CASE OF WAGNER AND J.M.W.L. v. LUXEMBOURG - [Icelandic Translation] summary by the Institute of Human Rights at the University of Iceland

© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.

Wagner og J.M.W.L. gegn Lúxemborg

Dómur frá 28. júní 2007

Mál nr. 76240/01

6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi

8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu

14. gr. Bann við mismunun

Ættleiðing. Lagaskilaréttur. Rökstuðningur dóma. Stofnun fjölskyldulífs. Mismunun.

1. Málsatvik

Kærendur eru Jeanne Wagner, fædd 31. ágúst 1967, og ættleidd dóttir hennar, J.M., sem fædd er í Perú árið 1993. Móðirin er ríkisborgari í Lúxemborg þar sem mæðgurnar eru búsettar. Móðirin á alls fjögur börn sem öll sækja skóla í Lúxemborg.

Þann 6. nóvember árið 1996 úrskurðaði dómari í Perú um ættleiðingu stúlkunnar J.M. sem lýst hafði verið yfirgefin af kynforeldrum sínum. Árið 1997 leituðu kærendur eftir viðurkenningu þess að sá úrskurður hefði gildi í Lúxemborg, í þeim tilgangi að stúlkan yrði skráð í þjóðskrá landsins ásamt því að öðlast ríkisborgararétt.

Með dómi héraðsdómstóls, hinn 2. júní árið 1999, var því hafnað að framfylgja hinum perúska dómsúrskurði þar sem það væri í andstöðu við ákvæði landslaga sem heimiluðu einstæðum konum ekki að ættleiða börn. Kærendur áfrýjuðu til áfrýjunardómstóls með vísan til þess að framangreindur dómur bryti í bága við 8. gr. sáttmálans um frið­helgi fjölskyldu. Með dómi, hinn 6. júlí árið 2000, var kröfum kærenda hafnað m.a. með vísan til lagaskilaréttar Lúxemborgar sem kvæði á um að þjóðerni ættleiðanda skyldi ráða því hvaða landslögum skyldi beitt. Tekið var fram að af þeirri ástæðu væri óþarft að taka afstöðu til annarra málsástæðna kærenda, m.a. þeirra er lutu að því að það væri í andstöðu við góðar venjur í alþjóðasamskiptum að hafna kröfum kærenda.

Með dómi sínum, hinn 14. júní árið 2001, staðfesti hæstiréttur landsins niðurstöðuna með vísan til þess að ekki þyrfti að taka afstöðu til röksemda kærenda varðandi góðar venjur í alþjóðasamskiptum. Þá var tekið fram að ekki þyrfti að taka fjalla um það hvort umrædd niðurstaða bryti í bága við 8. gr. sáttmálans þar sem röksemdafærsla kærenda varðandi þann þátt málsins væri ,,vafasöm, óljós og ónákvæm”.

Kærendur lögðu einnig fram stjórnsýslukæru gegn ráðherra fjölskyldu-, félags- og æsku­lýðsmála vegna krafna sinna um að hann leitaði leiða til að tryggja að ættleiðingin hlyti viður­kenn­ingu stjórnvalda. Stjórnsýsludómstóll á neðra stigi féllst á kröfur kærenda en efra stig sneri þeirri niðurstöðu við hinn 1. júlí árið 2004.

2. Meðferð málsins hjá MannréttindadómstólnumKæran

Kærendur héldu því fram að brotið hefði verið í bága við rétt þeirra samkvæmt 1. mgr. 6. gr. sáttmálans þar sem æðri dómstig hefðu ekki fjallað um þær málsástæður sem lutu að 8. gr. sáttmálans um friðhelgi fjölskyldu. Einnig héldu þeir því fram að brotið væri í bága við rétt þeirra samkvæmt 8. gr. þar sem yfirvöld í Lúxemborg hefðu ekki viðurkennt þau fjölskyldubönd sem skapast hefðu í kjölfar úrskurðar dómara í Perú um ættleiðingu á stúlkunni. Að síðustu héldu þeir því fram að brotið hefði verið í bága við 14. gr. sáttmálans um bann við mismunun þegar hún væri lesin með 8. gr. þar sem ættleiðingin hefði aldrei hlotið viðurkenningu stjórnvalda.

 Niðurstaða

Um 6. gr.: Dómstóllinn benti á að jafnvel þótt dómstólum væri ekki skylt að skýra ávallt ástæður þess þegar rökum málsaðila er hafnað, væri þeim skylt að fjalla um og svara öllum helstu málsástæðum aðila. Ef málsaðilar héldu því fram í málatilbúnaði sínum að brotið væri í bága við þau réttindi sem sáttmálinn tryggði væri dómstólum skylt að gefa slíku sér­stak­an gaum og taka þau til ítarlegrar skoðunar.

Dómstóllinn taldi það hafa verið meginmálsástæðu kærenda við áfrýjun að niðurstaða héraðsdóms bryti í bága við 8. gr. sáttmálans, með vísan til góðra venja í alþjóðasamskiptum. Áfrýjunar­dóm­stóllinn hefði því átt að gefa þeirri röksemdafærslu sérstakan gaum og svara henni sér­stak­lega í stað þess að skoða hana ekki að neinu leyti eins og raun bar vitni. Að auki hefði hæstiréttur landsins staðfest niðurstöður neðri dómstiga þrátt fyrir dómafordæmi sem veittu ákvæðum sáttmálans bein réttaráhrif í réttarkerfi Lúxemborgar.

Einróma niðurstaða dómstólsins var að brotið hefði verið í bága við rétt kærenda sam­kvæmt 1. mgr. 6. gr. sáttmálans til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi.

Um 8. gr.: Dómstólar höfnuðu kröfum kærenda um viður­kenn­ingu á ættleiðingunni með vís­an til ákvæða landslaga sem heimiluðu ekki ein­stæðum konum að ættleiða börn. Það var talið fela í sér afskipti af rétti kærenda til friðhelgi fjölskyldu. Höfnun dómstóla hefði stefnt að því að vernda heilsu og siðgæði ásamt réttindum og frelsi barnsins sem um var að ræða. Dómstóllinn taldi að það hefði verið eðlilegt af yfirvöldum í Lúxemborg að nálgast það úrlausnarefni með varfærnum hætti hvaða augum bæri að líta úrskurð dómara í Perú samkvæmt lagaskilarétti.

Dómstóllinn tók fram að þegar metið væri hvort takmörkun á réttindum kærenda væri nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi væri það ekki hlutverk dómstólsins að koma í stað yfirvalda í Lúxemborg og leggja mat á það hvaða stefna væri hagfelldust í ættleiðingarmálum. Hlutverk dómstólsins væri að meta hvort ákvörðun yfirvalda í Lúxemborg hefði farið út fyrir það svigrúm sem sáttmálinn veiti þeim til að móta slíka stefnu. Dómstóllinn benti á að í aðildarríkjum virtist ríkja víðtæk samstaða um að einstæðum einstaklingum væri heimilt að ættleiða börn. Dómstóllinn benti einnig á að sú venja hefði ríkt í Lúxemborg að veita perúskum dómum um ætt­leið­ingu sjálfkrafa réttaráhrif. Kærendur hefðu því haft réttmætar ástæður til að ætla að ættleiðingin hefði réttaráhrif við komuna til Lúxemborgar. Í dag­legu lífi sínu hefðu kærendur því mætt hindrunum og barnið naut ekki þeirrar laga­legu verndar sem gera átti því kleift að verða hluti af hinni nýju fjölskyldu.

Dómstóllinn taldi að dómstólar í Lúxemborg hefðu ekki með réttu getað virt að vettugi þá lagalegu stöðu sem stofnaðist með perúskri heimild og sem fól í sér að stofnast hefði til fjölskyldulífs í skilningi 8. gr. Þá ítrekaði dómstóllinn að það sem væri barni fyrir bestu ætti að hafa forgang í málum sem þessum. Einróma niðurstaða dómstólsins var því að brot­ið hefði verið í bága við 8. gr. sáttmálans um friðhelgi fjölskyldunnar.

Um 14. gr., sbr. 8. gr.: Dómstóllinn benti á að með því að viðurkenna ekki ættleiðinguna að lögum hefði J.M. verið mis­munað samanborið við önnur börn sem ættleidd hefðu verið erlendis frá með heimildum þar­lendra yfirvalda sem viðurkenndar væru í Lúxemborg. Tengsl barnsins við blóðfjölskyldu sína hefðu raskast og tengslin við hina nýju móður hefðu ekki að fullu getað komið þeirra í stað. Barnið hefði því verið í lagalegu tómi sem hefði ekki verið fyllilega bætt úr. Þar sem barnið var ekki ríkisborgari í Lúxemborg fékk það ekki notið þeirra réttinda sem ríkisborgurum voru almenn tryggð. Þá hefði það ekki óskilyrt búsetuleyfi og undanþágur frá vegabréfsáritunum til ákveðinna landa, t.d. Sviss. Móðirin þurfti daglega að takast á við óbein áhrif þeirra hindrana sem barn hennar mætti í samfélaginu auk ýmiss konar skriffinnsku sem skortur á ríkisborgararétti ylli. Á hverjum degi hefði barninu verið refsað fyrir að vera ættleitt barn einstæðrar móður frá Lúxemborg sem ekki hefði fengið viðurkenningu á ættleiðingarheimild erlends dómara. Að mati dómstólsins gat ekkert réttlætt slíka mismunun, sér í lagi ef litið væri til þess að perúskar ættleiðingarheimildir til handa einstæðum einstaklingum hefðu fram að máli kærenda ávallt hlotið viður­kenn­ingu yfirvalda í Lúxemborg.

Einróma niðurstaða dómstólsins var því að brotið hefði verið í bága við 14. gr. sáttmálans, sbr. 8. gr. hans.

Samkvæmt 41. gr. sáttmálans voru móður­inni dæmdar 715 evrur í bætur vegna fjárhagslegs tjóns, 2.500 evrur í miskabætur og 13.760 evrur vegna málskostnaðar.

 

Full & Egal Universal Law Academy