Bu çeviri Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Araştırma – İçtihat Biriminin () desteğiyle hazırlanmış ve Anayasa Mahkemesinin intranet sayfasında yayınlanmıştır. Bu belgenin tekrar yayınlanma izni sadece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin HUDOC sayfasında yer alması amacına yöneliktir ().
This translation was made available with the support of the Turkish Constitutional Court Research and Case-law Department () and published on its intranet. The permission of reproducing this document has been granted for the sole purpose of its publication on the Court’s case-law database HUDOC ().
Cette traduction a été préparée avec le soutien de la Division de Recherche et de Jurisprudence de la Cour constitutionnelle turque () et publié sur son intranet. L’autorisation de reproduction de ce document est limitée à sa publication sur la page de jurisprudence HUDOC de la Cour européenne des droits de l’homme ().
ARAŞTIRMA VE İÇTİHAT BİRİMİ (ar-iç)
BİLGİ NOTU
AİHM KARARLARI
2014/77
VELYO VELEV/BULGARİSTAN
(16032/07, 27/5/2014)
Karar Metni
İlgili Maddeler
AİHS 6 § 2 ve P1-2
Hak ve Özgürlükler
Eğitim hakkı, masumiyet karinesi.
Anahtar Kelimeler
Hükümlü ve tutukluların eğitim hakkı, cezaevinde var olan eğitim kurumlarına erişim, sınırlamalar.
Davanın Özü
Sözleşmeci Devletlerin, hükümlü ve tutukluların yararlanmaları için cezaevinde eğitim kurumları açma yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bununla birlikte, zaten var olan böyle eğitim kurumlarına erişim, eğitim hakkı kapsamında güvence altındadır. Bu eğitim kurumlarına erişime getirilecek sınırlamaların öngörülebilir olması, meşru amaç taşıması ve orantılı olması gerekir. Aksi durum, eğitim hakkının ihlaline neden olabilir.
KARARIN ÖZETİ
Olaylar ve Olgular:
1977 doğumlu başvurucu, bir Bulgar vatandaşıdır. Ekim 2004’de, yasadışı silah bulundurma suçunu işlediği şüphesiyle tutuklanmış, Stara Zagora Cezaevinde, 29 ay tutuklu kalmıştır. Başvurucunun, orta öğrenimini tamamlamak için cezaevinde faaliyet gösteren okula devam etme talepleri, cezaevi yetkilileri ve sonrasında başvurduğu derece mahkemeleri tarafından reddedilmiştir. Ulusal makamlar, başvurucunun taleplerini reddetmelerini haklı göstermek için çeşitli nedenler göstermişlerdir. Bunlar arasında özellikle, ilk defa suç işleyen hükümlüler ile başvurucu gibi daha önce suç işlemiş olanların bir araya gelmelerine izin verilmemesi, eğitim hakkının sadece hükümlüler yönünden geçerli olduğu, tutuklular yönünden geçerli olmadığı sayılabilir.
Başvurucu, yargılama sonucu mahkûm olmuş, Nisan 2007’de, cezasını infaz etmek üzere başka bir cezaevine nakledilmiş ve Temmuz 2008’de serbest bırakılmıştır.
İddialar:
Başvurucu, Stara Zagora Cezaevindeyken eğitimine devam etmesine izin verilmemesi nedeniyle eğitim hakkının; hakkında nihai bir mahkûmiyet kararı olmamasına rağmen yetkililerin kendisini mükerrir suçlu olarak kabul etmeleri ve bu yüzden cezaevi okuluna erişimini engellemelerinin masumiyet karinesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
Hükümetin Savunması:
Hükümet, genel olarak yukarıda belirtildiği üzere ulusal makamlar tarafından gösterilen gerekçelerle hak ihlalinin bulunmadığını savunmuştur.
Hukuki Değerlendirme:
Mahkeme, başvuruyu AİHS 6 § 2 ve P1-2’den ele almıştır.
P1-2 yönünden;
;
Mahkeme, var olan eğitim kurumlarına erişimin P1-2’nin kapsamına girdiğini, eğitim hakkına getirilecek sınırlamaların öngörülebilir olması, meşru amaç taşıması ve orantılı olması gerektiğini tekrarlamıştır.
Mahkeme, P1-2’nin, Taraf Devletlere, hükümlü ve tutuklular için eğitim kurumları kurma yükümlülüğü yüklemediğini, bununla birlikte, somut olayda olduğu gibi böyle eğitim kurumları zaten kurulmuş ve bunlara erişim imkânı sağlanmışsa, erişime getirilecek kısıtlamaların dayanaksız ve keyfi olmaması gerektiğini vurgulamıştır.
Mahkeme, başvurucunun cezaevi okuluna kabul edilmemesinin, öngörülebilir olup olmadığının tartışmaya açık olduğunu, iç hukukta, tutukluların eğitim haklarıyla ilgili tek hükmün, cezaevi yetkililerinin tutukluları cezaevindeki eğitim programlarına katılmaya teşvik etmek yönünde olduğunu, iç hukuktaki süreçte ve Mahkeme önünde, başvurucunun cezaevindeki okula erişiminin kısıtlanmasına dayanak teşkil edecek mevzuat hükmü veya kaynak yetersizliği gibi pratik nedenler gösterilemediğini belirtmiştir.
Ayrıca Mahkeme, ilgili zamanda henüz mahkûm olmamış, dolayısıyla masumiyet karinesinden yararlanan başvurucunun “mükerrir” olarak cezalandırılması ihtimaline binaen eğitimden uzak tutulmasının meşru amaç taşımadığını ifade etmiştir.
Diğer taraftan Mahkeme, başvurucunun orta öğretimi tamamlamaktaki tartışmasız menfaatinin dikkate alınmadığını, yapılan müdahalenin orantılı olmadığı yönünde de değerlendirme yapmıştır. Mahkeme sonuç olarak, açıklanan nedenlerle, P1-2’nin ihlal edildiğine hükmetmiştir.
AİHS 6 § 2 yönünden;
Mahkeme, başvurucunun diğer şikâyetlerini incelemenin gereksiz olduğuna karar vermiştir.
AİHS 41 yönünden
Mahkeme, başvurucunun manevi zararlarına karşılık belli bir miktar manevi tazminata hükmetmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy