© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Vilnes o.fl. gegn Noregi
Dómur frá 5. desember 2013
Mál nr. 52806/09 og 22703/10
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Löggjöf um öryggi við störf. Heilsutjón. Eftirlit með starfsemi. Jákvæðar skyldur.
1. Málsatvik
Kærendur eru fimm norskir ríkisborgarar, einn sænskur ríkisborgari og einn íslenskur ríkisborgari. Þeir eru allir fyrrverandi atvinnukafarar og voru ráðnir til starfa hjá fyrirtækjum sem stunduðu olíurannsóknir í norskri landhelgi á árunum 1965 til 1990. Þeir tóku þátt í ýmsum köfunum, meðal annars tilraunaköfunum í Norðursjó. Þeir töldu sig hafa orðið fyrir heilsutjóni vegna starfa sinna sem hafi leitt til örorku, en í því sambandi var meðal annars vísað til ófullnægjandi vinnuaðstæðna og eftirlits með því að öryggisreglum væri fylgt.
Einn kærenda byggði á því að hann hefði orðið fyrir varanlegu heila- og mænutjóni í störfum sínum og sex kærenda töldu sig hafa orðið fyrir tjóni vegna tilraunakafana sem þeir hefðu tekið þátt í án upplýsts samþykkis. Fyrir lágu rannsóknir sem sýndu fram á möguleg tengsl á milli kafana og heilsutjóns og skýrsla opinberrar nefndar sem sett var á laggirnar lagði til að köfurum í Norðursjó yrðu greiddar bætur. Það fór svo að norska ríkið greiddi umræddum köfurum bætur vegna líkamstjóns þeirra, en tók þó fram að bótaábyrgð væri ekki viðurkennd á lagalegum grundvelli.
Kærendur kröfðust frekari bótagreiðslna frá norska ríkinu og töldu það bera skaðabótaábyrgð á tjóni þeirra. Hæstiréttur Noregs komst að þeirri niðurstöðu að ríkið gæti ekki talist skaðabótaskylt þar sem orsakatengsl milli athafnaleysis þess og tjóns kærenda hefði ekki verið sannað.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur byggðu á því að norska ríkið hefði ekki gripið til viðeigandi aðgerða til að tryggja heilsu þeirra og líf við störf á Norðursjó og í tilraunaköfunum. Jafnframt var byggt á því að ríkið hefði ekki veitt þeim fullnægjandi upplýsingar um þá hættu sem að heilsu þeirra gæti verið búin vegna tilraunakafana. Til stuðnings kærunni vísuðu kærendur meðal annars til 2. og 8. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók undir það mat norskra dómstóla að norsk lög hefðu haft að geyma ýmis fyrirmæli sem var ætlað að tryggja öryggi kafara og að eftirlit með því að reglunum væri fylgt hefði verið framkvæmt með ábyrgum hætti. Talið var að þeir kærendur, sem höfðu tekið þátt í tilraunaköfunum, hefðu fengið fullnægjandi upplýsingar um þá áhættu sem þeim fylgdi. Þá var lögð áhersla á að umræddar kafanir hefðu verið samþykktar af þar til bærum stjórnvöldum á grundvelli rannsókna sem tóku meðal annars til þess hvort heilsu kafara yrði hætt komið. Jafnframt var bent á að eðli málsins samkvæmt fylgdi tilraunaköfunum alltaf ákveðin áhætta. Með hliðsjón af þessu var ekki talið að norska ríkið hefði brotið gegn 2. eða 8. gr. sáttmálans í tengslum við tilraunakafanir.
Dómstóllinn lagði áherslu á að allir kærendur hefðu getað fengið úrlausn um skaðabótakröfur sínar fyrir innlendum dómstólum. Jafnframt hefðu norsk stjórnvöld og fyrirtækið Statoil sett á fót ákveðin bótakerfi og á þeim grundvelli gátu kafarar sótt um umtalsverðar fjárhæðir í bætur, en allir kærendur hefðu fengið slíkar bætur. Hins vegar taldi dómstóllinn að sýnt hefði verið fram á líkur á því að kærendur hefðu orðið fyrir heilsutjóni vegna köfunarveiki. Orsakir þessa mátti meðal annars rekja til þess að notast var við afþrýstitöflur sem gerðu ráð fyrir mjög stuttum tíma til afþrýstings. Hefðu ekki verið til staðlaðar reglur um afþrýstitöflur fyrr en á árinu 1990, en eftir þann tíma fækkaði tilfellum köfunarveiki umtalsvert. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að stjórnvöld hefðu að líkindum getað komið í veg fyrir líkamstjón kærenda með því að grípa fyrr til aðgerða í því skyni að tryggja að viðeigandi afþrýstitöflur væru í notkun. Dómstóllinn lagði áherslu á að samkvæmt 8. gr. sáttmálans væri ríkinu skylt að veita einstaklingum aðgang að upplýsingum sem þörf væri á til að meta hættu tiltekinna athafna fyrir heilsu og líf þeirra. Talið var að afþrýstitöflur teldust til mikilvægra upplýsinga sem kafarar treystu á við störf sín. Hins vegar hefðu opinberir eftirlitsaðilar ekki gert þá kröfu til köfunarfyrirtækja að þau legðu fram þær afþrýstitöflur sem unnið var eftir þegar sótt var um leyfi til kafana. Þessum fyrirtækjum hafi því greinilega verið eftirlátið svigrúm til þess að notast við þær afþrýstitöflur sem hentuðu viðskiptahagsmunum þeirra best.
Með hliðsjón af því hlutverki stjórnvalda að hafa eftirlit með köfunum og tryggja öryggi kafara, sem og skorts á vísindalegri samstöðu um langtímaáhrif köfunarveiki, taldi dómstóllinn að stjórnvöld hefðu átt að gæta mikillar varkárni. Hefði þeim verið rétt að skylda köfunarfyrirtæki til að veita upplýsingar um afþrýstitöflur þannig að starfsmenn þeirra gætu gert sér grein fyrir þeirri áhættu sem fylgdi starfi þeirra. Þar sem ekki hafði verið gripið til aðgerða af þessu tagi var talið að norska ríkið hefði ekki uppfyllt skyldur sínar til að vernda heilsu kærenda samkvæmt 8. gr. sáttmálans.
Norska ríkinu var gert að greiða hverjum kæranda 8.000 evrur í miskabætur.
Tveir dómarar skiluðu séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy