© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Vinter o.fl. gegn Bretlandi
Dómur frá 9. júlí 2013 - Yfirdeild
Mál nr. 66069/09, 130/10 og 3896/10
3. gr. Bann við pyndingum
Lífstíðarfangelsi. Möguleiki á reynslulausn.
1. Málsatvik
Kærendur eru Douglas Gary Vinter (f. 1969), Jeremy Neville Bamber (f. 1961) og Peter Howard Moore (f. 1946). Þeir eru breskir ríkisborgarar sem afplána lífstíðardóma í þarlendum fangelsum fyrir manndráp. Vinter var sakfelldur fyrir að hafa myrt eiginkonu sinni í febrúar 2008, en hann hafði áður verið dæmdur fyrir manndráp árið 1996. Bamber var sakfelldur fyrir að hafa myrt kjörforeldra sína, systur og tvö ung börn hennar í ágúst 1985. Moore var sakfelldur fyrir að hafa myrt fjóra menn á tímabilinu september til desember 1995. Kærendur voru allir dæmdir til lífstíðarfangelsisvistar og gátu ekki vænst þess að fá lausn frá afplánun nema með ákvörðun dómsmálaráðherra landsins sem skyldi grundvallast á mannúðarsjónarmiðum.
Fram til ársins 2003, þegar ný refsilöggjöf tók gildi í Bretlandi, var gert ráð fyrir því að þegar maður var dæmdur til lífstíðarfangelsis skyldi ráðherra ákveða þann lágmarkstíma sem viðkomandi skyldi afplána, þar á meðal hvort gera skyldi ráð fyrir lífstíðarfangelsi í reynd. Væri ákveðið að viðkomandi skyldi sæta lífstíðarfangelsi var gert ráð fyrir því að slík ákvörðun sætti endurskoðun stjórnvalda að 25 árum liðnum.
Samkvæmt hinni nýju refsilöggjöf féll það í hluta dómara að ákveða annað hvort lágmarkstíma afplánunar eða að viðkomandi skyldi sæta lífstíðarfangelsi, en ekki var gert ráð því að ákvörðun um lífstíðarfangelsi skyldi sæta sérstakri endurskoðun.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að ákvörðun um að þeir skyldu sæta lífstíðarfangelsi án möguleika á lausn fæli í sér ómannlega og vanvirðandi meðferð í andstöðu við 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að dómar um lífstíðarfangelsi þyrftu að uppfylla ákveðin skilyrði til þess að þeir samræmdust 3. gr. sáttmálans. Þannig þyrfti bæði að vera fyrir hendi möguleiki á lausn úr vistun og möguleiki á endurskoðun ákvörðunar um lífstíðarvistun, en það væri hlutverk aðildarríkjanna að ákvarða tímamark slíkrar endurskoðunar. Tekið var fram að samanburður á löggjöf aðildarríkjanna benti til þess að víða væri gert ráð fyrir endurskoðun dóma um lífstíðarfangelsi ekki síðar en 25 árum eftir að dómur hefði verið kveðinn upp. Þá væri tekið fram í Rómarsáttmála Alþjóðlega sakamáladómstólsins, sem langflest aðildarríkja ættu aðild að, að lífstíðardómar skyldu endurskoðaðir að 25 árum liðnum og reglulega í kjölfar þess.
Breska ríkið hélt því fram að tilgangur þeirrar refsilöggjafar sem tók gildi 2003 hefði verið að færa ákvörðunarvald í þessum málaflokki frá ráðherra til dómstóla. Því til samræmis hefði áðurgildandi regla um endurskoðun stjórnvalda á lífstíðardómi að 25 árum liðnum verið felld úr gildi. Dómstóllinn benti á að það hefði betur samræmst þessu markmiði löggjafarinnar að afnema ekki fyrirmæli um endurskoðun lífstíðardóma að 25 árum liðnum, heldur mæla fyrir um að slík endurskoðun færi fram hjá dómstólum.
Dómstóllinn taldi jafnframt að lögin væru óskýr hvað varðaði möguleika lífstíðarfanga til þess að öðlast lausn úr fangelsi. Samkvæmt lögunum hafði dómsmálaráðherra heimild til þess að veita föngum reynslulausn, óháð því hvort þeir afplánuðu lífstíðardóma eða ekki. Dómstóllinn taldi þetta fyrirkomulag sem slíkt samræmast ákvæðum 3. gr. sáttmálans. Hins vegar kæmi fram í gildandi reglum um afplánun að slík reynslulausn kæmi aðeins til skoðunar ef fangi væri haldinn banvænum sjúkdómi eða alvarlegri fötlun. Með vísan til þessa óskýrleika og skorts á því að lög gerðu ráð fyrir endurskoðun á ákvörðunum um lífstíðarfangelsi var talið að brotið hefði verið gegn 3. gr. sáttmálans í tilviki allra kærenda.
Kærandanum, Vinter, voru dæmdar 40.000 evrur í málskostnað, en aðrir kærendur höfðu ekki uppi slíkar kröfur. Fjórir dómarar skiluðu séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy