było w interesie uczących się w tej szkole „nie-recydywistów”. Oświadczył, że w czasie osadzenia w więzieniu w Starej Zagorze inni uznani za „recydywistów” skazani więźniowie uczestniczyli w zajęciach szkolnych. Według niego, pokazuje to, że zasada polegająca na oddzieleniu „recydywistów” od innych więźniów nie była przestrzegana. Poza tym skarżący podniósł, że uzasadnienie nieprzyjęcia go do szkoły dlatego, że jako więzień nieosądzony, mógłby być uniewinniony i w takim przypadku musiałby przerwać naukę przed końcem roku szkolnego, było nielogiczne. Wskazał, że spędził prawie dwa pełne lata szkolne, jako osoba tymczasowo aresztowana, w więzieniu w Starej Zagorze. Dodał, że skoro władze penitencjarne miały wątpliwości co do czasu trwania jego tymczasowego aresztowania, mogły zapytać o to w prokuraturze. Twierdził, że do czasu wydania wyroku skazującego korzystał z prawa do domniemania niewinności i nie powinien być pozbawiony prawa do nauki w tym okresie. Na zakończenie oświadczył, że po wydaniu wobec niego wyroku skazującego został przeniesiony do zakładu karnego w Pazardżiku, gdzie nie mógł kontynuować nauki z powodu braku placówki oświatowej w tym więzieniu.

29. Rząd podniósł, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału kwestia regulacji i zapewnienia możliwości nauczania w kraju należy do władz krajowych. Zdaniem Rządu decyzja władz więziennych o nieprzyjęciu skarżącego do szkoły była uzasadniona z uwagi na potrzebę zastosowania różnych reguł i warunków wobec poszczególnych kategorii więźniów. Skarżący był umieszczony w zakładzie karnym w Starej Zagorze w drodze wyjątku, gdyż było to więzienie o otwartym charakterze, przeznaczone głównie dla więźniów skazanych „nie-recydywistów”, a w tamtym czasie, nie wiedziano, jak długo będzie jeszcze w tym więzieniu przebywał. Rząd stwierdził, po pierwsze, że nie było wskazane, by skarżący, będąc tymczasowo aresztowanym, uczestniczył w zajęciach szkolnych wspólnie
z więźniami osądzonymi. Dodał, że zgodnie z przepisami ustawy
w sprawie wykonywania kar mającej zastosowanie w omawianym okresie, osoby tymczasowo aresztowane nie mogły zapisać się do szkoły
w zakładzie karnym, chyba że było pewne, że pozostaną tymczasowo aresztowane przez przynajmniej jeden rok szkolny. Po drugie, Rząd uznał za prawidłowe zastosowanie wobec skarżącego przepisów dotyczących więźniów „recydywistów”, ponieważ był on tymczasowo aresztowany
i mógł być skazany jako „recydywista” w wyniku wydania wobec niego wyroku skazującego (zob. powyżej paragraf 20). Rząd wyjaśnił, że gdyby władze penitencjarne postąpiłyby inaczej, nie byłyby w stanie zapewnić pełnej ochrony więźniom „nie-recydywistom” przed kontaktem
z „recydywistami”. Według Rządu, złagodzenie reguł stosowanych wobec „recydywistów” osłabiłoby odstraszający skutek, jaki ma pozbawienie wolności. Zdaniem Rządu, jeśli skarżący byłby w późniejszym okresie uniewinniony, zostałby natychmiast zwolniony, a jego nieprzyjęcie do szkoły w zakładzie karnym przestałoby mieć do niego zastosowanie. Na zakończenie Rząd wskazał, że po przeniesieniu do zakładu karnego Pazardżiku skarżący nie wnosił o uczestnictwo w zajęciach edukacyjnych w tej placówce.

2. Ocena Trybunału

a) Zasady ogólne

30. Trybunał podkreśla na początku, że zasadniczo więźniowie nadal korzystają ze wszystkich praw i wolności podstawowych zagwarantowanych przez Konwencję, z wyjątkiem prawa do wolności osobistej, jeśli zgodne z prawem pozbawienie wolności wyraźnie mieści się w zakresie artykułu 5 Konwencji. Więźniowie nie mogą być na przykład maltretowani lub poddawani nieludzkim lub poniżającym karom, czy też przebywać w warunkach sprzecznych z artykułem 3; nadal korzystają
z prawa do poszanowania życia rodzinnego, wolności wyrażania opinii, prawa do praktykowania swojej religii, skutecznego dostępu do adwokata lub sądu wynikających z artykułu 6, prawa do poszanowania korespondencji
i prawa do zawarcia małżeństwa. Jakiekolwiek ograniczenia tych praw wymagają uzasadnienia, choć uzasadnienie to można znaleźć w przesłankach bezpieczeństwa, w szczególności zapobiegania przestępstwom oraz zakłóceniom porządku, które w sposób nieunikniony wynikają z okoliczności uwięzienia (Hirst przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (nr 2) [WI], nr 74025/01, § 69, ETPCz 2005‑IX, oraz cytowane tam wyroki; zob. również Stummer przeciwko Austrii [WI], nr 37452/02, § 99, ETPCz 2011). W wyżej cytowanym wyroku w sprawie Hirst, w paragrafie 70 Trybunał kontynuował, jak następuje: „nie może być (...) mowy, o tym, że więzień utracił prawa zagwarantowane przez Konwencję poprzez sam fakt uwięzienia go po wydaniu skazującego wyroku. Ta zasada znajduje a fortiori zastosowanie do osoby, która, jak skarżący, nie była w omawianym okresie skazana i mogła więc powoływać się na domniemanie niewinności (zob. np. Laduna przeciwko Słowacji, nr 31827/02, §§ 64 i 67, ETPCz 2011).

31. W odniesieniu do prawa do nauki, chociaż artykuł 2 Protokołu nr 1 nie może być interpretowany w ten sposób, że wymaga on od układających się państw tworzenia lub wspierania poszczególnych placówek oświatowych, państwo, które je stworzyło, ma jednak obwiązek zapewnienia skutecznego dostępu do tych placówek. Innymi słowy, dostęp do funkcjonujących w danym okresie placówek oświatowych stanowi nieodłączną część prawa zawartego w pierwszym zdaniu artykułu 2 Protokołu nr 1 (Sprawa „dotycząca niektórych aspektów systemów językowych nauczania w Belgii” przeciwko Belgii (meritum), 23 lipca 1968 roku, §§ 3-4, seria A nr 6, Ponomaryovi przeciwko Bułgarii, nr 5335/05, § 49, ETPCz 2011, oraz Catan i inni przeciwko Republice Mołdowy i Rosji [WI], nr 43370/04, 8252/05 i 18454/06, § 137, ETPCz 2012). Przepis ten odnosi się do nauczania na poziomie podstawowym, średnim i wyższym (Leyla Şahin przeciwko Turcji [WI], nr 44774/98, §§ 134 i 136, ETPCz 2005‑XI).

32. Niemniej jednak Trybunał uznaje, że pomimo swojego znaczenia prawo do nauki nie ma charakteru absolutnego i może być poddane ograniczeniom. Ograniczenia te są dozwolone w sposób dorozumiany, pod warunkiem, że nie dotykają samej istoty tego prawa; prawo dostępu „z samej swojej natury wymaga bowiem uregulowania przez państwo”. W celu upewnienia się, czy nałożone ograniczenia nie zawężają prawa, o którym mowa, w stopniu, który dotyka samej jego istoty i pozbawia je skuteczności, Trybunał musi się upewnić, że są one przewidywalne dla osób zainteresowanych i realizują uprawniony cel. Niemniej jednak, w odróżnieniu od artykułów 8 do 11 Konwencji, artykuł 2 Protokołu nr 1 nie wiąże Trybunału wyczerpującą listą „uprawnionych celów”. Ponadto ograniczenie jest zgodne z tym zapisem jedynie w razie istnienia rozsądnej proporcji między użytymi środkami a zamierzonym celem. Chociaż do Trybunału należy ostateczna ocena, czy wymagania Konwencji były przestrzegane, Układające się Państwa korzystają z pewnego marginesu oceny w tym obszarze (Catan i inni, wyż. cyt., § 140, oraz cytowane tam wyroki).

33. Prawdą jest, że zorganizowanie działalności edukacyjnej jest skomplikowane, a jej prowadzenie – kosztowne, środki zaś, jakie władze mogą na nią przeznaczyć, są z konieczności ograniczone. Prawdą jest również, że przy decyzji co do sposobu dostępu do nauki, państwo musi zachować równowagę między, z jednej strony, potrzebami edukacyjnymi osób pozostających pod jego jurysdykcją, a z drugiej strony,
ograniczonymi możliwościami ich zaspokojenia. Trybunał nie może jednak pominąć faktu, że w odróżnieniu od niektórych innych usług świadczonych przez służby publiczne, nauka jest prawem bezpośrednio chronionym przez Konwencję. Co więcej, jest to bardzo szczególny rodzaj usługi publicznej, która służy nie tylko osobom bezpośrednio z niej korzystającym, ale także szerszym funkcjom społecznym. W istocie, Trybunał miał już wcześniej sposobność podkreślenia, że „w społeczeństwie demokratycznym, prawo do nauki [jest] niezbędne do poszanowania praw człowieka [i] odgrywa zasadniczą rolę (...)” (zob. mutatis mutandis, Ponomaryovi, wyż. cyt., § 55).

b) Zastosowanie powyższych zasad w przedmiotowej sprawie

34. Choć Trybunał pamięta o zlecaniach Komitetu Ministrów, z których wynikało, że wszyscy więźniowie muszą mieć możliwość edukacji (zob. powyżej paragrafy 21-24), przypomina jednak, że artykuł 2 Protokołu nr 1 nie nakłada na Układające się Państwa obowiązku zorganizowania możliwości nauki dla więźniów tam, gdzie dotychczas takie możliwości nie istniały (Natoli przeciwko Włochom nr 26161/95, nieopublikowana decyzja Komisji z dnia 18 maja 1998 roku, oraz Epistatu przeciwko Rumunii nr 29343/10, § 63, 24 września 2013 roku). Jednak w przedmiotowej sprawie zarzut skarżącego dotyczył odmowy dostępu do istniejącej już placówki oświatowej, to znaczy do szkoły przy zakładzie karnym w Starej Zagorze. A jak powyżej zauważono, prawo dostępu do istniejących placówek jest objęte artykułem 2 Protokołu nr 1. Każde ograniczenie tego prawa musi być więc przewidywalne, dążyć do uprawnionego celu i być proporcjonalne w stosunku do tego celu (zob. powyżej paragraf 32). Chociaż artykuł 2 Protokołu nr 1 nie nakłada pozytywnego obowiązku zapewnienia nauczania w więzieniu w każdych okolicznościach, jeśli jednak taka możliwość istnieje, nie może być przedmiotem arbitralnych i nieuzasadnionych restrykcji.

35. Trybunał ma wątpliwości, czy zastosowane wobec skarżącego ograniczenie było wystarczająco przewidywalne dla celów artykułu 2 Protokołu nr 1. Obowiązujące przepisy przewidywały, że skazani więźniowie w wieku 16 lat lub więcej mieli prawo, na ich wniosek, być objęci programem nauczania, oraz, że przy braku wyraźnych przeciwnych regulacji, przepisy dotyczące skazanych powinny być stosowane także do osób tymczasowo aresztowanych. Jedyny wyraźny przepis odnoszący się do prawa do nauki osób tymczasowo aresztowanych przewidywał, że władze więzienne powinny „zachęcać” więźniów z tej kategorii do uczestniczenia w więziennych programach nauczania (zob. powyżej paragrafy 15-19).

36. Brak jasności regulacji prawnych znalazł odzwierciedlenie w fakcie, że w postępowaniu krajowym i przed Trybunałem władze krajowe przywoływały rozmaite powody na uzasadnianie odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego o przyjęcie do szkoły. Biuro do spraw wykonania kar
w Ministerstwie Sprawiedliwości oddaliło ten wniosek, ponieważ „po skazaniu” skarżący zostałby przeniesiony do więzienia dla „recydywistów” oraz, ponieważ zgoda na uczęszczanie skarżącego na zajęcia w szkole z „nie-recydywistami” byłaby naruszeniem ustawowego wymogu rozdzielania „recydywistów” i „nie-recydywistów” (zob. powyżej paragraf 7). Następnie dyrektor więzienia również odmówił uwzględnienia wniosku z analogicznych powodów (zob. powyżej paragraf 8). Kiedy skarżący odwołał się od postanowienia władz więziennych o nieprzyjęciu go do szkoły, Sąd Okręgowy w Starej Zagorze orzekł, że nie można go było uznać za „recydywistę” i nakazał dyrektorowi więzienia przyjęcie go do szkoły. W wyniku odwołania dyrektora więzienia Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu okręgowego, podając w uzasadnieniu, że skarżący nie był uprawniony do uczestnictwa w programie nauczania w więzieniu, ponieważ, zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawo do nauki obejmowało jedynie pozbawionych wolności osądzonych prawomocnym wyrokiem, a nie tymczasowo aresztowanych (zob. powyżej, paragraf 12).

37. Ponadto, w postępowaniu przed Trybunałem Rząd powołał się na trzy podstawy uzasadniające odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego. Po pierwsze, Rząd stwierdził, że nie byłoby właściwe, żeby skarżący jako osoba tymczasowo aresztowana uczęszczał na zajęcia w szkole wraz ze skazanymi więźniami. Po drugie, zdaniem Rządu, niepożądane byłoby, żeby skarżący jako osoba tymczasowo aresztowana przez nieokreślony czas, uczęszczał do szkoły, w której zajęcia były przeznaczone dla więźniów odbywających karę pozbawienia wolności w wymiarze 12 miesięcy lub wyższym. Po trzecie, zdaniem Rządu, w związku z tym, że skarżący mógłby być skazany jako „recydywista”, dopuszczenie go do uczęszczania do szkoły nie leżałoby w interesie przyjętych do szkoły „nie-recydywistów”. 

38. Należy zauważyć, że Rząd nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich argumentów odnoszących się do warunków istniejących w więzieniu w Starej Zagorze. Ochrona skarżącego poprzez odseparowanie go od skazanych więźniów z uwagi na jego status jako tymczasowego aresztowanego nie była podstawą, na jaką powoływała się administracja więzienna, oddalając jego wnioski. Nadto z wielu złożonych przez skarżącego wniosków o przyjęcie do szkoły jasno wynika, że nie miał zastrzeżeń do udziału w zajęciach ze skazanymi więźniami. W materiale przedstawionym Trybunałowi brak jest dowodów wskazujących, że tymczasowo aresztowani byliby narażeni na jakiekolwiek ryzyko w kontrolowanym i nadzorowanym otoczeniu klasy szkolnej, ani że w więzieniu w Starej Zagorze osoby tymczasowo aresztowane były trzymane oddzielnie od więźniów skazanych lub „recydywistów”, a nawet jeśli tak, to czy ta segregacja obejmowała wszystkie aspekty systemu obowiązującego w więzieniu. 

39. Po drugie Rząd wskazał na okoliczność, że czas trwania tymczasowego aresztowania był nieokreślony oraz na wymóg prawa krajowego na podstawie, którego więźniowie musieli odbywać wyrok w wymiarze jednego roku lub wyższym, żeby zostali przyjęci do szkoły w więzieniu. Rząd nie wyjaśnił jednak, dlaczego był to konieczny warunek do przyjęcia do szkoły w więzieniu. Jeśli chodzi o tymczasowo aresztowanych, takich jak skarżący, Trybunał uważa, że początkowy brak pewności co do całkowitej długości tymczasowego aresztowania nie powinien stanowić uzasadnienia dla pozbawienia tych osób dostępu do nauki, z wyjątkiem może przypadków, w których z takiego czy innego powodu jest jasne, że aresztowanie będzie krótkotrwałe. Ponadto Trybunał zauważa, że Rząd nie przedstawił żadnych danych statystycznych na temat dostępności środków dla tej szkoły uzasadniających, na przykład, przyjęcie polityki przeznaczenia ograniczonych środków jedynie dla więźniów odbywających najdłuższe kary.

40. Co do trzeciej podstawy powołanej przez Rząd, to jest konieczności odseparowania skarżącego od innych więźniów, z tego powodu, że mógł być skazany jako „recydywista”, Trybunał uważa, że nie był to uzasadniony powód, ponieważ w czasie, o którym mowa, skarżący nie był jeszcze skazany i był uprawniony do korzystania z domniemania niewinności.

41. Co za tym idzie Trybunał uznaje, że żadna z podstaw przedstawionych przez Rząd nie jest przekonująca, w szczególności z powodu braku dowodów odnoszących się do szczegółowych warunków dostępu do nauki w szkole w więzieniu w Starej Zagorze. Z drugiej natomiast strony należy wziąć pod uwagę niewątpliwy interes skarżącego w ukończeniu szkoły średniej. Znaczenie zapewniania nauki w więzieniu, zarówno, gdy chodzi o indywidualnego więźnia, jak i środowisko więzienne oraz społeczeństwo jako całość, zostało potwierdzone przez Komitet Ministrów Rady Europy w zaleceniach w sprawie edukacji w więzieniach oraz w Europejskich Regułach Więziennych (zob. powyżej, paragrafy 21-44).

42. Trybunał uznaje, że w przedmiotowej sprawie Rząd nie przedstawił, konkretnego uzasadnienia, dotyczącego na przykład braku środków na finansowanie szkoły, ani też jasnego wyjaśnienia podstaw prawnych odmowy przyjęcia skarżącego do szkoły w więzieniu. A zatem, na podstawie dowodów, jakimi Trybunał dysponuje, stwierdza, że odmowa przyjęcia skarżącego do szkoły w więzieniu w Starej Zagorze nie była wystarczająco przewidywalna ani nie służyła w sposób proporcjonalny realizacji uprawnionego celu. Trybunał zatem stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia artykułu 2 Protokołu nr 1.

(...)

[Paragrafy 43-57 dotyczące zarzutów naruszenia art.6 ust. 2 Konwencji oraz zastosowania art. 41 Konwencji zostały pominięte w niniejszym tłumaczeniu – przyp. tłum..]

Z TYCH PRZYCZYN TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE,

1. Uznaje skargę za dopuszczalną;

2. Stwierdza, że doszło do naruszenia artykułu 2 Protokołu nr 1 do Konwencji;

3. Stwierdza, że nie ma potrzeby badania skargi na podstawie artykułu 6 § 2 Konwencji;

4. Stwierdza,

(a) że pozwane Państwo wypłaci skarżącemu w ciągu trzech miesięcy od daty, w której wyrok stanie się ostateczny zgodnie z artykułem 44 § 2 Konwencji, następujące kwoty, które będą przeliczone na lewy bułgarskie według kursu obowiązującego w dacie uregulowania należności:

(i) 2.000 (dwa tysiące) euro tytułem szkody niemajątkowej, powiększone o wszelki podatki, jakie mogą być pobrane;

(ii) 1.406 (jeden tysiąc czterysta sześć) euro tytułem kosztów i wydatków, powiększone o wszelkie podatki, jakie mogą być pobrane od skarżącego;

(b) że od upływu wskazanego wyżej terminu trzech miesięcy do dnia uregulowania należności, należne będą odsetki zwykłe od określonych powyżej kwot, naliczone według stopy równej marginalnej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego obowiązującej w tym okresie, powiększonej o trzy punkty procentowe;

5. Oddala pozostałą część roszczenia skarżącego dotyczącego słusznego zadośćuczynienia.

Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie w dniu 27 maja 2014 roku, zgodnie z artykułem 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.

              Françoise Elens-PassosIneta Ziemele
KanclerzPrzewodnicząca

[*] Niniejsze tłumaczenie zostało przygotowane z uwzględnieniem wyciągu z wyroku udostępnionego w języku francuskim w bazie orzeczeń HUDOC Europejskiego Trybunału Praw Człowieka [przyp. tłum.].

Full & Egal Universal Law Academy