AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No. 18518/21
Mustafa ÇETİNKAYA ve Diğerleri / Türkiye
(Bk. ekli tablo)
Başkan
Davor Derenčinović,
Hâkimler
Gediminas Sagatys,
Stéphane Pisani,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla 21 Kasım 2024 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
31 Mart 2021 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu dikkate alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvuranların listesi ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuranlar, Antalya Barosuna bağlı Avukat S. Aksarı tarafından temsil edilmişlerdir.
Başvuranların Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası kapsamında hukuk davalarının aşırı uzunluğuna ilişkin şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Hükümet, dostane çözüm müzakerelerin olumsuz sonuçlanmasının ardından, başvuruda ileri sürülen şikâyetlerin çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı önerdiğini Mahkemeye bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Hükümet, hukuk davalarının aşırı uzun sürdüğünü kabul etmiştir. Hükümet, ekli tabloda belirtilen miktarın başvuranlara müştereken ödenmesini teklif etmiş ve Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca başvurunun düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme kararının tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda belirtilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir.
Bu ödeme ile dava nihai çözüme kavuşturulacaktır.
Bu karardan birkaç hafta önce, Hükümetin tek taraflı deklarasyon şartları başvuranlara gönderilmiştir. Mahkeme, başvuranlardan deklarasyon şartlarını kabul ettiklerine dair bir cevap almamıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendinin, aşağıdaki halde davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse”.
Bu sebeple Mahkeme, başvuranların davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyona dayanarak başvuruları Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürebilir (bk. özellikle, Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD] kararı, no. 26307/95, §§ 75-77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, hukuk davalarının aşırı uzun sürmesiyle ilgili şikâyetlere ilişkin açık ve kapsamlı bir içtihat oluşturmuştur (bk. örneğin, Ümmühan Kaplan/Türkiye, no. 24240/07, 20 Mart 2012).
Mahkeme, teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra, Hükümetin sunduğu deklarasyon metni kapsamında yer alan ikrarların mahiyetini kaydederek; başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe bulunmadığı kanaatindedir (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi).
Mahkeme, yukarıdaki hususlar ışığında, Sözleşme ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygının, başvurunun incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine)).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (bk. Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, davanın kayıttan düşürülmesi uygun görülmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan şartlara ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlere uyulması amacıyla öngörülen yöntemleri dikkate alarak;
Başvurunun, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 12 Aralık 2024 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Viktoriya Maradudina Davor Derenčinović
Yazı işleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası kapsamında yapılan şikâyetlere ilişkin başvuru
(Hukuk davalarının aşırı uzunluğu)
Başvuru No.
Başvuru Tarihi
Başvuranın Adı
Doğum Yılı
Avukatın Adı ve Görev Yaptığı Yer
Hükümet Deklarasyonunun Alındığı Tarih
Başvuranın Görüşlerinin Alındığı Tarih
Maddi ve Manevi Tazminat ile Masraf ve Giderler Olarak Her Bir Hane Halkı İçin Hükmedilen Meblağ
(avro cinsinden)[1]
18518/21
31.03.2021
(9 başvuran)
Hane Halkı
Mustafa ÇETİNKAYA
1972
Arda ÇETİNKAYA
2010
Azra ÇETİNKAYA
2004
Beyza ÇETİNKAYA
2008
Zeynep TÜNGÜŞLÜ
1975
Ümmü DEDE
1983
İsmail DAĞ
1941
Sultan KIPÇAK
1955
İsmail DAĞ
1979
Aksarı Said
Antalya
4.06.2024
25.06.2024
6.435
[1] Başvuranlara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere