Vintman / Ukrayna - 28403/05 - 23.10.2014 tarihli Karar [V. Bölüm]
Olaylar — Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuruda, hakkında verilen hapis cezasını evinden uzak bir cezaevinde çekmek zorunda bırakılmasından şikâyetçi olmuştur. Başvuran, bu durum neticesinde, sağlığı kötü olan yaşlı annesinin on yıldan uzun bir süre boyunca kendisinin ziyaretine gelemediğini belirtmiştir. Başvuran, Mahkemenin kararını verdiği tarihte, evinden yaklaşık 700 kilometre uzakta, 12-16 saatlik mesafedeki bir cezaevinde bulunmaktaydı. Cezaevi yetkilileri, yer sıkıntısı gibi sorunları ve yakın zamanda da davranışlarını ileri sürerek, başvuranın nakil taleplerini sürekli olarak reddetmişlerdir.
Hukuki Değerlendirme — Madde 8: Başvuranın evine daha yakın bir cezaevine nakledilmemesi, annesiyle kişisel olarak irtibata geçmesine etkin bir şekilde engel olmuş, dolayısıyla Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına müdahale edilmiştir. Mahkeme, müdahalenin kanuna uygun olduğunu ve cezaevinin aşırı kalabalıklaşmasının önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi meşru amaçlara hizmet ettiğini kabul etmekle birlikte, söz konusu müdahalenin orantısız olduğu kanaatine varmıştır. Yetkili makamlar yer sıkıntısı olduğunu ileri sürmüşler, ancak bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi vermemişlerdir. Ayrıca, başvuranın evine daha yakın bölgelerden birinde bulunan bir cezaevine naklinin değerlendirildiğine dair herhangi bir delil de bulunmamaktadır. Aslında, başvuranın Aralık 2009’da nakledildiği bölge, evine en uzak mesafedeki bölgelerden biridir. Mahkeme, başvuranın davranışları konusunda, kendisine uygulanan cezaevi rejiminin hafifletilmesi yönündeki talepleri ile evine daha yakın olan aynı güvenlik seviyesindeki başka bir cezaevine nakli yönündeki talepleri arasında herhangi bir ayrım yapılmadığını belirtmiştir. Her halükarda, bu konu, ilk kez Nisan 2010’da gündeme getirilmiş, başvuran, Aralık 2001’den beri nakil talebinde bulunmaktadır. Son olarak, yetkililer, başvuranın yaşlı ve hasta annesinin, fiziksel olarak, başvuranın cezasının infazı için gönderildiği bölgelerde kendisini ziyaret edecek durumda olmadığı konusuna itiraz etmemişlerdir. Aslında, başvuranın kişisel durumu ve aile bağlarını sürdürmesi konusundaki menfaati hiçbir zaman değerlendirmeye alınmamış ve söz konusu müdahaleyle ilgili olarak yeterli gerekçe sunulmamıştır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Mahkeme, ayrıca, oy birliğiyle, başvuranın evine daha yakın bir cezaevine naklini sağlayamaması konusuyla ilgili olarak başvurabileceği etkin bir hukuk yolunun bulunmaması bakımından Sözleşme’nin 13. maddesiyle birlikte 8. maddesinin, yazışmalarının denetlenmesi nedeniyle de tek başına Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
Madde 41: 12.000 avro manevi tazminata hükmedilmiştir.
(ayrıca bk. Khodorkovskiy ve Lebedev / Rusya, no. 11082/06 ve 13772/05, 25 Temmuz 2013, 165 sayılı Bilgi Notu)
Full & Egal Universal Law Academy