Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-1-23 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 17-17/ 248-102
Karar Tarihi : 24.05.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Emine TOKGÖZ, Zekeriya TURAN
C. BİLDİRİMDE
CEFC Hainan International Oil Co., Ltd.
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Belit POLAT
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No 13 River Plaza Kat 11-12
34394 Levent-Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: CEFC Hainan International Oil Co., Ltd. ile Joint Stock
Company National Company KazMunayGas tarafından KMG International N.V.
üzerinde ortak kontrol tesis edilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.05.2017 tarih ve 3098 sayı ile
giren bildirim üzerine düzenlenen 12.05.2017 tarih ve 2017-1-23/Öİ sayılı Devralma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, söz konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) İlgili başvuru; CEFC Hainan International Oil Co., Ltd. (Hainan) ile Joint Stock Company
National Company KazMunayGas (KaMunayGas) tarafından, hisse devri yoluyla, KMG
International N.V. (KMGI) üzerinde ortak kontrol tesis edilmesine ilişkindir. İşlemin
temelini taraflar arasında imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi oluşturmaktadır. Bildirim
Formunda, Hainan’ın, halihazırda KazmMunayGas’ın tek kontrolündeki KMGI’ın %(…..)
hissesini satın almasıyla KMGI’nın, KazMunayGas ile Hainan’ın ortak kontrolüne
geçeceği, kalan %(…..) hissenin KazMuyanGas’e ait olmaya devam edeceği, KMGI’nın,
KazMuyanGas tarafından tek başına kontrol edilen bir teşebbüsken Hainan ile
KazMuyanGas’ın ortak olarak kontrol ettiği tam işlevsel bir ortak girişime (OG)
dönüşeceği, OG’nin kurulması ile (…..) hedeflendiği belirtilmektedir.
(5) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, “Bağımsız
bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin
oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma
işlemidir. Bu kapsamda bildirime konu işlem açısından “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik”
unsurları incelenmiştir.
(6) Bildirim konusu işlem çerçevesinde (…..) Bütçe ve iş planı (“Yıllık Bütçe ve Çok Yıllık İş
Planı”), CEO’nun ve üst yönetimin atanması ve görevden alınması, önemli yatırım
kararlarının alınması konuları da dahil olmak üzere bir kısım kararın alınabilmesi için
KazMunayGas’ın olumlu oyu aranmaktadır. Genel kurula baktığımızda ise stratejik
BULUNAN :
17-17/ 248-102
2 / 4
yatırım kararlarında değişiklik yapılması, iş planı ve bütçenin onaylanması ve tadili
konularında her iki tarafın da oybirliği gerekmektedir. Dolayısıyla, OG’nin tarafların ortak
kontrolünde bulunduğu değerlendirilmektedir.
(7) Bir ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı, pazarda aktif bir rol üstlenmeye
hazır bir durumda olup olmadığıyla ve devamlılık (en azından pazarda kalıcı bir değişiklik
meydana getirebilecek kadar devamlı) saikiyle kurulup kurulmadığıyla ilgilidir. Bunun
dışında temel sözleşmelerde ana teşebbüslerin beklenmeyen durumlarla ilgili
çekincelere/tedbirlere yer vermiş olması ortak girişimin devamlılığına halel getirmeyecek
bir olgudur. Bağımsız bir iktisadi varlığın faaliyetlerini gerçekleştirebilecek kaynağının
bulunması gerekmektedir. Bu kaynaklar günlük işlerini yürütecek personel, yönetim,
finansman kaynakları, maddi ve gayri-maddi varlıklar olabilir. Ayrıca ortak girişimin kısa
sayılabilecek belli bir süre için ya da belli bir proje için kurulmamış olması; pazarda kalıcı
olması gerekmektedir. Bu bağlamda temel sözleşmelerde, ortak girişimlerin yönetim ve
genel kurullarının belirlenmesi ve çalışma yöntemlerine ilişkin düzenlemelerin olması,
ayrıca finansmanının, hisse devrinin usullerinin ve benzer mali unsurların tespit edilmiş
olması, ortak girişimlerin bağımsız bir teşebbüs olarak faaliyet gösterip karar
alabileceğini göstermektedir. Planlanan işlem ile hâlihazırda pazarda faal olan bir
teşebbüs tek kontrolden ortak kontrole geçmekte ve ortak girişim haline dönüşmektedir.
OG sözleşmelerindeki düzenlemelerden OG’nin pazarda kalıcı ve yapısal değişikliğe
sebebiyet verecek şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak kurgulandığı anlaşılmaktadır.
Faaliyetleri yeni yönetim ve iş planı çerçevesinde aynen devam edecek olan, finansmanı
ve hisse devri usulleri işlemin temelini oluşturan sözleşmelerle tespit edilen OG’nin,
bağımsız iktisadi varlık olma niteliğinin bulunduğu kanaatine varılmıştır.
(8) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki
eşikleri aştığından, işlem Rekabet Kurulunun iznine tabidir.
(9) KMGI’ın ana faaliyetleri şunlardır: a) doğal gaz ve petrolün arama ve üretimi (upstream)
b) ticaret ve lojistik hizmetler c) rafinaj ve petrokimyasallar d) perakende ve pazarlama
hizmetleri e) endüstriyel hizmetler. KMGI’ın Türkiye’deki faaliyetleri ise petrol ve petrol
ürünleri ticareti, lojistik, rafinaj, perakende ve pazarlama alanlarındadır. Merkezi Çin’de
bulunan Hainan, küresel ölçekte enerji ve finans sektörlerinde faaliyet göstermektedir.
Merkezi Kazakistan’da bulunan KazMunayGas ise Kazakistan Devletine ait bir enerji
şirketi olup esasen hidrokarbonların keşfi, araması, üretimi, rafinajı ve taşınması
faaliyetlerini yürütmektedir. Bu kapsamda teşebbüs petrol ve doğal gaz sektörlerinde
dikey bütünleşik olarak faaliyet göstermektedir.
(10) Yukarıda verilen bilgiler çerçevesinde, OG’nin faaliyetlerinin esasen petrol ve doğal gazın
üst ve alt pazarlarında yoğunlaştığı, OG’de yeni kontrol sahibi Hainan ve onun bağlı
olduğu grubun da bu alanlarda küresel anlamda faaliyetlerinin bulunduğu
anlaşılmaktadır. Ancak devralan taraf olan Hainan ve bağlı olduğu grubun Türkiye cirosu
yoktur. Bu bağlamda işlem, Türkiye’de yoğunlaşma artışına yol açmayacaktır. Diğer
yandan, ticareti küresel düzeyde yapılan doğal gaz ve petrolün üst ve alt pazarındaki
bildirime konu işlem, dinamik bir perspektiften Türkiye pazarını da etkileyebilecektir.
İşlemin esasen (…..) kanısı oluşmuştur. Ayrıca, OG’nin ana şirketlerinin sahip olduğu
doğal gaz ve petrol kanıtlanmış rezervlerine bakıldığında, CIA (Central Intelligence
Agency) verilerine göre durum şöyledir: Doğal gazda Çin 10. sırada ve Kazakistan 15.
sırada; petrolde Kazakistan 12. sırada ve Çin 14. sıradadır1. Dolayısıyla, OG’nin Türkiye
1 Ülkemiz ise doğal gazda 95. ve petrolde 56. sıradadır. Her iki hidrokarbon kaynağında da Orta Doğu ve
Rusya dünya rezervlerinin yaklaşık dörtte üçüne sahiptir.
17-17/ 248-102
3 / 4
doğal gaz ve petrol piyasalarına potansiyel etkisi zayıf kalacaktır. Üstelik ortak girişim
haline gelen KMGI’ın gösterdiği faaliyetler lisansa tabi olmayan açık piyasalardadır. Bu
piyasalarda KMGI’ın Türkiye nihai pazarlarındaki gücüne bakıldığında gerek otomotiv
akaryakıtı gerekse de ham petrol için payının %(…..)’in altında kaldığı (sırasıyla
%(…..)ve (…..)) görülmüştür.
(11) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu işlem ile herhangi bir pazarda
hâkim durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine
varılmıştır.
(12) Diğer yandan, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, devralma
niteliğindeki bir ortak girişim işleminin teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç
ya da etkisinin olup olmadığının, diğer bir deyişle rekabetçi davranışların koordinasyonu
riski taşıyıp taşımadığının da değerlendirmesi gerekmektedir. Bu şekilde bir
koordinasyon riski ya da sonucunun ortaya çıkmasının, ana teşebbüslerin ortak girişimin
faaliyet göstereceği pazarda ya da bu pazarın alt, üst pazarlarında faal olmamaları ya da
etkinliklerinin önemsiz seviyede olması veya ana teşebbüslerden sadece birinin bu
pazarlarda faaliyet göstermesi, ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği
pazardaki tüm faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri gibi durumlarda güç olduğu kabul
edilmektedir. Bildirime konu işlemde ana teşebbüsler, (…..) OG ile rekabet etmeme
yükümlülüğü altına girmişlerdir. Ancak bu rekabet yasağı (…..) Bu düzenlemelerin
OG’nin ilgili piyasalarda aktif ve etkin bir şekilde faaliyet göstermesi için gerekli, orantılı
ve makul olduğu anlaşılmaktadır. Bu tür coğrafi kısıtlamalar ve belli piyasa segmentlerine
ilişkin kısıtlamalar; yatırımların korunması, çabaların etkin olmayan bir şekilde tekrarının
önlenmesi ve ortak girişimin ilgili pazarlarda ekonomik gücünü koruması açısından
işlemle doğrudan ilgili ve gerekli olup, bildirime konu ortak girişim işleminin rekabetçi
davranışların koordinasyonu riski taşımadığının da bir göstergesidir. Bu bağlamda,
bildirim konusu işlemin, tarafları arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riski
taşımadığı kanaatine varılmıştır.
17-17/ 248-102
4 / 4
H. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy