© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Vona gegn Ungverjalandi
Dómur frá 9. júlí 2013
Mál nr. 35943/10
11. gr. Funda- og félagafrelsi
Bann við félagastarfsemi. Meðalhóf.
1. Málsatvik
Kærandi, Gabor Vona, er ungverskur ríkisborgari, fæddur 1978 og býr í Búdapest. Hann var í forsvari fyrir ungversk samtök sem stofnuð voru í maí 2007 af tíu meðlimum þarlends stjórnmálaflokks, en samtökin höfðu það markmið að standa vörð um ungverskar hefðir og menningu. Innan samtakanna var stofnuð undirhreyfing sem hafði það yfirlýsta markmið að verja Ungverjaland með öllum ráðum. Fljótlega eftir stofnun þessarar hreyfingar fór hún að starfa á hátt sem ekki var í samræmi við tilgang hennar, m.a. með því að kalla til liðs við sig fjölda sérstakra varðliða og standa fyrir útigöngum þar sem fólki af Roma uppruna var mótmælt. Stjórnvöld töldu að aðgerðir hreyfingarinnar væru ólögmætar og kröfðust þess að samtökin beittu sér fyrir því að aðgerðirnar yrðu stöðvaðar. Í nóvember 2007 tilkynnti kærandi stjórnvöldum að umræddar aðgerðir hefðu verið stöðvaðar og breytingar gerðar á starfsemi hreyfingarinnar. Þrátt fyrir þetta stóð hreyfingin í kjölfarið fyrir nokkrum fjöldagöngum og útifundum víðsvegar um Ungverjaland þar sem fólk var hvatt til þess að berjast gegn þeirri ógn sem stafaði af svokölluðum „sígaunaglæpum“.
Í desember 2007 hindraði lögregla að slík fjöldaganga færi í gegnum hverfi þar sem fólk af Roma uppruna var í meirihluta. Í kjölfarið höfðuðu stjórnvöld dómsmál þar sem þess var krafist að samtökin yrðu leyst upp. Ákveðið var með dómi ungversks undirréttar árið 2008 að leysa skyldi samtökin upp, en dómurinn náði ekki til undirhreyfingarinnar. Áfrýjunardómstóll staðfesti þessa niðurstöðu og taldi að jafnframt skyldi leysa upp undirhreyfinguna í ljósi náinna tengsla á milli hennar og samtakanna.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að ákvörðun um að leysa samtökin upp hefði falið í sér brot gegn félaga- og fundafrelsi hans samkvæmt 11. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fram að ákvörðun um að leysa upp hreyfinguna og samtökin, sem kærandi var í forsvari fyrir, hafi falið í sér skerðingu á félagafrelsi hans. Tekið var fram að ákvörðunin hefði verið tekin af ungverskum dómstólum í samræmi við þarlend lög og hefði það lögmæta markmið að vernda öryggi almennings, koma í veg fyrir óeirðir og að vernda réttindi annarra. Þó að um væri að ræða fjöldasamtök og undirhreyfingu þeirra en ekki eiginleg stjórnmálasamtök var bent á að þau gætu haft veruleg áhrif á stjórnmál og þjóðfélagsumræðu. Dómstóllinn tók fram að aðildarríki ættu rétt á að grípa til fyrirbyggjandi aðgerða gegn slíkum samtökum í því skyni að vernda lýðræði, ef viðkomandi samtök hefðu grípið til aðgerða til að framfylgja stefnu sem ekki samræmdist kröfum sáttmálans.
Dómstóllinn leit til eðlis þeirra fjöldagangna og mótmæla sem hreyfingin hafði staðið fyrir. Vísað var til þess að í þeim fjöldagöngum sem fram fóru hefði ekki verið gripið til ofbeldis, en jafnframt tekið fram að hugsanlega hefði viðbúnaður lögreglu haft áhrif. Lögð var áhersla á að þátttakendur í göngunum klæddust sérstökum einkennisbúningum og að göngurnar hefðu í raun yfirbragð hersýningar. Jafnframt var talið að búnaður og háttalag þátttakenda minnti á samtök ungverska nasista sem báru ábyrgð á útrýmingu fjölda fólks af Róma uppruna í Ungverjalandi.
Dómstóllinn taldi að þessar fjöldagöngur hefðu verið til þess fallnar að leiða til aðskilnaðar vegna kynþáttar og valda ótta hjá minnihlutahópum í andstöðu við grundvallargildi sáttmálans. Með hliðsjón af þessu var ekki talið að göngurnar og sú tjáning sem í þeim fólst nytu verndar 11. gr. sáttmálans.
Tekið var fram að ekki væri hægt að banna starfsemi samtaka eingöngu á grundvelli þess að þau stæðu fyrir áróðri sem samræmdist ekki lýðræði. Í þessu tilviki yrði að líta til allra aðstæðna, einkum skipulagðra og samhæfðra aðgerða samtakanna. Að mati dómstólsins réttlættu aðstæður dóm um að samtökin og hreyfingin skyldu leyst upp. Talið að var að ákvörðunin hefði verið í þágu samfélagsins og var bent á að borgarar gætu túlkað aðgerðaleysi stjórnvalda gegn samtökum af þessum toga sem stuðning við boðskap þeirra. Þá var talið að meðalhófs hefði verið gætt, en í því sambandi var sérstaklega bent á að meðlimir samtakanna hefðu ekki sætt sérstakri refsingu og gætu tekið þátt í stjórnmálum og þjóðfélagsumræðu með öðrum hætti. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn ekki að brotið hefði verið gegn 11. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy