AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
YAVUZ/TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no. 30082/20)
KARAR
STRAZBURG
15 Mayıs 2025
İşbu karar kesinleşmiş olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Yavuz/Türkiye davasında,
Başkan
Gediminas Sagatys,
Hâkimler
Stéphane Pisani,
Juha Lavapuro
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla,
Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
24 Nisan 2025 tarihinde yapılan kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Türkiye aleyhine açılan bu dava, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (“Mahkeme”) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca 9 Haziran 2020 tarihinde yapılan bir başvuruya ilişkindir.
2. Başvuran, Diyarbakır Barosuna bağlı Avukat V. Karaduman tarafından temsil edilmiştir.
3. Başvuru, Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.
OLAYLAR
4. Başvuran ve başvuru ile ilgili bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
5. Başvuran ceza yargılamalarının aşırı uzunluğundan şikâyet etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
SÖZLEŞME’NİN 6 § 1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA6. Başvuran, söz konusu ceza yargılamalarının uzunluğunun “makul süre” gerekliliğiyle uyuşmadığından şikâyet etmiştir. Başvuran, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine dayanmıştır.
7. Mahkeme, yargılamaların uzunluğunun makul olup olmadığına dair değerlendirmenin davaya özgü koşulların yanı sıra, davanın karmaşıklığı, başvuranlar ile ilgili makamların davranışları ve anlaşmazlıkta başvuran için neyin söz konusu olduğu dikkate alınmak suretiyle gerçekleştirilmesi gerektiğini hatırlatır (bk. diğer kararlar arasında Pélissier ve Sassi/Fransa [BD], no. 25444/94, § 67, AİHM 1999‑II ve Frydlender/Fransa [BD], no. 30979/96, § 43, AİHM 2000-VII).
8. Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) öncü davasında Mahkeme, somut davadakine benzer sorunların gündeme geldiği konulara ilişkin hâlihazırda bir ihlal tespit etmiştir (bk. diğer kararlar arasında İshak Sağlam/Türkiye, no. 22963/08, §§ 34-38, 10 Temmuz 2018 ve Ruşen Bayar/Türkiye, no. 25253/08, §§ 91-98, 19 Şubat 2019).
9. Hükümetin 21 Temmuz 2016’dan 19 Temmuz 2018’e kadar yaklaşık iki yıl boyunca olağanüstü hâl ilan edilmesine ve COVID-19 salgınına ilişkin argümanları da dâhil olmak üzere kendisine sunulan tüm materyalleri inceleyen Mahkeme, ulusal düzeydeki yargılamaların toplam uzunluğunu haklı kılabilecek herhangi bir olgu veya argümana rastlamamıştır (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Şahin Alpay/Türkiye, no. 16538/17, § 75, 20 Mart 2018; Bieliński/Polonya, no. 48762/19, § 44, 21 Temmuz 2022; Q ve R/Slovenya, no. 19938/20, § 80, 8 Şubat 2022 ve Kavala/Türkiye, no. 28749/18, § 195, 10 Aralık 2019). Konuya ilişkin Mahkeme içtihadı göz önünde bulundurulduğunda, Mahkeme mevcut davada yargılamaların uzunluğunun aşırı olduğu ve “makul süre” gerekliliğini karşılamadığı görüşündedir.
10. Dolayısıyla, söz konusu şikâyet kabul edilebilir niteliktedir ve Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini ortaya koymaktadır.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA3. Mahkeme, elinde bulunan belgeleri ve içtihadını (bk., özellikle, yukarıda anılan, Ümmühan Kaplan) dikkate alarak, ekteki tabloda belirtilen meblağa hükmetmeyi makul görmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,
Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;Başvurunun, ceza yargılamalarının aşırı uzunluğuna ilişkin Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlalini ortaya koyduğuna;(a) Davalı Devlet tarafından, başvurana üç ay içerisinde ekteki tabloda belirtilen meblağın ödenmesine karar vermiştir.
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren, ödeme gününe kadar, Avrupa Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranda, yukarıda bahsedilen meblağlara basit faiz uygulanacaktır.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 15 Mayıs 2025 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Gediminas Sagatys Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyetlere konu başvuru
(ceza yargılamalarının aşırı uzunluğu)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum yılı
Temsilcinin adı ve adresi
Yargılamaların başlangıç tarihi
Yargılamaların bitiş tarihi
Toplam uzunluk
Yargı mercii
Anayasa Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat tutarı
Dosya no.
Anayasa Mahkemesinin Kesinleşmiş Kararının
Tarihi
Her başvuran için hükmedilen
maddi ve manevi tazminat tutarı
(avro cinsinden)[1]
Her başvuru başına hükmedilen masraf ve giderlerin tutarı (avro cinsinden)[2]
30082/20
9 Haziran 2020
Mehmet YAVUZ
1950
Vedat Karaduman
Diyarbakır
20 Haziran 2009
26 Şubat 2019
9 yıl, 8 ay ve 7 gün
İki yargı mercii
0
2019/11363
13 Mart 2020
5.000
250
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere
[2] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere