Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-133 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-01/2-2
Karar Tarihi : 6.1.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Harun ULU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Celanese Corporation 20
Temsilcisi: Av. Şefika PEKİN
Beybi Giz Plaza Meydan Sokak
No:28 K.14 34398 Maslak-İstanbul
D. TARAFLAR : - Celanese Corporation
345 Park Ave, NY 10154 ABD
- Acetex Corporation
750 World Trade Center 999
Canada Place Vancouver KANADA 30
E. DOSYA KONUSU: Celanese Corporation tarafından Acetex
Corporation’ın ihraç edilmiş ve tedavülde bulunan adi hisselerinin
tümünün satın alınmasına izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.11.2004 tarih, 6665 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 31.12.2004, 2004-1-133/Öİ-04-CS sayılı 40
Devralma Ön İnceleme Raporu, 3.1.2005 tarih, REK.0.05.00.00/4 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Celanese Corporation ile Acetex Corporation arasındaki devralma işleminin,
tarafların ilgili ürün pazarlarındaki cirolarının toplamı yönüyle 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 4. maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu, ancak 50
05-01/2-2
2
devralma sonucunda hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim
durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz
konusu olmaması nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesinin
uygun olacağı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. Taraflar
H.1.1. Celanese Corporation (Celanese)
Daha önce unvanı “Blackstone Crystal Holdings Capital Partners (Cayman) IV
Ltd.” olan Celanese, merkezi Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan özel bir
ticaret bankacılığı şirketi olan The Blackstone Group (Blackstone) tarafından
kontrol edilmektedir.
Celanese, dünya çapında faaliyet gösteren bir endüstriyel kimya şirketidir. 70
Faaliyetleri, etilen ve propilen gibi kimyasal ham maddeler ile doğal gaz ve
kağıt hamuru gibi doğal ürünleri işlemek sureti ile bunları katma değerli
kimyasallara ve kimyasala dayalı ürünlere dönüştürmeyi kapsamaktadır.
H.1.2. Acetex Corporation (Acetex)
Acetex, merkezi Kanada’da bulunan bir şirket olup, ana faaliyet alanları asetil
işi ile özel polimerler ve film sanayiidir.
H.2. İlgili Pazar 80
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirimde bulunan tarafların Türkiye’de üretimi bulunmamakta, ürünleri ithalat
yoluyla iç piyasaya girmektedir. Acetex ve Celanese’in her ikisi de Türkiye’de
sadece iki asetil ürünü satmaktadırlar. Bunlar vinil asetat monomer (VAM) ve
polivinil alkol (PVOH)’dür.
VAM, asetik asitten elde edilen kimyasal bir üründür. VAM etilenin, oksijenin
ve asetik asidin katalitik reaksiyonuyla üretilir. VAM çok çeşitli uygulamalarda 90
kullanılmaktadır. Dünyada üretilen VAM’nin büyük bir kısmı polivinil asetat
(PVAC) ve PVOH üretiminde kullanılmaktadır. VAM’nin kullanıldığı diğer
yerler arasında etilen-vinil asetik kopolimerler, vinil asetat etilen, etilen-vinil
alkol kopolimer, polivinil bütiral ve akrilik lif imalatı sayılabilir.
PVOH yüksek bariyerli polimerlerden olup, polimer emülsiyonlarının
üretiminde koruyucu koloit olarak, ayrıca, pigmentleri ve lifleri bağlayarak
sökülebilir koruyucu kaplama yapımında da kullanılmaktadır. PVOH
reçinelerin mükemmel film oluşturma ve yapışma özellikleri vardır. Ayrıca
petrole, yağa ve birçok çözücüye de dirençlidirler. 100
05-01/2-2
3
VAM ve PVOH gerek arz gerekse kullanım yer ve amaçları bakımından
ikame edilemeyecek ürünlerdir. Bu bakımdan ilgili ürün pazarları VAM ve
PVOH olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirim formunda taraflar, VAM ve PVOH için ilgili coğrafi pazarın, Türkiye’de
üretimlerinin olmaması ve ithalattaki kolaylıklar nedeniyle, tüm dünya olarak
tanımlanmasını talep etmektedirler. 110
Tanımlanan ilgili ürün pazarlarında üretim yapan tesisler ana olarak Avrupa,
Asya, ve Amerika Birleşik Devletleri’nde toplanmıştır. Bu ürünler ithalat
yoluyla Türkiye’ye gelmektedir.
İlgili ürünlere ilişkin Türkiye içerisindeki bölgeler arası nakliye maliyetinin ihmal
edilebilecek kadar az olmasından dolayı ilgili coğrafi pazar, 4054 sayılı
Kanun’un uygulama alanı bakımından Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak
belirlenmiş olup, ilgili ürünlerin ithalatındaki kolaylıklar ilgili coğrafi pazardaki
rekabet şartlarının değerlendirilmesinde dikkate alınacaktır. 120
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
27.11.2004 tarihinde yapılan Düzenleme Sözleşmesi ile Celanese, Acetex’in
ihraç edilmiş ve tedavülde bulunan adi hisselerinin tümünü satın alacaktır. Bu
nedenle, bildirime konu olan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b)
bendi kapsamında bir devralmadır.
130
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde;
“birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı
gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde
veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” şeklinde
düzenleme getirilmiştir.
2003 yılı itibarıyla, tarafların ilgili pazarlardaki ciroları aşağıdaki tabloda
sunulmuştur. 140
Tablo 1-Tarafların Ciroları (TL.)
İlgili Pazar Celanese Corp. Acetex Corp. Toplam Ciro
VAM 21.323.177.000.000 3.774.153.000.000 25.097.330.000.000
PVOH 548.489.000.000 489.980.000.000 1.038.469.000.000
Tarafların VAM pazarındaki toplam cirolarının 25.097.330.000.000 TL. olması
nedeniyle bildirilen devir işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesi çerçevesinde izne tabidir.
05-01/2-2
4
H.3.2. İşlemin Piyasalardaki Etkisi
150
H.3.2.1. Vam Pazarı
Ülkemizde VAM üretim tesisleri bulunmamakta olup, iç talebin tamamı
ithalatla karşılanmaktadır.
VAM uçucu ve zararlı nitelikler taşımaması nedeniyle ticaretinde ve
nakliyesinde hukuki kısıtlamaların olmadığı bir kimyasal üründür. Bu
bakımdan VAM, karada tankerlerle taşınabildiği gibi, genellikle dünyanın tüm
limanlarına deniz yoluyla, uygun maliyetle nakledilebilmektedir.
160
Öte yandan, VAM, dünya çapında talep değişikliklerine cevap vermekte, bu
ticaret akışları da arz ve talepteki yerel değişikliklere cevap vererek dünya
çapındaki fiyatları ayarlamaktadır.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, ilgili ürüne ilişkin olarak Türkiye
pazarını değerlendirebilmek için öncelikle dünya pazarına bakmak
gerekmektedir. Türkiye pazarı için fiili ve potansiyel tedarikçiler ile bunların
toplam VAM kapasitesi içindeki oranları bakımından büyüklüklerine aşağıda
yer verilmektedir.
170
Tablo 2- VAM - Kapasiteler
Firma İsmi 2001
2002
2003
Celanese 26.4 24.7 23.7
Dow 11.0 10.8 10.4
Millennium 8.0 7.9 8.0
DuPont 5.7 6.9 6.6
Dairen
Chemical
6.7 4.9 5.3
BP 3.3 5.1 4.9
Nippon
Gohsei
3.7 3. 3.5
Sichuan
Vinylon Works
1.9
1.8
3.5
Acetex 3.1 3.1 2.9
Kuraray 3.1 3.1 2.9
Bu üreticiler dışında, kapasite payları %1 ile %2,5 arasında değişen 15
teşebbüs daha bulunmaktadır.
Bildirilen işlem sonrasında Celenase’nin kapasite bakımından payı %23,7’den
%26,6’ya ulaşacaktır. Celenase Corporation’ın küçük teşebbüslerden birini
devralması, piyasada birçok alternatif sağlayıcının bulunması nedeniyle ilgili
coğrafi pazardaki rekabeti etkilemeyecektir. Bu bakımdan bildirilen işlem 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında VAM pazarında hakim durum 180
yaratarak veya hakim durumu güçlendirerek rekabeti önemli ölçüde
kısıtlamayacaktır.
05-01/2-2
5
H.3.2.2 PVOH Pazarı
Ülkemizde PVOH üretim tesisleri bulunmamakta olup, iç talebin tamamı
ithalatla karşılanmaktadır. Türkiye’deki PVOH pazarı, nakliye kolaylıkları
nedeniyle dünya piyasalarıyla entegre olmuş durumdadır. Dünyadaki PVOH 190
üreticilerinin sahip oldukları kapasitenin toplam kapasiteye oranı bakımından
paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 3- PVOH Kapasiteleri
Firma İsmi 2001
2002
2003
Kuraray 17.6 17.1 16.8
Chang Chun 9.0 8.6 8.3
Celanese 8.5 8.1 7.8
Nippon Gohsei 8.4 8.1 7.8
DuPont 6.2 5.9 5.7
Shinetsu/Unitika 2.7 3.5 3.4
Denka 2.7 2.6 2.5
OCI 2.3 2.2 2.3
Solutia 2.2 2.1 2.1
Acetex 1.9 1.8 1.7
Synthomer 1.1 1.1 1.0
Wacker-Chemie 0.9 0.9 0.9
Sigma/CIRS - -- 0.2
Çin (toplam) 36.4 38.0 39.6
Bildirilen işlem sonrasında Celenase’nin kapasite bakımından payı %7,8’den
%9,5’e ulaşacaktır. Dolayısıyla, Celenase’nin küçük teşebbüslerden birini
devralması, piyasada alternatif sağlayıcıların bulunması nedeniyle ilgili coğrafi
pazardaki rekabeti etkilemeyecektir. Bu bakımdan bildirilen işlem 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi anlamında PVOH pazarında hakim durum yaratarak 200
veya hakim durumu güçlendirerek rekabeti önemli ölçüde kısıtlamayacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Celanese
Corporation tarafından Acetex Corporation’ın ihraç edilmiş ve tedavülde
bulunan adi hisselerinin tümünün satın alınması işleminin, tarafların ilgili ürün
pazarlarındaki cirolarının toplamı yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
kapsamında bildirime tabi olduğuna; bununla birlikte devralma sonrasında
hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da 210
güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına; dolayısıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
7. maddesi çerçevesinde bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy