CASE OF Y. v. SLOVENIA - [Albanian Translation] by the General State Advocature of Albania

Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut

SEKSIONI I PESTË

Y. k. SLLOVENISË

(Kërkesa nr. 41107/10)

VENDIM

STRASBURG

28 Maj 2015

PËRFUNDIMTAR

28/08/2015

Ky vendim është bërë përfundimtar në bazë të Nenit 44 § 2 të Konventës. Ai mund t’i nënshtrohet rishikimeve editoriale.

Në çështjen Y. k. Sllovenisë,

Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut (Seksioni i Pestë), e mbledhur si një Dhomë e përbërë nga:

Mark Villiger, Kryetar,
Angelika Nußberger,
Boštjan M. Zupančič,
Ganna Yudkivska,
André Potocki,
Helena Jäderblom,
Aleš Pejchal, gjyqtarë,
dhe Claudia Westerdiek, Kancelar i Seksionit,

Pas shqyrtimit në seancë të mbyllur më 31 Mars 2015,

Jep vendimin e mëposhtëm, i cili u miratua në po atë datë:

PROÇEDURA

1. Çështja nis me një kërkesë (nr. 41107/10) kundër Republikës së Sllovenisë, depozituar në Gjykatë në bazë të Nenit 34 të Konventës për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore (“Konventa”) nga një shtetase sllovene, Znj. Y. (“kërkuesja”), më 17 Korrik 2010. Presidenti i Seksionit pranoi kërkesën e kërkueses për të mos zbuluar emrin e saj (Rregulli 47 § 4 i Rregullores së Gjykatës).

2. Kërkuesja u përfaqësua nga Z. J. Ahlin, një avokat që ushtron profesionin e tij në Ljubljanë. Qeveria sllovene (“Qeveria”) u përfaqësua nga Agjentja e saj, Znj. B. Jovin Hrastnik, Avokate e Shtetit.

3. Kërkuesja pretendonte se procesi penal në lidhje me sulmet seksuale ndaj saj ishte vonuar në mënyrë të paarsyeshme, atij i kishte munguar paanshmëria dhe e kishte ekspozuar atë ndaj përvojash traumatike me ndikim mbi integritetin e saj personal.

4. Më 20 Shkurt 2012, kërkesa iu komunikua Qeverisë.

FAKTET

I. RRETHANAT E CËSHTJES

A. Sfondi

5. Kërkuesja ka lindur në Ukraine në vitin 1987, dhe ka mbërritur në Slloveni në vitin 2000 me të motrën dhe të ëmën, e cila u martua me një slloven.

6. Mes Korrikut dhe Dhjetorit 2001, në moshën 14-vjeçare, pretendohet se ajo është sulmuar seksualisht në mënyrë të përsëritur nga një mik i familjes, X-i, në atë kohë 55 vjeç, i cili së bashku me të shoqen shpesh kujdeseshin për të dhe e ndihmonin gjatë përgatitjeve të saj për pjesëmarrje në konkurse bukurie.

7. Në korrik 2002, kërkuesja i tregoi të ëmës në lidhje me sulmet e pretenduara seksuale nga ana e X-it, por nuk pranonte të fliste për to me persona të tjerë.

8. Në 15 Korrik 2002, një prift i dha një deklaratë policisë së Mariborit, ku thuhej se e ëma e kërkueses i kishte folur atij në lidhje me shqetësimin e saj se kërkuesja ishte përdhunuar nga X-i.

B. Hetimet e policisë

9. Në 16 korrik 2002 nëna e kërkueses kallëzoi penalisht X-in duke pretenduar se X-i, në disa raste, e kishte detyruar kërkuesen të përfshihej në marrëdhënie seksuale me të.

10. Në 17 Korrik 2002, kërkuesja u pyet nga policia e Moriborit dhe përshkroi se si X-i e kishte shtyrë atë në disa veprimtari seksuale. Sa i takon kohës së sulmeve, kërkuesja deklaroi se X-i përherë të parë kishte tentuar ta puthte përpara Korrikut 2001, kur ajo kishte filluar të modelonte për spektakle mode. Ajo rrëfeu më tej për një numër rastesh kur X-i e kishte sulmuar seksualisht. Në një rast X-i ishte shtrirë mbi të, ndërsa ajo po flinte në shtëpinë e tij, dhe ishte përpjekur të kryente marrëdhënie seksuale me të, duke ia hapur këmbët me njërën dorë dhe vendosur dorën tjetër mbi gojë që ta pengonte të bërtiste, por ishte ndërprerë nga djali i tij më i vogël i cili po ngjiste shkallët. Në një rast tjetër, kur kishin qenë në një pishinë, ai i kishte futur duart në ujë. Edhe në një rast tjetër, X-i e kishte çuar kërkuesen tek një punishte e braktisur në pronësi të familjes së tij dhe kishte kryer seks oral me të. Për më tepër, sipas kërkueses, X-i e kishte detyruar atë të kryente seks oral me të, të paktën tre herë, një herë në shtëpinë e tij, një herë në garazhin e kompanisë së tij dhe herën e tretë në furgonin e tij, të cilën e kishte parkuar në pyllin pranë qytetit. Herën e tretë kërkuesja pretendon se ishte përpjekur t’i ikte; megjithatë, duke mos qenë familjare me ambientin, ishte kthyer në furgon. Kërkuesja deklaroi se X-i ishte përpjekur në disa raste të kryente marrëdhënie me të, por se nuk kishte qenë e sigurtë nëse ai kishte arritur të hynte brenda saj. Ajo deklaroi më tej se ishte përpjekur të vetëmbrohej duke qarë e duke e shtyrë X-in, por pa sukses.

11. Kërkuesja u ekzaminua edhe nga një ekspert gjinekolog, i cili konstatoi se himeni i saj ishte i pacënuar. Veç kësaj, gjatë Korrikut dhe Gushtit 2002 policia mori në pyetje X-in, i cili mohoi të kishte patur ndonjë marrëdhënie seksuale me kërkuesen, si dhe tre dëshmitarë të tjerë.

12. Pas disa përpjekjesh të pasuksesshme për të siguruar informacion konkret nga policia në lidhje me përparimin e hetimeve, nëna e kërkueses bëri ankesë pranë Zyrës së Prokurorit të Shtetit në Distriktin e Mariborit.

13. Në 27 Qershor 2003, Zyra e Prokurorit të Shtetit i dërgoi një letër policisë së Moriborit ku kërkonte t’i dërgonin asaj menëherë kallzimin penal të depozituar kundër X-it.

14. Në 18 Gusht 2003, policia i dërgoi një raport Zyrës së Prokurorit ku thuhej se kërkuesja nuk kishte arritur të rrëfente në mënyrë të detajuar pretendimet e saj dhe të tregonte vendet ku kishin ndodhur përdhunimet e pretenduara. Policia vërente se kërkuesja kishte krijuar përshtypjen se ishte nën një stres të madh psikologjik dhe frikë nga reagimi i të ëmës. Ata konkludonin se ishte e pamundur të konfirmonin pretendimin e saj për përdhunim, por gjithashtu po aq e pamundur ishte të përcaktoje arsyet e ankthit të saj të madh psikologjik.

C. Hetimi gjyqësor

15. Më 28 gusht 2003, Zyra e Prokurorit të Shtetit depozitoi një kërkesë për hetim gjyqësor në lidhje me X-in bazuar në akuzat për sulm seksual ndaj një të miture nën moshën 15 vjeç. Kërkesa pretendonte se X-i kishte detyruar kërkuesen të kryente seks oral dhe kishte kryer marrëdhënie seksuale me të paktën në tre raste pavarësisht kundërshtimeve të saj dhe përpjekjeve të saj për të rezistuar.

16. Në 7 janar 2005 X-i u thirr të paraqitej përpara gjyqtarit hetues në Gjykatën e Rrethit Maribor. Ai refuzoi të japë deklaratë me gojë. Në 10 Mars 2005 X-i, i përfaqësuar nga një avokat, paraqiti deklaratën e tij, ku mohonte akuzat e bëra. Ai po ashtu paraqiti një raport mjekësor ku tregohej se krahu i tij i majtë kishte qenë, që në lindje, i gjymtuar.

17. Në 26 Maj 2005, gjyqtari hetues nxori një vendim për hapjen e hetimit penal në lidhje me X-in. Ankesa e këtij të fundit kundër këtij vendimi u hodh poshtë nga paneli para-gjyqësor i Gjykatës së Rrethit Maribor.

18. Në 17 Tetor 2005 kërkuesja u mor në pyetje si dëshmitare përpara Gjykatës së Rrethit Ljubljanë, të cilës i ishte kërkuar të bënte marrjen në pyetje, pasi kërkuesja banonte në atë zonë. Marrja në pyetje vazhdoi në 8 Nëntor 2005. X-i dhe avokati i tij nuk u informuan ne lidhje me këtë seancë pyetjesh. Kërkuesja dëshmoi me hollësi se kur, ku dhe si kishin ngjarë shkeljet e pretenduara. Ajo fillimisht përshkroi sulmin që kishte ndodhur në shtëpinë e X-it, ndërsa ajo po flinte atje, duke ripërsëritur se X-i qe shqetësuar nga i biri. Sipas deklaratës së kërkueses, agresioni i dytë kishte ndodhur kur, në vend që të çonte kërkuesen me makinë në shtëpi, X-i kishte parkuar në pyll e kishte filluar ta puthte atë forcërisht. Pastaj, X-i e kishte zhveshur kërkuesen, i kishte hapur këmbët me njërën dorë, ndërsa me tjetrën i mbante kyçet e duarve dhe sërish ishte përpjekur të kryente marrëdhënie me të, por nuk kishte patur penetrim. Kërkuesja tregoi më tej se X-i e kishte marrë atë përsëri një herë tjetër dhe e kishte çuar tek punishtja e braktisur e familjes dhe i kishte bërë asaj seks oral. Ajo tha se ishte përpjekur ta lironte veten nga mbërthimi i tij, por X-i e kishte gozhduar edhe njëherë prej kyçesh e madje e kishte qëlluar me shuplakë në fytyrë. Përsëri kishte tentuar marrëdhënie seksuale, por nuk kishte ndodhur penetrimi. X-i e kishte urdhëruar të mos i tregonte askujt për ta, ose përndryshe do të bënte qe ajo bashkë me familjen e saj të deportoheshin nga Sllovenia. Kërkuesja shtoi se i mbante mend mirë këto tri raste dhe se ngjarjet kishin ndodhur ashtu si i përshkruante ajo, por kishte pasur edhe disa incidente të tjera të ngjashme në periudhën nga Korriku deri në Dhjetor 2001.

19. Në 13 dhe 20 Dhjetor 2005 gjyqtari hetues i Gjykatës së Rrethit Maribor mori në pyetje gruan e X-it dhe një dëshmitar tjetër.

20. Në 13 Janar 2006, me kërkesë të Gjykatës së Rrethit Maribor, Gjykata e Rrethit Koper mori në pyetje dëshmitaren D, e cila dëshmoi se kërkuesja i kishte treguar në lidhje me përdhunimin e pretenduar.

21. Në 14 prill 2006 gjyqtari hetues mori në pyetje dëshmitaren H., e cila ishte një punonjëse e kompanisë së X-it dhe të shoqes së tij. H dëshmoi se nuk kishte vënë re X-in të sillej në mënyrë të papërshtatshme ndaj kërkueses në ambientet e kompanisë.

22. Në 16 Maj 2006 gjyqtari hetues caktoi një ekspert gjinekolog, B-n., për të vendosur mbi mundësinë që kërkuesja të kishte kryer marrëdhënie seksuale në periudhën mes Korrikut dhe Dhjetorit 2001. Ai bëri një konsultim me kërkuesen, e cila refuzoi te ekzaminohej klinikisht. Ajo i tha B-s, ndër të tjera, se pavarësisht përpjekjeve të bëra nga X-i, nuk kishte ndodhur asnje penetrim seksual. Gjatë konsultimit, eksperti i tregoi kërkueses raportin ortopedik, duke i thënë se X-i nuk mund të kishte përdorur krahun e tij të majtë ashtu siç e përshkruante ajo, të cilës kërkuesja iu përgjigj se e kishte parë X-in duke ngritur peshë të caktuara. Veç kësaj, B-ja e njohu kërkuesen me raportin e policisë, i cili thoshte se ajo nuk kishte qenë në gjendje të jepte një përshkrim të hollësishëm të sulmeve seksuale dhe të vendeve specifike dhe e pyeti përse ajo nuk kishte përdorur asnjë mbrojtje ndaj X-it, të tilla si çjerrje apo kafshimin. Kërkuesja u përgjigj se nuk e kishte mbrojtur e as nuk mund ta mbronte veten. Në 19 Qershor, 2006, eksperti përgatiti raportin e tij, i cili bazohej tek të dhënat në dosje, përfshirë një raport gjinekologjik nga v. 2002, i cili tregonte se himeni i kërkueses, në atë kohë, kishte qenë i pa cenuar, si dhe përmbante edhe bashkëbisedimin me kërkuesen. Ai konstatonte se nuk kishte asgjë që të tregonte me siguri se kërkuesja kishte pasur marrëdhënie seksuale me X-in gjatë kësaj kohe. Veç opinionit të tij mjekësor, eksperti komentonte se kishte disa mospërputhje në tregimin nga kërkuesja të ngjarjeve në fjalë. Nga raporti del se asnjë nga mospërputhjet e pretenduara nuk kishte lidhje me ndonjë çështje mjekësorë.

23. Në 20 Qershor 2006, gjyqtari hetues caktoi një ekspert të psikologjisë klinike, R-n. Ky i fundit, pas një konsultimi me kërkuesen, paraqiti një raport në 4 Korrik 2006, dhe konkludoi si më poshtë:

“Që nga v 2001 Y. ka shfaqur të gjitha simptomat e një viktime të abuzimit seksual apo të llojeve të tjera (simptoma emocionale, të sjelljes dhe fizike).

...

Përveç pasojave emocionale, vajza shfaq modele sjelljeje tipike të lidhura me abuzimin e përjetuar prej saj, si dhe disa simptoma fizike (gjumë i shqetësuar, makthe, shembje për tokë). Simptomat jepen në raport...

Graviteti i pasojave – veçanërisht ato fizike dhe seksuale – është e vështirë të vlerësohet aktualisht. Por, ashtu si ato afat-shkurtra, pasojat afat-gjata mund të parashikohen. Shkalla e tyre e vërtetë do të bëhet e qartë në faza të rëndësishme të jetës së vajzës dhe në situata stresante.

...

Për shkak të këtyre efekteve, të cilat janë më së shumti serioze në sferën e saj psikologjike ... është e një rëndësie fare skajore nëse, gjatë sjelljes dhunuese të keqbërësit, viktima fëmijë ka përjetuar apo jo dëmtim të himenit...

Modelet e sjelljes seksuale mund të vlerësohen siç duhet vetëm nga një ekspert i psikologjisë seksuale ...”

24. Në 15 Shtator 2006 Zyra e Prokurorit e Rrethit Maribor paditi X -in për sulm seksual ndaj një fëmije nën moshën pesëmbëdhjetë vjeç, bazuar në Nenin 183 §§ 1 dhe 2 të Kodit Penal. Kundërshtimi i padisë nga X-i u hodh poshtë nga paneli para-gjyqësor i Gjykatës së Rrethit Maribor më 20 Tetor 2006.

D. Gjyqi

25. Gjykata e Rrethit Maribor planifikoi një seancë dëgjimore për datën 27 Qershor 2007. Megjithatë, seanca u shty në përgjigje të kërkesës së X-t bazuar në një dokument që tregonte se kishte qenë me raport mjekësor për disa javë.

26. Pas kësaj u planifikua një seancë për datën 3 Tetor 2007, por u shty me kërkesë të avokatit të X-it. Seanca tjetër duhej të mbahej në 12 Nëntor 2007. Megjithatë, meqë mungonte një anëtar i trupit gjykues, seanca u shty. Më pas, X-i informoi gjykatën se i duhej të nisej për një udhëtim pune, arsye për të cilën seanca tjetër u shty deri në 16 Janar 2008.

27. Në 16 Janar 2008, X nuk u paraqit para gjykatës. Në 17 Janar 2008 ai dorëzoi një raport mjekësor.

28. Në 25 Janar 2008, avokati i X-it informoi gjykatën se X-i kishte anulluar prokurën për të e se X-i, që nga ai moment, do të përfaqësohej nga një avokat tjetër, M-ja. Megjithatë gjykata nuk mori asnjë prokurë të re që autorizonte M-n të vepronte si avokat i X-it. Meqenëse X-i akuzohej për një vepër penale, përfaqësimi për të cilën ishte i detyrueshëm, në 28 Janar 2008, gjykata caktoi M-n si avokat të X-it të caktuar nga Gjykata.

29. Në 14 Mars 2008, gjykata mbajti një seancë, nga ku publiku u përjashtua për arsye të mbrojtjes së privatësisë dhe moralit publik. Gjykata dëgjoi X-in. Në seancë, avokati i kërkueses kërkoi shkualifikimin e avokatit të X-it për arsye se, në vitin 2001, kërkuesja dhe nëna e saj kishin kërkuar të këshilloheshin me të në lidhje me çështjen në fjalë. Veç kësaj, nëna e kërkueses kishte pasur lidhje intime me të. M-ja mohoi të kishte parë ndonjëherë kërkuesen, apo nënën e saj, dhe tha se ai vetëm dinte se avokati, tek firma e të cilit ai kishte punuar në atë kohë, kishte përfaqësuar burrin e nënës së kërkueses në procedurën e divorcit. Paneli hodhi poshtë kërkesën e kërkueses, duke u shprehur se nuk kishte arsye ligjore për skualifikimin e avokatit.

30. Në 14 Mars 2008, X-i paraqiti parashtrimet e tij me shkrim, duke pretenduar se ai nuk ishte në gjendje të ushtronte forcë ndaj kërkueses pasi krahu i tij i majtë ishte i gjymtuar që në lindje dhe ishte 15 cm më i shkurtër se krahu i tij i djathtë. X-i pretendoi se ai praktikisht nuk e përdorte krahun e tij të gjymtuar. Veç kësaj ai pohoi se ai dhe familja e tij e kishin ndihmuar kërkuesen dhe të motrën për t’u integruar në shoqërinë e re dhe për të mësuar sllovenisht, ndërkohë që nëna e tyre ishte e zënë me punët e saj private. Sipas X-it, akuzat për sulmet seksuale ishin sajuar nga nëna e kërkueses, e cila donte t’i zhvaste atij para.

31. Në 14 Prill 2008 gjykata mbajti seancën tjetër për çështjen. X-i u pyet nga prokurori kryesisht në lidhje me përdorimin e krahut të majtë dhe në lidhje me këtë pranoi se, megjithëse ai zakonisht ngiste makina me transmision automatik, me raste ngiste edhe një makinë më të vogël me transmision manual. Megjithatë, kur u pyet nëse kishte ngarë ndonjëherë kamion, X-i u përgjigj se kjo nuk kishte asnjë lidhje me çështjen, duke pranuar gjithsesi se kishte patentë për të ngarë të gjitha kategoritë e automjeteve rrugore. Pastaj u thirr kërkuesja të dëshmonte, të cilës iu pranua nga gjykata kërkesa që X-i të mos ishte në sallë. Ndërsa rrëfente rastet e abuzimit seksual nga X-i, kërkuesja ka qarë në mënyrë të përsëritur dhe për këtë arsye seanca është shtyrë për disa minuta. Më pas M-ja, avokati i X-it, mori në pyetje kërkuesen, duke e pyetur sa e gjatë kishte qenë dhe sa peshonte në kohën e ngjarjeve. Kërkuesja u shqetësua shumë dhe e pyeti M-n, pse ia bënte atë pyetje, ndërkohë që ai kishte qenë i pari që kishte mësuar historinë e saj e tani qe bërë avokati i X-it. M-ja komentoi se kjo ishte pjesë e taktikës. Për shkak të stresit të kërkueses, seanca u shty.

32. Në 9 Maj 2008 gjykata mbajti seancën e tretë. Marrja në pyetje e kërkueses vazhdoi në mungesë të X-it. Kur u pyet se si ndjehej tani që kishin ndodhur ngjarjet, ajo qau dhe tha se askush nuk e kishte ndihmuar e se procesi kishte vite qe zvarritej pa fund, kohë gjatë të cilës ajo e kishte ri-jetuar traumën.

33. Në 27 gusht 2008, kërkuesja paraqiti një kërkesë supervizore në bazë të Aktit për Mbrojtjen e të Drejtës për Seancë pa Vonesë të Paarsyeshme (më tej “Akti 2006”) me qëllim përshpejtimin e procesit.

34. Në 26 shtator 2008, gjykata mbajti seancën e katërt në mungesë të publikut, në të cilën X-i i ka bërë personalisht kërkueses mbi 100 pyetje, duke nisur me një koment në formë pyetje “A është e vërtetë që më kë thënë dhe më ke treguar se ti mund të qash pa arsye e se çdokush të beson”. Nga proces-verbali i seancës nuk rezulton që kërkuesja të ketë dhënë ndonjë përgjigje. X-i pastaj i ka bërë kërkueses një numër pyetjesh me qëllimin për të provuar se ata ishin parë me njëri-tjetrin vetëm kur ishin mbledhur me familjet e tyre ose kur kërkuesja, duke pasur nevojë për transport, kishte kërkuar shoqërinë e tij. Mes pyetjeve të bëra nga X-i ishin këto në vijim: “A është e vërtetë se unë nuk mund të kem abuzuar me ty në mbrëmjen e asaj dite, siç ke deklaruar në 14 Prill”, “A është e vërtetë se, nëse do të kisha pasur nevojë të plotësoja nevojat e mia seksuale, do të të kisha telefonuar të paktën një herë”, “Përse më telefonove në Shtator e më kërkove të të nxirrja jashtë qytetit, në qoftë se unë të kisha përdhunuar ndërkohë pesë herë përpara asaj date”, “Përse më telefonoje, sepse unë sigurisht nuk të kam telefonuar kurrë”, ose “A është e vërtetë që më ke kërkuar në mënyrë specifike të dalim me makinë jashtë qytetit vetëm, për të festuar suksesin tënd në një konkurs bukurie”. Kërkuesja këmbënguli se nuk i kishte telefonuar X-it apo nuk kishte marrë ajo iniciativën për të dalë me të, por kishte qenë ai që e kishte thirrur në telefon. X-i po ashtu e pyeti kërkuesen nëse ajo i kishte thënë njëherë se, kur të kishte të dashur, do të ishte gjithmonë ajo personi që dominon.

35. Për më tepër, X-i pretendonte se akuzat për përdhunim ishin fabrikime të nënës së kërkueses. Ndaj, ai i bëri kërkueses pyetje të shumta në lidhje me të ëmën, përfshirë njohurinë e saj për gjuhën sllovene, punën dhe marrëdhëniet e saj personale. Më tej, X-i i tregoi kërkueses raportin mjekësor, i cili tregonte se krahu i tij i majtë ishte i gjymtuar rëndë. Kërkuesja këmbëngulte se ajo e kishte parë X-in të përdorte krahun e majtë në jetën e tij të përditshme, përfshirë ngjarjen e makinës, ngritjen dhe mbajtjen e fëmijëve të tij e të çantave të tyre të shkollës apo të kutive e shisheve. Gjatë gjithë seancës së pyetjeve, X-i kundërshtonte saktësinë dhe besueshmërinë e përgjigjeve të kërkueses, duke bërë komente të shumta mbi rrethanat e përshkruara prej saj e duke mos miratuar versionin e saj të ngjarjeve. Ai vazhdoi ta bënte këtë gjë edhe pasi kryesuesja e trupit gjykues i shpjegoi se ai do të kishte mundësinë të paraqiste komentet e tij pas marrjes në pyetje të kërkueses.

36. Gjatë seancës së kundër-pyetjeve, X-i përsëriti një numër pyetjesh dhe për këtë gjë u paralajmërua nga kryesuesja trupit gjykues. Veç kësaj, kryesuesja e trupit gjykues nuk lejoi bërjen e shtatë pyetjeve që ajo i gjykoi se nuk kishin rëndësi për çështjen.

37. Në tre raste gjykata urdhëroi të bëhej pushim për shkak të gjendjes së acaruar dhe qarjeve të kërkueses. Pas një prej këtyre pushimeve, X-i e pyeti kërkuesen nëse do të ndjehej më mirë po të dilnin për darkë, ashtu siç ishin mësuar të bënin, e mbase atëherë nuk do të qante kaq shumë.

38. Në një moment kërkuesja kërkoi që gjykata të përfundonte seancën, pasi pyetjet ishin shumë frustruese për të. Megjithatë, pasi X-i tha se seanca tjetër nuk do të mund të mbahej deri në 19 nëntor 2008 kur ai të kthehej nga një udhëtim pune, kërkuesja tha, ndërsa qante, që ai të vazhdonte me pyetjet e tij pasi donte t’i jepte fund kësaj gjëje. Si përfundim, pas katër orësh kundër-pyetjesh, kryesuesja e trupit gjykues e mbylli seancën deri në 13 Tetor 2008.

39. Në seancën tjetër u morën në pyetje gruaja dhe vjehrra e X-it dhe një punonjëse e kompanisë së tij, të cilat pohuan se X-i e përdorte shumë pak krahun e tij të majtë dhe sigurisht që nuk mund të ngrinte asnjë lloj peshe.

40. Në 24 Nëntor 2008 u mbajt seanca e gjashtë. Pyetja e kërkueses nga X-i zgjati një orë e gjysmë. Kur u pyet nga M, avokati i X-it, kërkuesja pohoi sërish se ajo ia kishte treguar atij të gjithë historinë pak kohë më parë. M e mohoi këtë gjë, duke thënë se po të ishte informuar, ai do e kishte këshilluar kërkuesen të shkonte në spital dhe në polici. Me të përfunduar marrja në pyetje e kërkueses, u pyet e ëma e saj, kryesisht në lidhje me marrëdhëniet e saj private.

41. Në fund të seancës M, avokati i X-it, konfirmoi se ai ishte takuar me nënën e kërkueses në kohën që ai punonte në një firmë ligjore së bashku me një avokat që përfaqësonte atë në një proces gjyqësor. Ai po ashtu u shpreh se do të informonte gjykatën brenda tre ditësh nëse do të kërkonte të skualifikihej si përfaqësues i X-it në procesin në fjalë. Në 25 Nëntor 2008 M i kërkoi Gjykatës skualifikimin e tij nga çështja, pasi ishte prekur personalisht nga disa deklarata të bëra nga nëna e kërkueses.

42. Në seancën e 15 Dhjetorit 2008 gjykata hodhi poshtë kërkesën e M-s, avokatit të X-it, duke u shprehur se nuk kishte arsye ligjore për skualifikimin e tij. Veç kësaj, u pyet edhe eksperti gjinekolog, B, në cilësinë e dëshmitarit. Ai pranoi se për të sqaruar rrethanat, ai kishte trajtuar në raportin e tij edhe disa çështje që nuk ishin pjesë e kërkesës së gjyqtarit hetues. Veç kësaj, ai ritheksoi se himeni i kërkueses kishte qenë i paprekur në kohën e ngjarjeve në hetim.

43. Në 22 Janar 2009 gjykata zhvilloi seancën e tetë të çështjes dhe mori në pyetje eksperten e psikologjisë klinike, R-n, e cila deklaroi sërish se abuzimi seksual, i cili kishte ndodhur kohë më parë, nuk mund të provohej nga ndonjë provë materiale, por që mund të vlerësoheshin vetëm pasojat psikologjike. Ajo ritheksoi më tej se kërkuesja shfaqte simptoma të qarta të abuzimit seksual.

44. Në 20 Shkurt 2009 gjykata caktoi T-n, një tjetër ekspert gjinekolog, për të dhënë një opinion nëse kërkuesja mund të ketë pasur marrëdhënie seksuale në kohën në fjalë, nisur nga rezultatet e ekzaminimit të saj mjekësor (shiko paragrafin 11 lart). Në 10 Mars 2009 eksperti dorëzoi raportin e tij ku deklaronte se ato rezultate nuk ishin në përputhje me rrëfimin e ngjarjeve në fjalë nga ana e kërkueses.

45. Në 16 Mars 2009 gjykata mbajti një seancë ku caktoi N-n, një ekspert ortoped, për të përgatitur një opinion nëse, duke marrë parasysh krahun e tij të majtë të gjymtuar, X-i mund të kishte kryer aktet e përshkruara nga kërkuesja.

46. Në 5 Maj 2009 experti N. dorëzoi raportin e tij në të cilin konstatonte se krahu i majtë i X-it ishte i gjymtuar rëndë e për këto arsye disa nga ngjarjet nuk mund të kishin ndodhur ashtu siç ishin përshkruar nga kërkuesja.

47. Në 8 Qershor 2009 gjykata mbajti një seancë ku u pyet eksperti N. Përtej pyetjeve të drejtuara N-s nga avokati i kërkueses, N shpjegoi se e kishte bazuar opinionin e tij në dokumentet e dosjes mjekësore të X-it , tek radiografia që atij i ishte dhënë nga X-i dhe tek një ekzaminim mjekësor i X-it.

48. Në 9 Korrik 2009 u mbajt një seancë. Kërkuesja kërkoi që eksperti N të pyetej më tej.

49. Në 29 Shtator 2009 gjykata mbajti seancën e dymbëdhjetë dhe të fundit për çështjen. Në seancë kërkuesja dhe prokurori i shtetit i bënë pyetje N-s, i cili, inter alia, parashtroi se X-i mund të përdorte krahun e majtë vetëm për të ndihmuar krahun e tij të djathtë në kryerjen e detyrave specifike, po ai praktikisht nuk kishte kurrfarë force në krahun e tij të majtë. Sipas mendimit të ekspertit, X-i nuk duhet të ketë qenë në gjendje të hapte këmbët e kërkueses me krahun e majtë e as duhet të kishte qenë në gjendje të hiqte pantallonat e tij siç pretendohej prej saj. Pasi u pyet nga prokurori nëse vlerësimi i tij bazohej në hamendësimin se kërkuesja kishte përdorur të gjithë forcën e saj për t’i rezistuar X-it, N deklaroi: “Nuk e kam bazuar opinionin tim mbi atë hamendësim, pasi nuk e di nëse ajo i ka rezistuar apo i është dhënë me vullnet.” Pasi u pyet nëse kërkuesja, e cila në atë kohë kishte qenë 14 vjeçe, mund t’i kishte rezistuar X-it, i cili pretendohej se qe shtrirë mbi të, ai u përgjigj besoj se po. N dëshmoi, po ashtu, se megjithëse X-i e kishte krahun e djathtë më të fuqishëm se normalisht, ai nuk mund ta kishte sulmuar kërkuesen siç ajo pretendon.

50. Pas pyetjes së N-s, kërkuesja, e cila kishte kërkuar opinionin e një ortopedi tjetër jashtë procesit gjyqësor, i cili shprehej se X-i mund të kishte ende një përdorim të kufizuar të krahut të majtë, kërkoi të caktohej një tjetër ekspert ortoped për arsye se kishte patur dyshime në lidhje me konkluzionet e N-s. Kjo kërkesë, si dhe kërkesa e kërkueses që gjykata të thërriste si dëshmitare edhe motrën e saj dhe ish-burrin e nënës së saj, të cilët pretendohej se kishin parë X-in të voziste me të dy krahët, u hodh poshtë nga gjykata si e panevojshme. Veç kësaj edhe kërkesa e prokurorit për të marrë përsëri në pyetje kërkuesen u hodh poshtë.

51. Në fund të seancës gjykata shpalli vendimin, duke e liruar X-in nga të gjitha akuzat. Duke pasur parasysh këtë vendim, gjykata i kujtoi kërkueses të ndiqte pretendimin e saj për dëme, që ajo e kishte paraqitur gjatë procesit, në gjykatën civile.

52. Në 15 Dhjetor 2009 kërkuesja depozitoi një apel të ri supervizor në bazë të Aktit 2006. Në 22 Dhjetor 2009 ajo mori një përgjigje nga gjykata ku informohej se arsyet e vendimit me shkrim i ishin dërguar asaj po atë ditë.

53. Në arsyet me shkrim, gjykata shpjegonte se raporti i ekspertit ortoped kontestonte aftësinë e X-it për të kryer akte të caktuara të përshkruara nga kërkuesja, për të cilat do t’i duhej të përdorte të dy duart. Siç ishte shpjeguar nga eksperti, X-i nuk ishte në gjendje as të lëvizte dorën e tij të majtë në pozicion të tillë që t’i lejonte atij të hiqte pantallonat e tij apo të hapte këmbët e kërkueses. Sipas gjykatës, fakti që disa nga pretendimet e kërkueses nuk ishin provuar nga eksperti ngrinin dyshime ne lidhje me të gjithë versionin e saj të ngjarjeve. Në bazë të parimit se çdo dyshim i arsyeshëm duhet të jetë në përfitim të të akuzuarit (in dubio pro reo), gjykata e liroi nga akuza X-in. Në lidhje me raportin e ekspertit R, i cili konstatonte se kërkuesja kishit pësuar abuzim seksual, gjykata vërejti se nuk mund të injorohej vendimi i dhënë në një tjetër proces në lidhje me ish-burrin e nënës së kërkueses, në të cilin gjykata përkatëse kishte pranuar se ai kishte kryer marrëdhënie seksuale në prani të kërkueses dhe motrës së saj e se, po ashtu, ishte sjellë në mënyrë jo korrekte me kërkuesen.

54. Në 30 Dhjetor 2009 prokurorja e shtetit depozitoi një kërkesë për apel, ku kritikonte gjykatën se nuk kishte marrë në konsideratë faktin se falë moshës, gjinisë dhe masës trupore, X-i kishte qenë shumë më i fuqishëm se kërkuesja e, po ashtu, në një pozicion të pushtetshëm për shkak të statusit të tij ekonomik dhe social. Veç kësaj, ajo vërejti se X-i kishte përdorur automjete me transmision automatik, të cilët kërkonin përdorimin e të dy krahëve nga ana e tij. Prokurorja argumentoi më tej se vepra penale në fjalë nuk kërkonte që akti seksual të jetë kryer me forcë; mjaftonte që kërkuesja e kishte kundërshtuar atë. Ajo theksoi, po ashtu, që procesi kishte tetë vite që vazhdonte, gjë që përkeqësonte traumën e pësuar nga kërkuesja.

55. Apeli u hodh poshtë nga Gjykata e Lartë e Mariborit në 26 Maj, 2010. Kjo e fundit konstatoi se vendimi i gjykatës së shkallës së parë ishte i qartë dhe i saktë në dhënien e argumenteve në lidhje me dyshimin se X-i i kishte kryer aktet penale të pretenduara.

56. Në vijim kërkuesja i kërkoi Prokurorit Suprem të Shtetit të depozitonte një kërkesë për mbrojtjen e legalitetit (një mjet ligjor i jashtëzakonshëm). Në 28 Korrik 2010, Prokurori Suprem i Shtetit informoi kërkuesen se kërkesa e sipërpërmendur mund të konsideronte vetëm pika të ligjit e jo të bënte vlerësim fakti, që kërkuesja e vinte në diskutim.

E. Kompensimi për vonesat në procesin penal

57. Në 11 shkurt 2011 kërkuesja dhe Qeveria arritën një marrëveshje jashtë gjykate, në bazë të Aktit 2006, për shumën 1,080 Euro, që mbulonte të gjitha dëmet materiale e jo-materiale të shkaktuara ndaj kërkueses si rezultat i shkeljes së të drejtës së saj për gjyq pa vonesa të panevojshme në procesin penal në fjalë. Kërkuesja mori gjithashtu edhe 129.60 Euro për kostot e procesit.

II. LIGJI DHE PRAKTIKA RELEVANTE

A. E drejta penale e brendshme relevante

58. Seksioni 183 §§ 1 dhe 2 i Kodit Penal që përcakton veprën penale të sulmit seksual ndaj një personi më të ri se 15 vjeç, i vlefshëm në periudhën e hetuar, lexojnë si më poshtë:

“(1) Një person që angazhohet në marrëdhënie seksuale apo çdo akt tjetër seksual me një person të seksit të kundërt apo të njëjtë, i cili nuk i ka mbushur ende 15 vjeç, e nëse maturiteti i autorit të veprës dhe i viktimës janë dukshëm disproporcionale, duhet të dënohet me burg nga një deri në tetë vite.

(2) Personi që kryen aktin e mësipërm ndaj një personi që nuk i ka mbushur ende dhjetë vjeç, ose ndaj një personi vulnerabël, i cili nuk i ka mbushur ende pesëmbëdhjetë vjeç, ose duke përdorur forcën apo kërcënimin për jetën apo fizik, duhet dënuar me burg për tre vite apo më shumë.

...”

59. Seksioni 148 i Aktit të Procedurës Penale, i vlefshëm në kohën e ngjarjeve nën hetim, përcakton që policia, pasi të ketë përfunduar hetimin paraprak të një vepre penale të pretenduar, përpilon një kallëzim penal bazuar në informacionin e mbledhur dhe ia dërgon atë zyrës së prokurorit të shtetit. Megjithatë, edhe nëse informacioni i mbledhur nuk rezulton se siguron arsye për bërjen e kallëzimit, policia i dërgon zyrës së prokurorit një raport në lidhje me veprimet e ndërmarra prej tyre.

60. Sa i takon mbrojtjes së viktimave nën moshë të veprave penale me natyrë seksuale në hetim gjyqësor, Akti i Procedurës Penale përmban një numër dispozitash që kanë për qëllim mbrojtjen e viktimave të mitura apo dëshmitarëve gjatë procesit penal. Në proceset për vepra penale ndaj integritetit seksual, të miturit, që në fillim të procesit penal e në vazhdim, duhet të kenë një avokat për mbrojtjen e të drejtave të tyre. Viktimave nën moshë, që nuk kanë avokat, u caktohet një i tillë nga gjykata. Veç kësaj, i akuzuari mund të mos jetë i pranishëm gjatë marrjes në pyetje të dëshmitarëve nën moshën 15 vjeç, të cilët pretendojnë se janë viktima të veprave penale kundër integritetit seksual. Në lidhje me këtë, seksioni 240 i Aktit parashikon që të miturit, veçanërisht ata që janë prekur nga vepra penale, duhet të merren në pyetje duke mbajtur parasysh moshën e tyre për të shmangur çdo efekt të dëmshëm mbi gjendjen e tyre mendore.

61. Për të siguruar një mbarëvajtje të mirë të hetimit gjyqësor, palët dhe viktimat, në bazë të seksionit 191 të Aktit të Procedurës Penale 1994, mund të ankohen tek presidenti i gjykatës që i është ngarkuar kryerja e hetimit, në lidhje me vonesat dhe parregullsi të tjera. Me shqyrtimin e ankesës, presidentit i kërkohet të informojë ankimuesin për çdo hap të ndërmarrë për këtë gjë.

62. Më tej, për sa i takon afateve kohore për planifikimin e një procesi gjyqësor penal, seksioni 286(2) i Aktit të Procedurës Penale siguron që gjyqtari kryesues duhet të planifikojë një seancë të parë dy muaj nga marrja e padisë. Nëse nuk e bën këtë gjë, ai duhet të informojë presidentin e gjykatës në lidhje me këtë gjë, dhe ky i fundit duhet të marrë masat e nevojshme për planifikimin e seancës.

63. Sa i takon zhvillimit të seancave, seksioni 295 i Aktit të Procedurës Penal siguron që publiku mund të përjashtohet nga seanca, nëse kërkohet një gjë e tillë, për shembull, për mbrojtjen e jetës personale dhe familjare të të akuzuarit apo të viktimës. Sipas seksionit 299 të Aktit, gjyqtari kryesues bën seancën, i jep të drejtën për të folur palëve dhe pyet të akuzuarin, dëshmitarët dhe ekspertët. Veç kësaj, është detyrë e gjyqtarit kryesues të sigurojë që çështja të sqarohet plotësisht, të zbulohet e vërteta dhe të eliminohet çdo pengesë që çon në zgjatjen e procesit.

64. I akuzuari mund të largohet përkohësisht nga salla e gjyqit, në rast se një dëshmitar refuzon të japë dëshmi në prani të tij. Pastaj deklarata e dëshmitarit i lexohet atij dhe ai ka të drejtën t’i bëjë atij apo asaj pyetje. Megjithatë, në përputhje me seksionin 334(2) të Aktit të Procedurës Penale, gjyqtari kryesues nuk lejon asnjë pyetje që është pyetur tashmë, apo që nuk ka lidhje me çështjen ose që në vetvete sugjeron mënyrën si duhen përgjigjur.

B. E drejta civile dhe praktika e brendshme relevante

1. Padia civile për kompensim

65. Neni 148 i Kodit të Detyrimeve, që rregullon përgjegjësinë e personave juridikë për dëmin e shkaktuar nga një prej organeve të tyre të ndërvarura, i cili është po ashtu i zbatueshëm për përcaktimin e përgjegjësisë së Shtetit për dëmet, parashikon që një person juridik është përgjegjës për dëmin e shkaktuar nga një prej organeve të tij të ndërvarura në ushtrimin e funksioneve të tij ose në lidhje me to. Që një pretendues të fitojë kompensim për dëm të shkaktuar nga Shteti, ai apo ajo duhet të provojë të katër elementet e përgjegjësisë së Shtetit, domethënë paligjshmërinë e veprimeve të Shtetit, ekzistencën e dëmit, lidhjen shkakësore dhe neglizhencën ose fajin nga ana e shtetit.

66. Sipas Nenit 179 të Kodit të Detyrimeve, i cili përbën bazën ligjore për dhënien e kompensimit për dëm jo-material, ky kompensim mund të jepet në rastin e shkeljes së të drejtave të personalitetit të personit, si dhe për vuajtjen fizike, ankthin mendor të pësuar për shkak të reduktimit të veprimtarive jetësore, shfytyrimit, shpifjes, vdekjes së një të afërmi apo frikës, me kusht që rrethanat e çështjes, dhe veçanërisht niveli dhe kohëzgjatja e shqetësimit dhe frikës të shkaktuara kësisoj, e justifikojnë dhënien e kompensimit.

67. Sipas vendimit nr. II Ips 305/2009 të Gjykatës Supreme, dhënia e kompensimit për dëm jo-material është rigorozisht i kufizuar për kategori dëmi të specifikuara në Kodin e Detyrimeve, në respekt të parimit të numerus clausus. Kështu Gjykata Supreme vendosi se dëmi jo-material i shkaktuar si rezultat i tej zgjatjes së procesit nuk mund të klasifikohej mes kategorive të dëmit të njohura nga Kodi i Detyrimeve, pasi e drejta për proces gjyqësor brenda një afati të arsyeshëm nuk mund të interpretohej si një e drejtë personaliteti.

2. Akti për Mbrojtjen e të Drejtës për një Seancë Gyqësore pa Vonesa të Panevojshme ( Akti 2006)

68. Në bazë të seksionit 1 të Aktit 2006, çdo pal në një proces gjyqësor – përfshirë një viktimë të një vepre penale – i garantohet e drejta që gjykata të vendosë mbi të drejtat e saj apo tij pa vonesa të panevojshme.

C. E drejta ndërkombëtare relevante

69. Deklarata e Parimeve Pazë të Drejtësisë për Viktimat e Krimit dhe Abuzimit të Pushtetit miratuar nga rezoluta 40/34 e 29 Nëntorit 1985 e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara siguron që viktimat e krimit duhet të trajtohen me kompasion dhe respekt për dinjitetin e tyre (Shtojca, Neni 4). Veç kësaj, reagimi i proceseve gjyqësore dhe administrative ndaj nevojave të viktimave duhet të lehtësohet, inter alia, përmes marrjes së masave për minimizimin e vështirësive të viktimave, mbrojtjen e privacisë së tyre, kur është e nevojshme, dhe garantimin e sigurisë së tyre, si dhe të familjeve të tyre dhe të dëshmitarëve në emër të tyre, përpara kërcënimeve dhe veprimeve hakmarrëse (Shtojca, Neni 6 (d)).

70. Viktimat e veprave penale gëzojnë veç kësaj edhe mbrojtjen në bazë të legjislacionit të Bashkimit Evropian. Në v. 2001, u miratua një Vendim Kuadër i Këshillit mbi statusin e viktimave në proceset penale (2001/220/JHA) me qëllim futjen e standardeve minimale mbi të drejtat dhe mbrojtjen e viktimave të krimit. Neni 2 i Vendimit Kuadër i kërkon Shteteve Anëtare të sigurojnë që viktimat të kenë një rol real dhe të duhur në sistemin e tyre ligjor penal dhe të trajtohen me respektin e duhur për dinjitetin e individit gjatë procesit gjyqësor. Veç kësaj, Neni 3 siguron që viktimave duhet t’u jepet mundësia për t’u dëgjuar gjatë procesit dhe për të dhënë prova; megjithatë, duhen marrë masa të përshtatshme për të siguruar marrjen e tyre në pyetje nga autoritetet vetëm për aq sa është e domosdoshme për qëllimet e procesit penal. Neni 8 i kërkon Shteteve Anëtare të sigurojnë një numër masash me qëllim mbrojtjen e sigurisë dhe privatësisë së viktimave në procesin penal. Ndër të tjera, duhen marrë masa që sigurojnë mundësinë e shmangies së kontaktit mes viktimave dhe autorëve të veprës në ambientet e gjykatës, përveç se kur kjo gjë kërkohet në interes të procesit penal. Po ashtu, Shtetet Anëtare duhet të sigurojnë që, atje ku është e nevojshme të mbrohen viktimat - veçanërisht ata më vulnerabël - nga efektet e dhënies së dëshmisë në seancë publike, atyre duhet t’u sigurohet e drejta të dëshmojnë në një mënyrë të tillë që bën të mundur realizimin e këtij objektivi, me anë të mjeteve të përshtatshme në pajtueshmëri me parimet e tyre ligjore bazë.

71. Veç kësaj, ambicia e Shteteve Anëtare të BE-s për të përforcuar të drejtat e viktimave të krimit çoi në miratimin, në 25 Tetor 2012, të Direktivës së Parlamentit Evropian dhe të Këshillit (2012/29/EU) që përcaktonte standardet mbi të drejtat, mbështetjen dhe mbrojtjen e viktimave të krimit, dhe zëvendësonte Vendimin Kuadër të Këshillit 2001/220/JHA. Direktiva, e cila do të implementohet në legjislacionin e brendshëm të Shteteve Anëtare të BE-s deri në 16 Nëntor 2015, siguron, për aq sa është relevante, si më poshtë:

Recital 19

“Një person duhet të konsiderohet viktimë pavarësisht identifikimit, ndalimit, ndjekjes penale apo dënimit të një shkelësi dhe pavarësisht lidhjeve familjare mes tyre. ...”

Neni 20 – E drejta e viktimave për mbrojtje gjatë hetimit penal

“Pa paragjykuar të drejtat e mbrojtjes dhe në përputhje me rregullat e diskrecionit gjyqësor, Shtetet Anëtare sigurojnë që, gjatë hetimeve penale:

(a) intervistimi i viktimave bëhet pa vonesa të pajustifikuara pas depozitimit të një ankimimi pranë autoritetit kompetent në lidhje me një vepër penale;

(b) numri i seancave intervistuese me viktimat mbahet në minimum dhe intervistat bëhen vetëm kur kjo është vërtetë e domosdoshme për qëllimet e hetimit penal;

...

(d) ekzaminimet mjekësorë mbahen në minimum dhe kryhen vetëm kur kjo është vërtetë e domosdoshme për qëllimet e hetimit penal.”

Neni 22 – Vlerësimi individual i viktimave për identifikimin e nevojave specifike për mbrojtje

“1. Shtetet Anëtare sigurojnë që viktimat të vlerësohen në kohën e duhur dhe individualisht, në përputhje me procedurat e brendshme, për identifikimin e nevojave të mbrojtjes specifike dhe për të përcaktuar nëse dhe në çfarë mase do të përfitonin ata nga masat speciale gjatë procesit penal, siç parashikohet nga Nenet 23 dhe 24, për shkak të vulnerabilitetit të tyre të veçantë ndaj viktimizimit dytësor e të përsëritur, intimidimit apo veprimeve hakmarrëse.

2. Vlerësimi individual merr parasysh në mënyrë të veçantë:

(a) karakteristikat personale të viktimës;

(b) tipin dhe natyrën e krimit; dhe

(c) rrethanat e krimit.

3. Në kontekstin e vlerësimit individual, vëmendje e veçantë i duhet kushtuar viktimave që kanë pësuar dëm të konsiderueshëm për shkak të seriozitetit të krimit; viktimave që kanë vuajtur një krim të kryer për motive paragjykimi apo diskriminimi që mund të lidhen, veçanërisht, me karakteristikat e tyre personale; viktimave që marrëdhënia dhe varësia nga autori i veprës i bën veçanërisht vulnerabël. Në lidhje me këtë, duhen konsideruar me kujdes viktimat e terrorizmit, krimit të organizuar, trafikut të qenieve njerëzore, viktimat e dhunës për arsye gjinore, dhunës në një marrëdhënie të ngushtë, dhunës seksuale, shfrytëzimit apo krimit të urrejtjes, dhe viktimat me paaftësi fizike.

...”

Neni 23 – E drejta për mbrojtje e viktimave me nevoja specifike gjatë procesit penal

“1. Pa paragjykim ndaj të drejtave të mbrojtjes dhe në përputhje me rregullat e diskrecionit gjyqësor, Shtetet Anëtare sigurojnë që viktimat që kanë nevojë për mbrojtje specifike, të cilët përfitojnë nga masat e posaçme të identifikuara si rezultat i një vlerësimi individual parashikuar nga Neni 22(1), mund të përfitojnë nga masat e parashikuara në paragrafin 2 dhe 3 të këtij Neni. Një masë e posaçme në vijim të vlerësimit individual nuk vihet në dispozicion në rast se pengesat operacionale apo praktike e bëjnë atë të pamundur, ose kur ka një nevojë urgjente për të intervistuar viktimën dhe mos bërja e kësaj gjëje mund të dëmtojë viktimën apo një person tjetër ose mund të paragjykojë rrjedhën e procesit.

2. Masat në vijim vihen në dispozicion të viktimave që kanë nevojë për mbrojtje specifike gjatë procesit të hetimit, në përputhje me Nenin 22(1):

...

(b) intervista me viktimën, e cila realizohet nga ose me anë të profesionistëve të trajnuar për këtë qëllim;

...

3. Masat në vijim vihen në dispozicion të viktimave që kanë nevojë për mbrojtje specifike të identifikuara, gjatë procesit gjyqësor, në përputhje me Nenin 22(1):

(a) masa për shmangien e kontaktit vizual mes viktimave dhe autorëve të veprës përfshirë edhe gjatë dhënies së dëshmisë, me anë të mjeteve të përshtatshme përfshirë përdorimin e teknologjisë së komunikimit;

(b) masa për të siguruar që viktima mund të dëgjohet në sallën e gjyqit pa qenë i pranishëm, veçanërisht me anë të përdorimit të teknologjisë së përshtatshme të komunikimit;

(c) masa për të shmangur pyetje të panevojshme në lidhje me jetën private pa lidhje me veprën penale; dhe

(d) masa për lejimin e mbajtjes së një seance pa praninë e publikut.”

72. Në 5 Maj 2011, Këshilli i Evropës miratoi Konventën për Parandalimin dhe Luftën kundër Dhunës ndaj Grave dhe Dhunës në Familje, e cila hyri në fuqi në 1 Gusht 2014. Konventa u nënshkrua nga Sllovenia në 8 Shtator 2011, por nuk është ratifikuar ende. Konventa parashikon, për sa është relevante, si më poshtë:

Neni 49 – Detyrime të përgjithëshme

"1 Palët marrin masat e nevojshme legjislative apo të tjera për të siguruar që hetimet dhe procedimet gjyqësore në lidhje me të gjitha format e dhunës të mbuluara nga objekti i kësaj Konvente të kryhen pa vonesë të panevojshme ndërsa merren parasysh të drejtat e viktimës gjatë të gjitha fazave të procedimeve penale.

2 Palët marrin masat e nevojshme legjislative apo të tjera, në përputhje me parimet themelore të të drejtave të njeriut dhe duke marrë parasysh perceptimin gjinor të dhunës, për të siguruar hetim dhe ndjekje penale efektive të veprave penale të parashikuara në pajtim me këtë Konventë."

Neni 54 – Hetimet dhe provat

“Palët marrin masat e nevojshme legjislative apo të tjera për të siguruar që, në çdo procedim civil apo penal, provat në lidhje me historinë seksuale dhe sjellje të viktimës lejohen vetëm kur është e përshtatshme dhe e nevojshme.”

Neni 56 – Masat e mbrojtjes

1. Palët marrin masat e nevojshme legjislative apo të tjera për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e viktimave, duke përfshirë nevojat e tyre të veçanta si dëshmitarë, në të gjitha fazat e hetimeve dhe procedimeve gjyqësore, në veçanti:

a. duke ofruar mbrojtjen e tyre, si dhe atë të familjeve të tyre dhe të dëshmitarëve, nga hakmarrja, kërcënimi dhe viktimizimi i përsëritur;

b. duke siguruar që viktimat të informohen, të paktën në rastet kur viktima dhe familja mund të jetë në rrezik, kur autori i veprës arratiset ose lirohet përkohësisht ose përfundimisht;

c. duke i informuar ata, sipas kushteve të parashikuara nga ligji i brendshëm, për të drejtat e tyre dhe shërbimet në dispozicion të tyre dhe shqyrtimin e ankesës së tyre, akuzat, ecurinë e përgjithshme të hetimit ose të procedimit, dhe rolin e tyre në to, si dhe rezultatin e çështjes së tyre;

d. duke bërë të mundur që viktimat, në mënyrë të pajtueshme me rregullat procedurale të ligjit të brendshëm, të dëgjohen, të sigurojnë prova dhe të paraqesin pikëpamjet, nevojat dhe shqetësimet e tyre, në mënyrë të drejtpërdrejtë ose nëpërmjet një ndërmjetësi, si dhe marrjen e tyre në shqyrtim;

e. duke u siguruar viktimave shërbime mbështetëse të duhura në mënyrë që të drejtat dhe interesat e tyre të paraqiten siç duhet dhe të merren parasysh;

f. duke siguruar që masat mund të miratohen për të mbrojtur jetën private dhe imazhin e viktimës;

g. duke siguruar që kontakti ndërmjet viktimave dhe autorëve të veprës brenda gjykatës dhe zyrave të agjencisë së zbatimit të ligjit të shmanget kur është e mundur;

h. duke u siguruar viktimave përkthyes të pavarur dhe kompetentë, kur viktimat janë palë në procedim ose kur ata sigurojnë prova;

i. duke bërë të mundur që viktimat të dëshmojnë, sipas rregullave të parashikuara nga ligji i tyre i brendshëm, në sallën e gjyqit pa qenë të pranishëm ose të paktën pa praninë e autorit të dyshuar të veprës, veçanërisht nëpërmjet përdorimit të teknologjive të përshtatshme të komunikimit, kur janë në dispozicion.

2. Një fëmije viktimë dhe dëshmitar i dhunës kundër grave dhe dhunës në familje i sigurohen, kur është e përshtatshme, masa të posaçme mbrojtjeje duke marrë parasysh interesin më të mirë të fëmijës.

LIGJI

I. SHKELJA E PRETENDUAR E NENEVE 3 DHE 8 TË KONVENTËS

73. Kërkuesja është ankuar në bazë të Nenit 3 dhe 8 të Konventës se procesi penal në lidhje me sulmet seksuale ndaj saj kishte qenë në kundërshtim me detyrimin pozitiv të Shtetit përgjegjës për të siguruar mbrojtje ligjore të efektshme ndaj abuzimit seksual, pasi procesi ishte vonuar në mënyrë të paarsyeshme, i kishte munguar paanësia dhe e kishte ekspozuar atë ndaj disa eksperiencash traumatike për shkak të shkeljes së integritetit të saj personal. Veç kësaj, kërkuesja pretendoi se nuk kishte pasur një mjet ligjor të efektshëm në lidhje me ankesat e saj, siç kërkohet nga Neni 13 i Konventës.

74. Duke marrë parasysh natyrën dhe substancën e ankesave të mësipërme, Gjykata gjykon se vonesat dhe paragjykimi i pretenduar i gjykatave të brendshme u takon të shqyrtohen vetëm në bazë të Nenit 3 të Konventës (shiko P.M. k. Bullgarisë, nr. 49669/07, § 58, 24 Janar 2012), i cili lexon si më poshtë:

Neni 3

“Askush nuk mund t’i nënshtrohet torturës ose dënimeve ose trajtimeve çnjerëzore ose poshtëruese.”

75. Ankesat e tjera të kërkueses në lidhje me mungesën e masave mbrojtëse të siguruara për të në procesin penal, megjithatë ngrenë disa pyetje në lidhje me fushëveprimin e detyrimit të Shtetit për të mbrojtur viktimat e krimit që paraqiten në cilësinë e dëshmitarit në procesin penal. Në rrethanat specifike të çështjes aktuale, Gjykata konsideron se këto çështje duhen trajtuar në bazë të Nenit 8 të Konventës, i cili është si më poshtë:

Neni 8

1. Çdokush ka të drejtën e respektimit të jetës së tij private dhe familjare, banesës dhe korrespondencës së tij.

2. Autoriteti publik nuk mund të ndërhyjë në ushtrimin e kësaj të drejte, përveçse në shkallën e parashikuar nga ligji dhe kur është e nevojshme në një shoqëri demokratike, në interes të sigurisë publike, për mbrojtjen e rendit publik, shëndetit ose moralit ose për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të të tjerëve.

B. Themeli

1. Parashtrimet e palëve

(a) Kërkuesja

85. Kërkuesja pretendonte se hetimi i sulmit seksual ndaj saj dhe procesi penal në vazhdim ishin vonuar në mënyrë të paarsyeshme dhe kishte qenë joefektiv, ndërkohë që autoritetet e kishin paragjykuar atë për shkak të origjinës së saj ukrainase. Fillimisht ajo pretendoi se Policia e Mariborit e kishte mbajtur të fjetur, për një vit, hetimin në lidhje me ankimimin e saj e vetëm sa i kishte çuar një raport Prokurorisë së Rrethit Maribor, kur këtë gjë ia kishte kërkuar Prokuroria. Veç kësaj, Gjykata e Rrethit Maribor nuk e kishte bërë gjyqin në pajtueshmëri me afatet kohore të përcaktuara në legjislacionin e brendshëm. Në lidhje me këtë, kërkuesja u shpreh, po ashtu, se nuk kishte qenë përgjegjësi e saj përpjekja për të përshpejtuar rrjedhën e procesit gjyqësor.

86. Së dyti, Gjykata e Rrethit Maribor kishte refuzuar të thërriste dëshmitarë të rëndësishëm dhe të caktonte një ekspert të ri ortoped për të sqaruar nëse paaftësia fizike e X-it faktikisht e kishte penguar atë në kryerjen e akteve forcërisht, siç pretendonte kërkuesja. Po ashtu, gjykatës i kishte munguar paanësia, duke u mbështetur kryesisht në raportin e ortopedit, i cili qe bazuar në hamendësimin se kërkuesja kishte qenë e aftë të mbronte veten në mënyrë aktive. Veç kësaj, kjo kishte qenë në kundërshtim me disa prova të tjera që tregonin se X-i mund të mos e kishte krahun e majtë tërësisht jashtë përdorimit.

87. Më tej, kërkuesja ankohej se Shteti kishte dështuar në mbrojtjen e integritetit të saj personal gjatë procesit. Në lidhje me këtë, ajo pohoi se eksperti gjinekolog, B, kishte shkelur qëllimin e detyrës së tij dhe, në vend që t’i përgjigjej pyetjes së gjyqtarit hetues në lidhje me mundësinë e marrëdhënies seksuale, kishte nisur të zbulonte nëse ishte kryer një vepër penale, duke i bërë kërkueses një numër pyetjesh që atë e kishin vënë në një pozicion që i ishte dashur të mbrohej prej tij (shiko paragrafin 22 lart).

88. Veç kësaj, megjithëse kërkuesja ishte pyetur gjatë hetimit, asaj i ishte dashur më pas të dëshmonte në katër seanca përpara Gjykatës së Rrethit Maribor, ku i akuzuari qe lejuar ta torturonte atë personalisht me pyetje të shumta provokuese dhe të përsëritura pavarësisht faktit se ai ishte i përfaqësuar ligjërisht e ato pyetje mund të ishin bërë nga avokati i tij. Këto pyetje i kishin shkaktuar asaj vuajtje psikologjike intensive; ishte ndjerë e frustruar, e poshtëruar dhe pa ndihmë. Veç kësaj, i akuzuari ishte përfaqësuar nga një avokat, të cilit ajo i kishte treguar më parë në lidhje me ngjarjet në fjalë dhe kësisoj kishte mundësinë të keqpërdorte e madje te abuzonte me informacionin e marrë. Në lidhje me këtë, kërkuesja, duke u mbështetur në jurisprudencën e Gjykatës, veçanërisht në vendimet për çështjet e Doorson k. Hollandës (26 Mars 1996, Përmbledhje e Vendimeve 1996II), Van Mechelen dhe të Tjerë k. Hollandës (23 Prill 1997, Përmbledhje e Vendimeve 1997III) dhe S.N. k. Suedisë (nr. 34209/96, ECHR 2002V), u shpreh se legjislacioni i brendshëm nuk siguronte balancimin e të drejtës për mbrojtje të të akuzuarit, në bazë të Nenit 6 të Konventës, me integritetin personal dhe privatësinë e viktimave të mbrojtura në bazë të Neneve 3 dhe 8. Sipas kërkueses, trauma i kishte shkaktuar asaj vështirësi psikologjike serioze dhe të përhershme, që kishin çuar edhe në sëmundje autoimune. Së fundi, kërkuesja ankohej se legjislacioni i brendshëm nuk i kishte ofruar asaj një mjet ligjor të efektshëm në lidhje me ankesat e saj.

(b) Qeveria

89. Qeveria argumentoi se hetimi i sulmeve seksuale të pretenduara dhe gjyqi në vazhdim kishin qenë të efektshëm. Policia kishte pyetur kërkuesen dhe X-in, si dhe të gjithë dëshmitarët relevantë, dhe sipas Qeverisë, nuk kishte prova që vërtetonte se kallëzimi penal nuk do t’i ishte përcjellë Prokurorisë, po të mos kishte ndërhyrë kjo e fundit. Hetimi gjyqësor ishte kryer siç duhej dhe ishte pasuar nga një padi kundër X-it.

90. Qeveria shprehej, po ashtu, se gjyqi ishte kryer pa asnjë paragjykim. Në lidhje me raportin ortopedik, që pretendohej se kundërshtohej nga prova të tjera, ajo vërejti se raporti ishte bazuar në dokumente mjekësore dhe në një ekzaminim klinik të X-it dhe se nuk përmbante kundërshti apo mangësi të afta për të ngritur dyshime në lidhje me saktësinë e tij. Meqenëse aktet e pretenduara të abuzimit seksual nuk ishin parë nga ndonjë dëshmitar, as ishin mbështetur nga rezultatet e ekzaminimeve gjinekologjike, Gjykata e Rrethit Maribor e kishte liruar X-in nga akuzat. Ndërsa ishte e vërtetë që kërkuesja kishte shfaqur simptoma të abuzimit seksual, gjykata nuk mund të shpërfillte faktin se ishte edhe një proces tjetër penal ende i pazgjidhur ndaj një personi tjetër të dyshuar për abuzim seksual të kërkueses, i cili nuk ishte marrë parasysh në përgatitjen e ekspertizës psikologjike. Së dyti, Qeveria argumentoi se eksperti i gjinekologjisë nuk e kishte "pyetur" kërkuesen, por kishte pasur një bashkëbisedim me të jashtë seancës gjyqësore. Në opinionin e Qeverisë, kërkuesja mund të kishte kërkuar penalizimin e ekspertit, në rast se gjykonte se ai nuk po e kryente punën e tij në mënyrën e duhur.

91. Më tej, në lidhje me avokatin M të caktuar nga gjykata për X-in, Qeveria argumentoi se, meqenëse X kishte të drejtën për përfaqësim të detyrueshëm, Gjykata e Rrethit Maribor kishte zbatuar dispozitat ligjore që rregullonin emërimet exofficio. Veç kësaj, në kërkesën e saj për skualifikimin e M-s, kërkuesja nuk kishte arritur të jepte ndonjë arsye që, në bazë të së drejtës së brendshme, do të justifikonte një vendim në favor të saj; ndaj, gjykata nuk kishte pasur për detyrë të dëgjonte palët për këto çështje. Qeveria shtoi se fakti që M-ja kishte punuar dikur për një firmë ligjore që përfaqësonte burrin e nënës së kërkueses në procesin e divorcit, nuk çonte në konkluzionin që M nuk duhet të mbronte X-in.

92. Veç kësaj, Qeveria pohoi se ishin marrë një numër masash, si gjatë hetimit edhe gjatë procesit, me qëllim parandalimin e agravimit të traumës së kërkueses. Gjatë hetimit, kërkuesja ishte pyetur në mungesë të X-it dhe të avokatit të tij. Kështu, seanca gjyqësore kishte qenë mundësia e parë që i padituri t’i bënte pyetje kërkueses, ndërkohë që duhej mbajtur parasysh që ajo kishte qenë dëshmitarja e vetme e akteve kriminale të pretenduara të X-it. Në lidhje me këtë, Qeveria ishte e pikëpamjes se çështja e kërkueses nuk përligjte një kufizim të të drejtave për mbrojtje të të paditurit në masën që të mos lejonte ripyetjen prej tij të kërkueses. Ajo vërejti që çështja aktuale ndryshonte nga Doorson, Van Mechelen dhe të Tjerë dhe S.N. k. Suedisë, pasi siguria e kërkueses nuk ishte vënë në rrezik, e ajo nuk kishte qenë as e mitur. Megjithatë, Qeveria theksoi se Gjykata e Rrethit Maribor e kishte përjashtuar publikun nga seancat dhe e kishte larguar X-in nga salla e gjyqit gjatë dhënies së dëshmisë nga kërkuesja. Pas dhënies së dëshmisë nga kërkuesja, gjykata e kishte pranuar kërkesën e saj që kundër pyetjet nga ana e të paditurit të bëheshin në seancën e radhës.

93. Në lidhje me këtë, Qeveria vërejti që X-i nuk ishte lejuar t’i bënte kërkueses pyetje të caktuara që nuk kishin lidhje me çështjen apo që përndryshe ishin ndaluar. Veç kësaj, në disa raste gjykata kishte urdhëruar daljen në pushim gjatë seancës së kundër pyetjeve me kërkuesen; Qeveria pohoi se kërkuesja mund të kishte kërkuar të bënte pauza të tjera pushimi po ta kishte konsideruar të nevojshme këtë gjë. Gjithashtu, kërkuesja ishte përfaqësuar nga një avokat gjatë gjithë procesit.

94. Së fundi, në lidhje me vonesat në proces, Qeveria vërejti që gjatë fazës hetimore të procesit, kërkuesja mund t’i ishte ankuar presidentit të gjykatës kompetente në lidhje me vonesat (shiko paragrafin 61 lart), por nuk e kishte bërë këtë gjë. Qeveria, megjithatë, pranoi se kërkuesja kishte depozituar dy kërkesa për apel supervizor në bazë të Aktit 2006 (shiko paragrafet 33 dhe 52 lart). Gjykata e Rrethit Maribor ishte përgjigjur në të dy rastet në mënyrë adekuate; herën e parë ishte planifikuar një seancë brenda muajit, ndërsa herën e dytë ishin përgatitur arsyet me shkrim të vendimit dhe i ishin dërguar kërkueses brenda pak ditësh nga bërja e kërkesës. Ishte e vërtetë që seanca gjyqësore ishte shtyrë nëntë herë për arsye të ndryshme; megjithatë, vetëm herën e parë seanca ishte shtyrë për një periudhë më të gjatë për shkak se X-i kishte qenë i sëmurë. Qeveria u shpreh më tej se sasia e madhe e provave materiale që duheshin mbledhur kishte kontribuar gjithashtu në kohëzgjatjen e gjyqit.

2. Vlerësimi i Gjykatës

4. (a) Detyrimi i shtetit për të hetuar dhe ndjekur penalisht rastet e abuzimit seksual

95. Parimet përkatëse në lidhje me detyrimin e shtetit parashikuar në nenin 3 të Konventës për të hetuar rastet e keqtrajtimit dhe abuzimit në veçanti seksual, të kryera nga individët privatë, janë të përcaktuara në M.C. k. Bullgarisë (nr. 39272/98, §§ 149, 151 dhe 153, ECHR 2003 XII).

1. Për sa i përket kërkesave të Konventës në lidhje me efektivitetin e hetimit, Gjykata është shprehur se duhet në parim të jetë i aftë për të çuar në përcaktimin e fakteve të çështjes dhe për identifikimin dhe dënimin e personave përgjegjës. Kjo nuk është një rezultati i detyrimit, por një nga mjetet. Autoritetet duhet të kenë marrë hapat e arsyeshme në dispozicion të tyre për të siguruar dëshmi lidhur me incidentin, siç janë dëshmitë e dëshmitarëve dhe provave forenzike, dhe një kërkesë e shpejtësisë dhe ekspeditës së arsyeshme nënkuptohet në këtë kontekst (shih Denis Vasilyev k. Rusisë, nr. 32704/04, § 100, 17 dhjetor 2009, me referenca të mëtejshme). Gatishmëria e reagimit të autoriteteve ndaj ankesave është një faktor i rëndësishëm (shih Labita k. Italisw [DHM], nr. 26772/95, §§ 133 et seq., ECHR 2000-IV). Janë pasur parasysh në vendimet e Gjykatës për çështje të tilla si hapja e hetimeve, vonesa në identifikimin e dëshmitarëve ose duke marrë deklarata (shih Mătăsaru dhe Saviţchi k. Moldavisë, nr. 38281/08, §§ 88 dhe 93, 2 nëntor 2010), gjatësinë e kohës e nevojshme për hetimin fillestar (shih Indelicato k. Italisë, nr. 31143/96, § 37, 18 tetor 2001), dhe nxjerrje e pajustifikuar e procedurës penale që rezultojnë në skadimin e parashkrimit të veprës (shih Angelova dhe Iliev k. Bullgarisë, nr. 55523/00, §§ 101-103, 26 korrik 2007). Për më tepër, pavarësisht rolit të saj shtesë në vlerësimin e provave, Gjykata rithekson se ku akuzat janë bërë në bazë të nenit 3 të Konventës, Gjykata duhet të zbatojë një shqyrtim të veçantë të plotë, edhe në qoftë se disa procedura të brendshme dhe hetimet janë bërë tashmë (shih Cobzaru k. Rumanisë, nr. 48254/99, § 65, 26 korrik 2007).

2. Ankuesja pretendoi se pafajësia e X-it ishte rezultat i paragjykimeve të gjykatave vendase kundër saj, duke pretenduar se gjetjet e tyre janë të bazuara në supozime të pasakta dhe që i kishin lënë pas dore për të thirrur dëshmitarë të rëndësishme. Në lidhje me këtë, Gjykata vëren se gjykatat e brendshme u përballën me detyrën e vështirë e të pasurit për të vendosur për një çështje të ndjeshme të abuzimit seksual në bazë të deklaratave të papajtueshme dhe pa asnjë dëshmi fizike që mbështet ose versionin e X-it të ngjarjeve ose të aplikantes. Në rrjedhën e hetimit dhe gjykimit që pasoi, autoritetet vendase shqyrtuan një numër të dëshmitarëve dhe kanë marrë tri raporte të ekspertëve në përpjekjet për të qartësuar situatën. Ndërsa dy raportet gjinekologjike nuk kanë konfirmuar e as përgënjeshtruar pretendimet e ankueses (shih paragrafët 22, 42 dhe 44 më lart), dy raporte të tjera të ekspertëve rezultuan në përfundime kontradiktore. Ekspert në psikologji klinike kanë vendosur se aplikuesja ka treguar në mënyrë të qartë simptomat e abuzimit seksual (shih paragrafët 23 dhe 43 më lart). Nga ana tjetër, eksperti në ortopedi ishte i mendimit se, për shkak të paaftësisë së tij, X-it i mungonte forca e mjaftueshme për të mbizotëruar aplikanten. Pas peshimit të provave kontradiktore, dhe duke pasur parasysh mundësinë që simptomat e ankueses të jenë shkaktuar nga sjellje të papërshtatshme nga ana e ish-burrit të nënës së saj, gjykatat e brendshme ishin të bindura në mendimin e ekspertit ortoped.

3. Gjykata vëren se, në kundërshtim me argumentin e ankueses, nuk duket se konkluzionet e ekspertit kanë mbështetur supozimin se nëse aplikantja ishte në gjendje për t’i rezistuar në mënyrë aktive apo jo (shih paragrafin 49 më lart), por në kufijtë e aftësisë fizike të X-it, eksperti duke deklaruar se X nuk mund të ketë përdorur krahun e tij të majtë në disa nga mënyrat e përshkruara nga aplikantja. Në të vërtetë, duket se ky mendim ishte vendimtar për rezultatin e gjyqit; Megjithatë, duke pasur parasysh trupin e konsiderueshme të provave konsideruar nga gjykata e shkallës së parë, përveç deklaratave të bëra nga aplikantja dhe X (shih paragrafët 39 dhe 43-49 më lart), dhe për faktin se ajo ishte në thelb fjala e këtij të fundit kundër aplikantes, Gjykata nuk e konsideron të paarsyeshme se Gjykata e Rrethit Maribor ka refuzuar të pranojë prova shtesë ose që të konsiderojë si evidencë objektive aftësinë e kufizuar mjekësore të X-it si një faktor vendimtar në vlerësimin e saj.

4. Megjithatë, Gjykata vëren me shqetësim se procedurat janë shënuar nga një numër i periudhave të gjata të pasivitetit të plotë. Së pari, policia nuk ka paraqitur një raport për incidentin e ankimit të ankueses në prokurorinë kompetente të shtetit deri një vit të plotë, pasi hetimi i tyre kishte përfunduar, dhe vetëm pasi kërkoi prokurori një gjë të tillë (shih paragrafët 12-14 më sipër). Prokurori i shtetit, menjëherë ka kërkuar që të iniciohet një hetim gjyqësor kundër X (shih paragrafin 15 më lart); Megjithatë, gjykatësi hetues mori njëzet e një muaj për të vendosur mbi kërkesën (shih paragrafët 16-17 më lart). Pasi është përfunduar hetimi, seanca e gjykimit ishte caktuar tetë muaj pas ngritjes së aktakuzës ndaj X (shih paragrafin 25 më lart), në kundërshtim me rregullat e brendshme procedurale (shih paragrafin 62 më lart). Megjithatë, për shkak të disa anulimeve, dëgjimi i parë u mbajt në fakt pothuajse një vit e gjysmë pasi X ishte paditur. Me pak fjalë, më shumë se shtatë vjet kishin kaluar nga koha kur ankuesja depozitoi ankesën e saj, derisa vendimi i shkallës së parë është dhënë. Ndërsa kjo nuk është e mundur që të spekulojë nëse këto vonesa, për të cilat nuk ka justifikim as nga Qeveria, paragjykojnë rezultatin e procedimeve në çdo mënyrë, sipas mendimit të Gjykatës se ata nuk mund të pajtohen me kërkesat procedurale të zgjidhjes së çështjes me shpejtësi.

100. Si pasojë, ka pasur shkelje të detyrimeve procedurale të shtetit të paditur sipas nenit 3 të Konventës.

(b) Mbrojtja e integritetit personal të kërkueses në procesin penal në lidhje me abuzimin seksual ndaj saj

101. Gjykatës iu kërkua të shqyrtojë nëse në procesin penal lidhur me sulmin seksual të pretenduar ndaj kërkueses, Shteti ka ofruar mbrojtje të mjaftueshme të së drejtës së saj për respektim të jetës private, dhe veçanërisht të integritetit të saj personal. Ndaj, çfarë është në diskutim nuk është veprimi nga ana e Shtetit, por pretendimi për mungesën apo pamjaftueshmërinë e masave për mbrojtjen e të drejtave të viktimës në procesin penal. Në lidhje me këtë, Gjykata përsërit se ndërsa qëllimi themelor i Nenit 8 është mbrojtja e individit ndaj ndërhyrjes arbitrare të autoriteteve publike, ai jo thjesht e detyron Shtetin të abstenojë nga një ndërhyrje e tillë: përveç këtij angazhimi negativ, mund të ketë detyrime pozitive si pjesë e qenësishme e respektit të efektshëm për jetën private apo familjare. Këto detyrime mund të përfshijnë miratimin e masave të hartuara për të siguruar respektin për jetën private madje edhe në sferën e marrëdhënieve të individëve mes tyre (shiko X dhe Y k. Hollandës, 26 Mars 1985, § 23, Seria A nr. 91).

102. Kufiri mes detyrimeve pozitive dhe negative të Shtetit në bazë të Nenit 8 nuk mund të përkufizohet në mënyrë precize; parimet e zbatueshme janë, megjithatë, të ngjashme. Në të dy kontekstet vëmendje i duhet kushtuar balancës së drejtë që duhet ruajtur mes interesave përkatëse konkurruese (shiko White k. Suedisë, no. 42435/02, § 20, 19 Shtator 2006).

103. Në lidhje me konfliktet mes interesave të mbrojtjes dhe atyre të dëshmitarëve në proceset penale, Gjykata është shprehur në disa raste se procesi penal duhet organizuar në mënyrë të tillë që të mos rrezikojë në mënyrë të pajustifikueshme jetën, lirinë apo sigurinë e dëshmitarëve, dhe në veçanti të viktimave të thirrura për të dëshmuar, apo interesat e tyre të lidhura përgjithësisht me qëllimin e Nenit 8 të Konventës. Kështu, interesat e mbrojtjes duhen vënë në balancë me ato të dëshmitarëve apo të viktimave që thirren për të dëshmuar (shiko Doorson, cituar lart § 70). Veçanërisht proceset penale në lidhje me veprat seksuale shpesh perceptohen si përvoja tejet të vështira nga viktima, në veçanti kur ky i fundit ballafaqohet pa dëshirë me të paditurin. Kjo gjë bëhet edhe më e theksuar në një rast ku përfshihet një i mitur. Ndaj, në procese të tilla, mund të merren masa të caktuara me qëllim mbrojtjen e viktimës, me kusht që ato të mund të pajtohen me një ushtrim adekuat dhe efektiv të të drejtave të mbrojtjes (shiko S.N. k. Suedisë, cituar lart, § 47; dhe Aigner k. Austrisë, nr. 28328/03, § 35, 10 Maj 2012).

104. Në çështjet para Gjykatës deri tani, pyetja nëse autoritetet e brendshme ia kanë dalë të ruajnë një balancë të drejtë mes interesave konkurruese të mbrojtjes, veçanërisht të drejtës së të paditurit për të thirrur dhe për t’i bërë kundër-pyetje dëshmitarëve përcaktuar në Nenin 6 § 3 (d), dhe të drejtave të viktimës sipas Nenit 8, ishte ngritur nga i padituri. Anasjelltas, në çështjen aktuale, Gjykatës i kërkohet ta shqyrtojë këtë çështje nga perspektiva e viktimës së pretenduar. Në adresimin e kësaj pyetje, Gjykata do të marrë parasysh kriteret e përcaktuara në instrumentat ndërkombëtarë relevantë (shiko paragrafët 69-72 lart). Në lidhje me këtë, Gjykata vëren se Këshilli i Konventës Evropiane për Parandalimin dhe Luftimin e Dhunës ndaj Gruas dhe Dhunës në Familje i kërkon Palëve Kontraktuese të marrin masat e nevojshme legjislative dhe të tjera për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e viktimave. Këto masa përfshijnë, inter alia, mbrojtjen nga intimidimi dhe viktimizimi i përsëritur, duke bërë të mundur që viktimat të dëgjohen dhe të paraqesin pikëpamjet, nevojat dhe shqetësimet e tyre, si dhe duke ua mundësuar atyre, në rast se lejohet nga e drejta e brendshme e zbatueshme, të dëshmojnë në mungesë të autorit të supozuar të veprës. Veç kësaj, Direktiva e BE-s që vendos standardet minimale për të drejtat, mbështetjen dhe mbrojtjen e viktimave të krimit, siguron, inter alia, se intervistat me viktimat duhet të kryhen pa vonesa të pajustifikuara e se ekzaminimet mjekësore duhen mbajtur ne minimum.

105. Në lidhje me mënyrën si ishin mbrojtur të drejtat e kërkueses në procesin penal në fjalë, Gjykata vëren, së pari, se dëshmia e saj në seancë gjyqësore ka siguruar të vetmen provë të drejtpërdrejtë për çështjen. Veç kësaj, dëshmitë e tjera të paraqitura ishin konfliktuese, si raporti i psikologut që konfirmonte abuzimin seksual, ndërkohë që e kundërta thuhej nga raporti i ortopedit. Në këtë dritë, duhet theksuar se interesat e procesit gjyqësor të drejtë kërkojnë që mbrojtjes t’i jepej një mundësi për të ri pyetur kërkuesen, e cila në atë kohë nuk ishte më e mitur. Megjithatë, duhet përcaktuar nëse mënyra si është pyetur kërkuesja ka siguruar një balancë të drejtë mes integritetit personal të saj dhe të drejtave të X-it për t’u mbrojtur.

106. Në lidhje me këtë, Gjykata rithekson se, si rregull, të drejtat e të akuzuarit në bazë të Nenit 6 §§ 1 dhe 3 (d) kërkojnë që atij t’i jepej një mundësi adekuate dhe e duhur për të kundërshtuar dhe pyetur një dëshmitar kundër tij, ose gjatë kohës që ai bënte deklaratën, ose në një fazë më të vonë gjatë procesit (shiko Saïdi k. Francës, 20 Shtator 1993, § 43, Seria A nr. 261C, dhe A.M. k. Italisë, nr. 37019/97, § 25, ECHR 1999-IX). Gjithashtu, Gjykata duhet të jetë e kujdesshme në bërjen e vlerësimit të saj për një linjë specifike pyetjesh, duke pasur parasysh që është në radhë të parë roli i autoriteteve nacionale kompetente të vendosin mbi pranueshmërinë dhe relevancën e dëshmive (shiko Schenk k. Switzerland, 12 Korrik 1988, § 46, Seria A nr. 140, dhe Engel dhe Others k. Hollandës, 8 Qershor 1976, § 91, Seria A nr. 22). Thënë kjo, Gjykata po ashtu është shprehur tashmë se e drejta e një personi për t’u mbrojtur nuk siguron një të drejtë të pakufizuar për të përdorur çdo argument mbrojtjeje (shiko, mutatis mutandis, Brandstetter k. Austrisë, 28 Gusht 1991, § 52, Seria A nr. 211). Kështu, meqenëse një përballje direkte mes të akuzuarve për vepra penale të dhunës seksuale dhe viktimave të tyre të pretenduara përmban rrezikun e traumatizimit të mëtejshëm të këtyre të fundit, në opinionin e Gjykatës, ri pyetja personalisht nga i akuzuari duhet t’i nënshtrohet një vlerësimi mëse të kujdesshëm nga ana e gjykatave nacionale, e sa më intime pyetjet, aq më e domosdoshme bëhet kjo gjë.

107. Marrja në pyetje e kërkueses u shtri në katër seanca gjyqësore (shiko paragrafët 31, 32, 34-38 dhe 40 lart) të zhvilluara gjatë shtatë muajve, një periudhë e gjatë kjo që, në opinionin e Gjykatës, ngre shqetësime, sidomos nisur nga mungesa e ndonjë arsye të qartë për intervalet e gjata mes seancave. Veç kësaj, në dy prej këtyre seancave, X-i, i akuzuari, i cili përndryshe përfaqësohej nga avokati gjatë gjithë procesit, e ka ri pyetur personalisht kërkuesen. Përveç pretendimit se ishte fizikisht i paaftë të sulmonte atë, X-i i ka bazuar kundër pyetjet e tij në premisën se kërkuesja e kishte konsideruar atë si një person që e besonte dhe kishte kërkuar shoqërinë e tij, jo e kundërta, dhe se akuzat e saj kundër tij ishin shtyrë nga dëshira e nënës së saj për të zhvatur para prej tij. Rrjedhimisht, shumica e pyetjeve të X-it ishin dallueshëm të një natyre personale.

108. Gjykata vëren se disa nga pyetjet e bëra nga X-i ishin formuluar në një mënyrë të tillë që sugjeronin përgjigjen, dhe disa të tjera ishin bërë më shumë se një herë (shiko paragrafët 34 dhe 36 lart). X-i gjithashtu ka kundërshtuar në mënyrë të vazhdueshme vërtetësinë e përgjigjeve të kërkueses, duke dhënë versionin e tij të ngjarjeve. Vërtetë që mbrojtjes i duhej lejuar një farë hapësire për të kundërshtuar seriozitetin dhe besueshmërinë e kërkueses dhe për të zbuluar mospërputhshmëri të mundshme në deklaratën e saj. Megjithatë, Gjykata konsideron se kundër-pyetjet nuk duhen përdorur si mjet për intimidim apo poshtërim të dëshmitarëve. Në lidhje me këtë, Gjykata është e pikëpamjes se disa nga pyetjet dhe komentet e X-it që sugjeronin, pa ndonjë bazë provash, se kërkuesja mund të qante papritur me qëllim manipulimin e të tjerëve, se gjendja e saj e trazuar mund të lehtësohej po të dilte me të për darkë ose se ajo i kishte shprehur atij në besim dëshirën për t’i dominuar meshkujt, kishin për qëllim jo vetëm të sulmonin besueshmërinë e kërkueses, por synonin gjithashtu edhe degradimin e karakterit të saj.

109. Gjykata konsideron se ishte në radhë të parë përgjegjësi e gjyqtarit kryesues të siguronte mbrojtjen në mënyrë adekuate, në proces, të respektit ndaj integritetit personal të kërkueses. Në opinionin e saj, ndjeshmëria e situatës ku kërkuesja pyetej në detaje dhe në mënyrë të zgjatur direkt nga burri që ajo akuzonte se e kishte sulmuar seksualisht, kërkonte që gjyqtari kryesues të mbikëqyrtë formën dhe përmbajtjen e pyetjeve dhe komenteve të X-it dhe, nëse ishte e nevojshme, të ndërhynte. Në fakt, nga procesverbali i seancës rezulton se gjyqtari kryesues e ka ndaluar X-in në drejtimin e disa pyetjeve që nuk ishin të rëndësishme për çështjen. Megjithatë, Gjykata është e mendimit se insinuatat agresive të X-it në lidhje me kërkuesen kapërcenin po aq kufijtë e asaj që mund të qe toleruar për t’i mundësuar atij një mbrojtje të efektshme, dhe kërkonin të njëjtin reagim. Duke konsideruar hapësirën përndryshe të madhe të kundër-pyetjeve që i ishin lejuar X-it, në opinionin e Gjykatës, pakësimi i komenteve të tij personale nuk do të kishte përbërë një kufizim të papërshtatshëm të së drejtës së tij të mbrojtjes. Megjithatë një ndërhyrje e tillë do të kishte minimizuarmçfarë ishte qartazi një përvojë shqetësuese për kërkuesen (shiko paragrafin 37 dhe 38 lart).

110. Gjithashtu, në lidhje me pohimin e kërkueses se M, avokati i X-it, duhet të ishte skualifikuar nga procesi, pasi ishte konsultuar prej saj në lidhje me sulmet seksuale që më përpara se policia të qe informuar për çështjen, nuk është detyra e Gjykatës të spekulojë sa kjo është e vërtetë e, nëse po, se në çfarë cilësie kërkuesja dhe M mund ta kishin njohur njëri-tjetrin përpara gjyqit, gjë që është detyrë e autoriteteve të brendshme. Megjithatë, rezulton se sipas ligjit të brendshëm, mundësia e një konsultimi informal përpara mes kërkueses dhe M-s nuk ngrinte ndonjë çështje të konfliktit të interesit, që të mund të çonte në skualifikimin e këtij të fundit nga procesi (shiko paragrafët 29, 31 dhe 40-42 lart). Ndaj, duke gjetur se kërkuesja nuk kishte sjellë asnjë arsye ligjore për skualifikimin e M-s, Gjykata e Rrethit Maribor e hodhi poshtë kërkesën e saj.

111. Megjithatë, duke supozuar se ajo çfarë thotë kërkuesja është e vërtetë, Gjykata nuk mundet të mos konsiderojë se efekti psikologjik negativ i bërjes së kundër-pyetjeve nga M-ja, ka tejkaluar në mënyrë të konsiderueshme ankthin që kërkuesja do kishte përjetuar po të ishte pyetur nga një avokat tjetër. Ndaj, kjo ishte një konsideratë që nuk duhet të qe shpërfillur krejtësisht në marrjen e vendimit nëse M duhej skualifikuar nga procesi. Veç kësaj, në një koment më të përgjithshëm, Gjykata do të shtonte se çdo informacion që M mund të ketë marrë nga kërkuesja në cilësinë e tij si avokat, edhe pa marrëveshje, duhet të ishte trajtuar si konfidenciale e nuk duhet të ishte përdorur në favor të një personi me interesa të kundërta në të njëjtën çështje. Kështu, Gjykata gjen se ligji i brendshëm për skualifikimin e avokatit, apo mënyra si është zbatuar ai në çështjen aktuale, nuk ka marrë parasysh mjaftueshëm interesat e kërkueses.

112. Së fundi, kërkuesja u ankua se B, eksperti gjinekolog, i cili duhet të përcaktonte nëse ajo, në kohën e ngjarjeve nën hetim, kishte kryer marrëdhënie seksuale, i kishte kërkuar asaj t’i përgjigjej një numër pyetjesh akuzuese pa lidhje me detyrën e tij. Në lidhje me këtë Gjykata konsideron, së pari, se integriteti personal i viktimës së krimit në procesin penal, për vetë natyrën e situatës, duhet të mbrohet në radhë të parë nga autoritetet që kryejnë procesin. Në lidhje me këtë, Gjykata është e pikëpamjes se autoriteteve u kërkohet të sigurojnë që edhe pjesëmarrësit e tjerë në proces, të thirrur për t’i asistuar ata në procesin e hetimit apo të vendim-marrjes, duhet t’i trajtojnë viktimat dhe dëshmitarët e tjerë me dinjitet e të mos u shkaktojnë atyre vështirësi të panevojshme. Në lidhje me çështjen prezente, vërehet se, pavarësisht statusit të B-s në proces, Qeveria nuk kundërshtoi se Shteti duhet të bëhet përgjegjës për sjelljen e tij. Gjykata nuk sheh asnjë arsye për t’u shprehur ndryshe, duke vërejtur se eksperti ishte caktuar, si dhe ekzaminimi i kundërshtuar urdhëruar nga gjyqtari hetues në ushtrim të kompetencave të tij gjyqësore.

113. Gjithashtu, në lidhje me rrjedhën e ekzaminimit nga B të kërkueses, Gjykata vëren se ai e ka ballafaquar kërkuesen me gjetjet e policisë dhe të raportit të ortopedit dhe e ka pyetur atë përse nuk ishte mbrojtur më me forcë (shiko paragrafin 22 lart), duke adresuar kështu çështje që vërtetë nuk kishin lidhje me çështjen që atij i ishte kërkuar të ekzaminonte. Në opinionin e Gjykatës, pyetjet dhe komentet e B-s, si dhe gjetjet ligjore që ai bëri në opinionin e tij të ekspertit, tejkalonin qëllimin e detyrës së tij, si dhe ekspertizën e tij mjekësore. Veç kësaj, nuk rezulton që B të jetë trajnuar për zhvillimin e intervistave me viktima të abuzimit seksual; ndaj, është e vështirë të kuptohet çfarë qëllimi do t’i shërbente ndërhyrja e tij në çështje që ishin brenda juridiksionit të autoriteteve të prokurorisë dhe gjyqësore. Çfarë është edhe më e rëndësishme, siç u argumentua nga kërkuesja, ajo ishte vendosur në një pozitë mbrojtëse gjë që, në opinionin e Gjykatës, rriti në mënyrë të panevojshme stresin gjatë procesit penal.

114. Gjykata është e ndërgjegjshme për faktin se autoritetet e brendshme dhe, në veçanti, gjyqtari që kryesonte procesin në fjalë, kishin pasur një detyrë delikate për balancimin e interesave konkurruese dhe sigurimin e ushtrimit me efektivitet të të drejtave të të akuzuarit për asistencë ligjore dhe për të pyetur dëshmitarët kundër tij. Është po ashtu e vërtetë se ishin marrë një numër masash për të parandaluar traumatizimin e mëtejshëm të kërkueses. Deklarata e saj përpara gjyqtarit hetues ishte marrë në mungesë të të akuzuarit dhe të avokatit të tij, publiku ishte përjashtuar nga procesi gjyqësor dhe i akuzuari ishte larguar nga salla kur ajo bëri dëshminë (shiko paragrafët 18, 29, 31 dhe 34 lart). Për shkak të stresit të kërkueses gjatë dhënies së dëshmisë dhe kundër pyetjeve, seancat janë shtyrë në disa raste për disa minuta ose janë ri planifikuar për një datë tjetër (shiko paragrafët 31, 37 dhe 38 lart). Veç kësaj, gjyqtari kryesues ka paralajmëruar të akuzuarin të mos përsëriste pyetjet gjatë kundër-pyetjeve dhe ka ndaluar disa prej tyre (shiko paragrafin 36 lart). Megjithatë, në opinionin e Gjykatës, marrëdhënia e mëparshme mes kërkueses dhe të akuzuarit dhe natyra intime e tematikës si dhe mosha e re e kërkueses - kur kanë ndodhur sulmet seksuale të pretenduara ajo ka qenë e mitur - ishin pika të një ndjeshmërie të veçantë që kërkonin një qasje po aq të ndjeshme nga ana e autoriteteve në zhvillimin e procesit penal në fjalë. Duke marrë parasysh efektin kumulativ të faktorëve të analizuar më sipër, që nga ana tjetër kanë prekur integritetin personal të kërkueses (shiko paragrafët 107-113 lart), Gjykata konsideron se ato kanë kapërcyer në mënyrë substanciale nivelin e parehatisë si pjesë e qenësishme në dhënien e dëshmisë si viktimë e sulmeve seksuale të pretenduara dhe, për këtë arsye, nuk mund të justifikohen nga kërkesat e procesit të drejtë gjyqësor.

115. Prandaj, Gjykata është e mendimit se mënyra në të cilën u zhvillua procesi penal për çështjen në fjalë nuk i ka siguruar kërkueses mbrojtjen e nevojshme me qëllim ruajtjen e një balance të duhur mes të drejtave të saj dhe interesave të mbrojtura nga Neni 8 dhe të drejtave për t’u mbrojtur të X-t, të mbrojtura nga Neni 6 i Konventës.

116. Rrjedhimisht është shkelur Neni 8 i Konventës.

II. ZBATIMI I NENIT 41 TË KONVENTËS

117. Neni 41 i Konventës parashikon:

"Kur Gjykata konstaton se ka pasur një shkelje të Konventës ose të protokolleve të saj, dhe nëse e drejta e brendshme e Palës së Lartë Kontraktuese mundëson vetëm ndreqje të pjesshme, Gjykata, nëse është e nevojshme, i akordon shpërblim të drejtë palës të dëmtuar."

A. Dëmi

5.Kërkuesja pretendoi 30,000 euro (EUR) në lidhje me dëmin jopasuror, duke argumentuar se sulmet seksuale dhe viktimizimi dytësor që ajo kishte duruar në procedurën penale ka prekur rëndë shëndetin e saj psikologjike dhe shkaktoi ankthin e saj mendor. Ankuesja parashtroi se gjatë procedurës ajo kishte vuajtur nga depresioni, ankthi, dhe paaftësia për t’u përqendruar, që kërkon ndihmë psikiatrike; ajo kishte ardhur edhe për seancat shoqëruar nga psikiatri i saj. Për më tepër, ajo ishte bërë me sklerozë të shumëfishtë.

6. Qeveria mbajti qëndrimin se kërkuesja nuk kishte treguar lidhjet shkakësore midis problemeve të saj shëndetësore dhe shkeljeve të pretenduara të Konventës. Për më tepër, ata pohuan se ishin Gjykatat që kishin gjetur shkelje të të drejtave të Konventës të aplikantes dhe shumën e shpërblim të drejtë, duhet të merret parasysh se ankuesja kishte marrë tashmë kompensim monetar në vlerë prej 1,080 euro nga shteti për shkelje të së drejtës së saj për gjykim brenda një kohe të arsyeshme.

7. Duke pasur parasysh certifikatën mjekësore të lëshuar nga psikiatri i kërkueses në vitin 2010, ankthi psikologjik i përjetuar nga aplikantja në atë periudhë mund, të paktën pjesërisht, t’i atribuohet procedurës penale në çështje të cilës, siç gjendet nga Gjykata, i mungonte efektiviteti dhe ndërhyri në mënyrë disproporcionale në integritetin personal të aplikantes. Prandaj, Gjykata konsideron se disa kompensime duhet ti jepen kërkueses për dëmin jo pasuror në këtë drejtim. Megjithatë, Gjykata vëren se gjykatat e brendshme nuk kanë gjetur që pretendimet e ankueses për sulmet seksuale që janë vërtetuar. As mund Gjykata të spekulojë nëse rezultati i procedimeve të brendshme do të ishte ndryshe, do të kishte shkelje të Konventës.

Prandaj, ai konsideron se asnjë çmim mund të jepet për kërkuesen në lidhje me atë kërkesë.

121. Për sa i përket kundërshtimit të Qeverisë se kompensimi i është dhënë aplikantes në nivel të brendshëm, është e vërtetë se aplikantja ka marrë 1,080 euro nga shteti për tej zgjatjen e procedurave penale në fjalë. Megjithatë, siç nuk duket se jashtë gjykatës zgjidhja mbulon edhe obligime pozitive të shtetit sipas nenit 3 (shih paragrafin 83 më lart) dhe, rrjedhimisht, ky çmim nuk kishte asnjë ndikim në statusin e viktimës të aplikantes në bazë të kësaj dispozite (shih, anasjelltas, W. k. Sllovenisë, cituar më lart, § 91), ai nuk mund të merret në konsideratë në përcaktimin e shumës së kompensimit që do të jepet në bazë të nenit 41 në lidhje me shkeljet e konstatuara nga Gjykata.

122. Mbi marrjen e një vlerësimi mbi baza të barabarta, Gjykata i jep aplikantes 9,500 Euro në lidhje me dëmin jo pasuror.

B. Kostot dhe shpenzimet

8. Ankuesi pretendoi edhe 7,462.50 euro, plus TVSH-në 20%, duke arritur në një total prej 8,955 euro për kostot dhe shpenzimet para Gjykatës.

124. Qeveria pretendoi se kërkesa ishte në mënyrë disproporcionale e lartë në krahasim me shumat që mund të ngarkohen në lidhje me shpenzimet e procedurës para Gjykatës së Strasburgut, në përputhje me Aktin e Tarifave të Avokatëve kombëtarë. Tarifa maksimale e përcaktuar në këtë ligji për procedurat në fjalë arrin në 2,625 EUR, nëse dëgjimi është mbajtur para Gjykatës dhe 1,500 EUR, nëse nuk ka pasur seancë.

125. Sipas jurisprudencës së Gjykatës, një ankues ka të drejtën e rimbursimit të kostove dhe shpenzimeve vetëm në masën që ka treguar se këto kanë qenë në të vërtetë dhe të shkaktuara domosdoshmërish dhe janë të arsyeshme në sasi. Në rastin në fjalë, duke pasur dokumenteve në dispozicion të saj dhe kriteret e mësipërme, Gjykata çmon të arsyeshme të caktojë shumën e 4,000 euro, pa përfshirë TVSH-në, për procedurat para Gjykatës. Në lidhje me pretendimin se shuma duhet të jetë rritur me normën e TVSH-së, Gjykata rithekson se, edhe pse kostot dhe shpenzimet janë shpesh subjekt i tatimit mbi vlerën e shtuar, në rastin e pagimit nga shteti të avokatit, përkthyesit dhe profesionistëve të tjerë, tatimi është faturuar megjithatë për aplikantët dhe është në fund të fundit për t’u paguar nga ana e tyre. Aplikantët duhet të mbrohen kundër kësaj pagese shtesë. Për këtë arsye vetëm, në pjesën operative të vendimeve të saj gjykata vendos se çdo taksë që mund të jetë në ngarkim të kërkueses duhet të shtohet në shumat e dhëna në lidhje me kostot dhe shpenzimet (shih Kurić dhe të tjerët kundër. Sllovenisë (vetëm kënaqësinë ) [GC], nr. 26828/06, § 127, KEDNJ 2014, dhe Association Les Témoins de Zotit k. Francës (drejtë), nr. 8916/05, § 37, 5 korrik 2012).

C. Fitimi i munguar

9. Gjykata çmon të nevojshme se interesi i mospagimit duhet të bazohet në normën marzhinale të huadhënies të Bankës Qendrore Evropiane, së cilës duhet t’i shtohen tre pikë për qind.

PËR KËTO ARSYE, GJYKATA

1. E deklaron, kërkesën të pranueshme, unanimisht;

2. Shpall, unanimisht, se është shkelur Neni 3 i Konventës për shkak të dështimit të autoriteteve të Shtetit të paditur për të siguruar një hetim dhe ndjekje të menjëhershme të ankesës së kërkueses për abuzim seksual;

3. Shpall, me gjashtë vota ndaj një, se është shkelur Neni 8 i Konventës për shkak të dështimit të autoriteteve të Shtetit të paditur për të mbrojtur integritetin personal të kërkueses në procesin penal në lidhje me abuzimin seksual ndaj saj;

...

Bërë në anglisht, dhe njoftuar me shkrim më 28 Maj 2015, sipas Rregullit 77 §§ 2 dhe 3 të Rregullores së Gjykatës.

              Claudia WesterdiekMark Villiger
KancelareKryetar

Në përputhje me Nenin 45 § 2 të Konventës dhe Rregullit 74 § 2 të Rregullores së Gjykatës, opinioni kundërshtues i Gjyqtarit Yudkivska i është bashkangjitur si shtojcë këtij vendimi.

M.V.
C.W.

OPINIONIN PJESËRISHT KUNDËRSHTUES I GJYQTARIT YUDKIVSKA

Ndërsa unë ndaj plotësisht qëndrimin e shumicës që vërteton se hetimi për ankesën e aplikantes të abuzimit seksual ka zgjatur një kohë të gjatë, në shkelje të nenit 3, unë nuk mund të pajtohen se neni 8 është shkelur edhe në rastin në fjalë. Rasti ka të bëjë me balancimin e drejtë mes interesave të mbrojtjes në një proces penal dhe ato të një viktime e cila është thirrur për të dëshmuar. Duke pasur kujdes në studimin e materialeve të rastit në dispozicion, unë e gjej të vështirë për gjykatën ndërkombëtare për të sugjeruar se çfarë hapa shtesë mund të merreshin nga kryetari i trupit gjykues për të mbrojtur interesat e kërkueses në atë masë që nuk do të arrinte në një shkelje të të drejtës së gjykimit në të drejtat e të pandehurit. Kjo gjykatë ka shqyrtuar sipas nenit 8 një numër të rasteve të paraqitura nga viktimat e përdhunimit, në të cilat autoritetet nuk arritën të përmbushin detyrimet e tyre pozitive për të kryer një hetim efektiv për akuzat e abuzimit seksual (shih, ndër shembujt më të fundit, rastet e CAS dhe CS k. Rumanisë dhe DJ k. Kroacisë, me referenca të mëtejshme)..; Megjithatë, ajo nuk e kishte shqyrtuar më parë në detaje çështjen e marrjes në pyetje gjatë procedurës gjyqësore.

Për më tepër, në vendimin e saj novator në rastin e M.C. k. Bulgarisë Gjykata deklaroi se në rrethanat e këtij rasti detyra e saj ishte e kufizuar "për shqyrtimin nëse legjislacioni i kundërshtuar dhe praktika dhe zbatimi i tyre në rastin në fjalë, e kombinuar me mangësitë e pretenduara në hetimin ose jo, ka pasur të tilla të meta të rëndësishme sa për të përbërë shkelje të detyrimeve pozitive të shtetit sipas neneve 3 dhe 8 të Konventës ... Gjykata nuk merret me pretendimet e gabimeve ose mungesave të izoluara në hetim ...

"Megjithatë, në këtë rast, Gjykata kritikoi autoritetet për dështimin për të" shqyrtuar të gjitha faktet dhe të vendosë në bazë të një vlerësimi të të gjitha rrethanave përreth..."(shih paragrafin 181 të aktgjykimit MC). Në rastin e tanishëm, në të kundërt, duket se autoritetet vendase gjyqësore janë duke u kritikuar për dështimin për të mos lejuar pyetje të cilat potencialisht mund të hedhin dritë shtesë mbi rrethanat e rastit. Avokatët e dinë shumë mirë se sa e vështirë është për të ndjekur penalisht rastet e përdhunimit me sukses, për një numër arsyesh - këto krime janë dëshmuar rrallë nga të tretët, prova fizike vërtetuese mungon, ka një vështirësi të dukshme për të provuar akuzën, dhe kështu me radhë. Prokuroria në këtë mënyrë tenton të mbështetet në dëshminë e viktimës, e cila mjaft shpesh shërben si bazë kryesore për bindje. Taktikë e vetme mbrojtëse për të pandehurin në raste të tilla është që të hedh poshtë vërtetësinë e deklaratave të viktimës dhe për të sfiduar kredibilitetin e saj. Prandaj është befasuese se pyetjet bërë nga i pandehuri mund të jenë shumë intime dhe të bezdisshme - pikërisht për të lejuar gjyqtarin për të vëzhguar sjelljen e viktimës nën pyetje. Ky është thelbi i së drejtës së të pandehurit për të shqyrtuar dëshmitarët kundër tij.

Rreth 120 vjet më parë Gjykata e Lartë e SH.B.A. ka përcaktuar "objektin kryesor" të klauzolës së konfrontimit si "për të parandaluar depozitimet ose deklarata ex parte ... duke u përdorur kundër të burgosurit në vend të një ekzaminim personal dhe marrjes në pyetje të dëshmitarit në të cilën i akuzuari ka një mundësi, jo vetëm për testimin e kujtesës dhe duke kërkuar ndërgjegjen e dëshmitarit, por bindjen që ai të qëndrojë ballë për ballë me anëtarët e jurisë, në mënyrë që ata të mund të shikojnë në atë, dhe gjykata me sjelljen e saj mbi qëndrimin dhe mënyrën në të cilën ai jep dëshminë e tij nëse ai është i denjë për besim.

E drejta për konfrontim ka një histori të gjatë dhe të pasur që daton në ligjin romak dhe është zhvilluar gjerësisht në sistemet e përbashkëta të ligjit, ku thelbi i saj shtrihet në besimin se "është gjithmonë e më e vështirë për të treguar një gënjeshtër për një person ‘kundër tij" se "pas shpinës së tij", dhe "edhe në qoftë se gënjeshtra është thënë shpesh do të thuhet gjithnjë e më pak bindshëm". Kjo u shpjegua nga Antonin Scalia në gjykimin historik të Gjykatës së Lartë të SHBA në këtë drejtim, Coy v. Ioëa. Në këtë gjykim Juristja Scalia ka gjurmuar historinë e së drejtës për t’u përballur "ballë për ballë", të ilustruar në veprën e Shekspirit, Richard II:

"Shekspiri ishte duke përshkruar kuptimin rrënjësor të konfrontimit, kur bëri Rikardi i II të thotë:

“Atëherë thirri ata në praninë tonë-ballë për ballë, dhe të përballen ballë për ballë, ne do të dëgjojnë akuzuesin dhe të akuzuarin të flasin lirshëm."

Ai arriti në përfundimin se "ka diçka thellë në natyrën e njeriut që i përket konfrontimit ballë për ballë në mes të akuzuar dhe akuzuesit si ‘”esenciale për një gjykim të drejtë në një ndjekje penale". Në Kaliforni v. Green e drejta për ballafaqim është përshkruar si "motori më i madh ligjor i shpikur ndonjëherë për zbulimin e së vërtetës".

Në kundërshtim me Kushtetutën e SHBA, Konventa nuk garanton një të drejtë të tillë për konfrontimin ballë-për-ballë midis të akuzuarit dhe viktimës. Megjithatë, në shumë raste, gjithashtu të lidhur me abuzimin seksual të të miturve, Gjykata ka gjetur se garancitë e një gjykimi të drejtë nuk janë respektuar në qoftë se në asnjë fazë të procedimit, i pandehuri nuk ka qenë në gjendje që të bëjë pyetje për një viktimë të supozuar (shih, si një nga shembujt e fundit, rasti i Vronchenko k. Estonisë). Qëllimi i garancisë në nenin 6 § 3 (d) të Konventës është i njëjtë - për të ndihmuar gjykatën në vëzhgimin e sjelljes së një dëshmitari në shqyrtim të drejtpërdrejtë. Kjo dispozitë jo vetëm që vepron për të mbrojtur interesat e mbrojtjes; ajo gjithashtu i shërben drejtësisë në një mënyrë më të përgjithshme - ajo ndihmon në krijimin e së vërtetës, pasi pyetjet e bëra nga ana e mbrojtjes jo vetëm lejojnë provimin e besueshmërisë së dëshmitarit, ato gjithashtu nxjerrin në dritë elemente të mëtejshme të fakteve të cilat mund të jenë të rëndësishme për konkluzionet e gjykatës. Sipas mendimit tim, në këtë rast të fundit shumica nuk mori parasysh këtë element thelbësor të të drejtës së të pandehurit për të shqyrtuar dëshmitarin kryesor kundër tij.

Në rastin në fjalë, ankuesi ishte një viktimë e supozuar e sulmeve seksuale, e cila është një prej krimeve më të rënda kundër integritetit fizik të dikujt, dhe e cila shkakton trauma të thella te një viktime. Është argumentuar se "përvec vrajses, krimi i përdhunimit është pushtimi i fundit, një me pasojat më të rënda fizike dhe psikologjike për viktimën e tij". Është e vetëkuptueshme se procedurat gjyqësore përfaqësojnë trauma shtesë për një viktimë përdhunimi, sidomos për atë që është e mitur. Kështu, është e qartë se konsideratat për të siguruar rehati të mjaftueshme psikologjike viktimës janë të rëndësishme dhe mund, në raste të caktuara, peshojnë më shumë se e drejta e të akuzuarit për konfrontim.

Direktiva e 25 tetor 2012 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit (2012/29/BE) për vendosjen e standardeve minimale për të drejtat, mbështetjen dhe mbrojtjen e viktimave të krimit, tregon se masat duhet të jenë në dispozicion për viktimat më të rrezikuara, duke përfshirë "masat për të shmangur pyetje të panevojshme në lidhje me jetën private të viktimës që nuk kanë të bëjnë me veprën penale", dhe "masa që të lejojnë një seancë të mbahet pa praninë e publikut" (Neni 23 § 2 (c) dhe (d)).

Dokumente të tjera ndërkombëtare për mbrojtjen e viktimave, duke përfshirë ato të cituara në gjykim, ndërsa përqendrohen në të drejtat e viktimave gjatë procedurave penale, gjithashtu theksojnë rëndësinë e të drejtave të mbrojtjes. Duket e pakontestueshme plotësisht që sakrifikimi i të drejtës së të akuzuarit për të siguruar rehati psikologjike të viktimës është një hap drejt marrjes së një vendimi të gabuar.

Në rastin në fjalë është me vlerë të përmendet se edhe pse ngjarjet e pretenduara ndodhën kur aplikantja ka qenë ndërmjet 14 dhe 15 vjeç, procedurat gjyqësore u zhvilluan pesë apo gjashtë vjet më vonë, kur, së pari, trauma e saj nuk mund të thuhet se është ende në të njëjtën masë si menjëherë pas ngjarjes, dhe, së dyti, ajo ishte tashmë një e rritur. Prandaj është e vështirë për të argumentuar se ajo ishte veçanërisht e ndjeshme në kohën e shqyrtimit gjyqësor.

Për më tepër, është e rëndësishme që pyetja e aplikantes u zhvillua në mungesë të publikut (shih direktivën e sipërpërmendur). Për më tepër, gjykata pranoi kërkesat e saj që X-i të largohej nga salla e gjyqit, ndërsa ajo është marrë në pyetje. Përveç kësaj, siç u tha edhe nga shumica, disa prej pyetjeve të X-it janë ndaluar nga kryetari i trupit gjykues, kur ky i fundit i konsideroi ato të jenë të parëndësishme për rastin. Çfarë mund të ishte bërë nga gjyqtari për të mbrojtur të drejtat e ankuesit, ndërsa ende ka një mundësi për të vlerësuar besueshmërinë e viktimës?

Shumica mendon se "shumica e pyetjeve të X-it ishin të një natyre të dukshëm personale" (shih paragrafin 107 të aktgjykimit). Unë jam absolutisht dakord me këtë konstatim, dhe unë vështirë se mund të imagjinoj ndonjë pyetje të një natyre jo-personale që një i akuzuar që e konsideron veten të pafajshëm mund ti bëjë një viktime që ka shpifur për atë. Disa nga vërejtjet e X-it janë në të vërtetë për qëllim prezantimin e aspekteve negative të karakterit të kërkueses, por pjesa më e madhe e përkufizon ato si "shpifje sulmuese" që kalon "kufijtë e asaj që mund të tolerohet për qëllim të mundësimit atij për të bërë një mbrojtje efektive". Është e qartë se qëllimi i këtyre vërejtjeve ishte për të sfiduar besueshmërinë e aplikantes dhe për ti mundësuar gjyqtarit për të vëzhguar sjelljen e saj sipas këtyre pyetjeve provokuese - e cila është, përsëri, thelbi i çdo konfrontimi në sallën e gjyqit.

Sigurisht, mënyra në të cilën X ka ndërtuar linjën e tij të mbrojtjes sjell stres shtesë të aplikantes, e cila tashmë ishte traumatizuar thellë. Megjithatë, situata aktuale është shumë e ndryshme nga rasti i Brandstetter k. Austrisë referuar nga shumica, që në këtë rast, ankuesi, në rrjedhën e procedurës kundër tij për mashtrim me pijet e verës (një vepër penale për të cilën ai vetëm mund të gjobitet, dhe e cila, në parim, është e pakrahasueshme me një akuzë përdhunimi), qëllimisht dhe në mënyrë të gabuar kishte akuzuar një zyrtar për një vepër penale, me qëllim për të manipuluar provat, duke e ekspozuar këtë të fundit ndaj rrezikut të sanksioneve disiplinore. Në rastin konkret, "insinuata ofenduese" të tilla si komentet se "aplikantja mund të qaj papritur dhe vullnetarisht, në mënyrë për të manipuluar njerëzit, që ankthi i saj mund të lehtësohet duke pasur darkë me të apo se ajo i kishte thënë në konfidencë atij dëshirën e saj për të dominuar burra" janë kryesisht gjykime me vlerë dhe nuk mund të krahasohen me një akuzë të rreme, si X beson, për akuzën e abuzimit seksual. Shkalla e ndërhyrjes në jetën private të dikujt përfaqësuar nga vërejtjet e cituara dhe me akuzën se ka kryer një krim të rëndë nuk mund të barazohen. Kështu, unë nuk mund të pajtohem se pyetjet e X-it kanë tejkaluar kufijtë e pranueshme të mbrojtjes, duke pasur parasysh se ajo që ishte në rrezik për të ishte ndër të tjera dhe liria e tij.

Përveç kritikimit të mënyrës në të cilën u zhvillua konfrontimi mes aplikueses dhe X-it, pjesa më e madhe qorton autoritetet vendase gjyqësore për mos përjashtimin e avokatit të X-it, M., i cili dyshohet se kishte disa konsultime paraprake jozyrtare me aplikuesen. Kjo nuk është vërtetuar; Megjithatë, "duke supozuar se pretendimi i kërkueses ishte i vërtetë", shumica ka vendosur që aplikantja do të kishte ndjerë më mirë psikologjikisht duke u pyetur nga një tjetër avokat. Edhe një herë, ka qenë rasti, ku komoditeti më i madh i aplikantes do të ishte në dëm të së drejtës së X-it për të mbrojtur veten e tij me ndihmën e mbrojtësit të zgjedhur prej tij. Pjesa më e madhe ka deklaruar gjithashtu, mjaft in abstracto, "që çdo informacion që M. mund të ketë marrë nga aplikuesja në kapacitetin e tij si një avokat ... duhej të trajtohet si konfidencial dhe nuk duhet të ishte përdorur për të përfituar një person me interesa kundërshtuese në të njëjtën çështje ". Nuk ka asnjë dëshmi në shkresat e çështjes për të kundërtën.

Së fundi, shumica kritikon pyetjen e aplikantes nga gjinekologu B., gjegjësisht faktit se ky i fundit "ka konfrontuar aplikanten me gjetjet e raporteve të policisë dhe ortopedit dhe e pyeti atë se pse ajo nuk e kishte mbrojtur veten në mënyrë më efektive", duke "adresuar çështje të cilat në të vërtetë nuk janë të lidhura me pyetjen që ai është kërkuar për të shqyrtuar" (shih paragrafin 113 të aktgjykimit). Është për t’u theksuar, megjithatë, se B. ishte i ngarkuar me detyrën e "të krijuarit të probabilitetit që aplikantja të jetë angazhuar në marrëdhënie seksuale" (shih paragrafin 22), dhe kështu ai kishte për të vlerësuar nëse dëshmia e saj ishte e besueshme nga pikëpamja mjekësore. Duke pasur parasysh se cipa e virgjërisë së kërkueses ishte e paprekur dhe se X nuk mund të ketë përdorur krahun e tij të majtë për të shtypur rezistencën e aplikantit, kjo nuk do të thotë se pyetjet e B-së ishin plotësisht të parëndësishme për raportin që ai kishte për të paraqitur.

Duke pasur parasysh konsideratat e mësipërme, si dhe duke pasur parasysh se, në raste të tilla si ky i tanishmi, mungesa e një tabloje të plotë të gjykimit bën thirrje për vetëpërmbajtje nga ana e gjykatësit ndërkombëtar, unë kam votuar për konstatimin se nuk ka pasur shkelje të nenit 8.

 

Full & Egal Universal Law Academy