© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Y gegn Slóveníu
Dómur frá 28. maí 2015
Mál nr. 41107/10
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Kynferðisbrot. Sönnun. Meðferð sakamáls. Réttindi brotaþola. Skyldur lögmanna.
1. Málsatvik
Á árinu 2001 var ítrekað brotið kynferðislega gegn kæranda, sem þá var 14 ára, af fjölskylduvininum X. Eftir að móðir hennar lagði fram kæru hófst rannsókn á brotunum árið 2003 og var gefin út ákæra á hendur X árið 2007. Árið 2009 var X sýknaður af ákærunni í kjölfar þess að málið hafði verið tekið fyrir hjá dómstólum í tólf skipti. Niðurstaða um sýknu byggðist á því að ákæruvaldið hefði ekki fært sönnur á með óyggjandi hætti að X hefði framið umrædd brot. Áfrýjanir ákæruvaldsins á sýknudóminum báru ekki árangur.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að meðferð málsins fyrir dómi hefði falið í sér brot gegn friðhelgi einkalífs hennar samkvæmt 8. gr. sáttmálans þar sem hún hefði þurft að svara mjög nærgöngulum spurningum auk þess sem grafið hefði verið undan trúverðugleika hennar með grófum hætti.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að fyrst þyrfti að leggja mat á hvort yfirvöld hefðu veitt réttindum kæranda til friðhelgi einkalífs nægjanlega vernd við málaferlin. Þar skipti máli hvernig skýrslutöku af kæranda hefði verið háttað fyrir dómi. Tekið var fram að við meðferð mála sem vörðuðu kynferðisbrot fyrir dómi yrði að ríkja jafnvægi á milli réttinda sakbornings til að fá að yfirheyra vitni og réttinda brotaþola til friðhelgi einkalífs. Í þessu tilviki taldi dómstóllinn að réttur sakborningsins, X, til að vitni yrðu yfirheyrð væri mjög ríkur, enda byggðist málið nær eingöngu á munnlegum framburði brotaþola og vitna. Hins vegar yrði að líta til þess að meðferð mála af þessu tagi væri brotaþolum jafnan mjög þungbær og bæri dómstólum að taka tillit til hagsmuna þeirra þegar skýrslutökur færu fram. Því til samræmis hefðu verið settar ýmsar reglur sem legðu skorður við því að brotaþolar þyrftu að þola ásakanir og ágengar spurningar fyrir dómi. Dómstóllinn tók fram að í þessu tilviki hefðu skýrslutökur af kæranda náð yfir fjögur þinghöld á sjö mánaða tímabili, en ekki hefðu verið gefnar fullnægjandi skýringar á þessum drætti á málsmeðferð. Ennfremur hefði X persónulega lagt spurningar fyrir kæranda við skýrslutökurnar og ítrekað reynt að gera framburð hennar ótrúverðugan með spurningum sem vörðuðu einkalíf hennar. Að mati dómsins voru þessar spurningar settar fram í þeim tilgangi að sverta mannorð kæranda og skerða trúverðugleika hennar. Þá hefði dómari ekki gripið inn í skýrslutökurnar, þó að kærandi hefði ítrekað tekið fram að henni þættu spurningarnar óþægilegar.
Dómstóllinn tók til skoðunar hvort lögmaður X hefði verið vanhæfur til þess að fara með málið, en hann veitti kæranda lögfræðiaðstoð stuttu eftir að ásakanir hennar komu fram. Dómstóllinn taldi að slóvensk lög eða beiting þeirra í þessu máli hefðu ekki tekið nægjanlegt tillit til hagsmuna kæranda að þessu leyti. Ljóst væri að spurningar lögmannsins til kæranda fyrir dómi hefðu verið henni mun þungbærari en ella þar sem hún hefði leitað til hans á frumstigum málsins og veitt honum viðkvæmar upplýsingar. Trúnaðarskylda lögmannsins við hana hefði því átt að koma í veg fyrir að hann tæki að sér hlutverk verjanda sakborningsins í málinu. Þá gerði dómstóllinn athugasemdir við spurningar kvensjúkdómalæknis sem kvaddur var fyrir dóm sem sérfræðingur, en hann hafði spurt kæranda spurninga sem vörðuðu einstaklega persónuleg málefni sem töldust til einkalífs hennar. Tekið var fram að það væri mikilvægt að yfirvöld tryggðu að þeir sem kæmu fyrir dóm sýndu brotaþolum virðingu og yllu þeim ekki óþarfa hugarangist. Umræddur kvensjúkdómalæknir hefði ekki fengið sérstakar leiðbeiningar í þessum efnum og vörðuðu spurningar hans málefni sem féllu á engan hátt undir sérsvið hans. Samkvæmt framangreindu taldi dómstóllinn að málsmeðferðin fyrir dómi hefði verið óþarflega þungbær fyrir kæranda, enda hefði hún þurft að verja sig fyrir persónulegum ásökunum. Var því talið að yfirvöld hefðu ekki tryggt með fullnægjandi hætti réttindi hennar samkvæmt 8. gr. sáttmálans við meðferð málsins fyrir dómi .
Slóvenska ríkinu var gert að greiða kæranda 9.500 evrur í miskabætur.
Full & Egal Universal Law Academy