AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru No. 43387/20
İsmail ÇİFTÇİ/TÜRKİYE
Başkan
Jovan Ilievski
Hâkimler
Lorraine Schembri Orland,
Diana Sârcu
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla 7 Şubat 2023 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (“İkinci Bölüm”),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan davanın temelinde bulunan, 1985 doğumlu bir Türk vatandaşı olan ve Sivas’ta tutuklu bulunan İsmail Çiftçi’nin (“başvuran”), 15 Eylül 2020 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Mahkemeye yapmış olduğu 43387/20 no.lu başvuruyu dikkate alarak gerçekleştirdiği müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVANIN KONUSU
Başvuru, başvuranın, tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu yetkililerinin kendisine bel fıtığına uygun bir ortopedik yastık sağlamamasının özellikle Sözleşme’nin 3. maddesini ihlal ettiği iddialarıyla ilgilidir. Başvuran, 2 Ağustos 2016 tarihinde, FETÖ/PDY (Türk makamları tarafından “Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması” adıyla belirtilen örgüt) isimli örgüte üye olduğu iddiasıyla, 15 Temmuz 2016 tarihli başarısız darbenin ardından tutuklanarak Şanlıurfa Ceza İnfaz Kurumuna alınmıştır. Başvuran, belirtilmeyen bir tarihte Menemen Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. Başvuran, her iki ceza infaz kurumunda da kendisine ortopedik yastık verildiğini belirtmiştir. Başvuran, 26 Şubat 2020 tarihinde, Tokat Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiş ve burada Tokat Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünden ortopedik yastık talebinde bulunmuştur. Söz konusu Müdürlük, 9 Mart 2020 tarihinde, Şanlıurfa Adli Tıp Kurumu tarafından başvuranın Şanlıurfa Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu bulunduğu 1 Şubat 2019 tarihinde hazırlanan bir sağlık raporunun başvuranın ortopedik yastık kullanmasını öngördüğünü tespit etmiştir. Müdürlük, başvuranın mevcut sağlık durumunun, halen ortopedik yastık kullanımını gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi amacıyla, uzman bir sağlık kuruluşu tarafından yeniden incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. Müdürlük, başvuranın bu amaçla Tokat Hastanesine sevk edildiğini kaydetmiştir. Müdürlük, başvuranın talebinin, söz konusu hastane tarafından hazırlanacak sağlık raporu ışığında değerlendirileceği sonucuna varmıştır. Müdürlük, Tokat Hastanesinin ilgili bölümü tarafından henüz sağlık raporu düzenlenmediğini tespit ederek başvuranın ortopedik yastık talebini reddetmiştir. Tokat İnfaz Hâkimliği, 18 Mart 2020 tarihinde, Tokat Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanarak, başvuranın talebini reddetmiş ve kararın hukuka ve usule uygun olarak verildiğine karar vermiştir. Tokat Ağır Ceza Mahkemesi, 13 Nisan 2020 tarihinde, başvuran tarafından yapılan itirazı reddetmiştir. Tokat Ağır Ceza Mahkemesi, İnfaz Hâkimliği tarafından verilen kararı onaylamıştır. Anayasa Mahkemesinin iki hâkimden oluşan bir heyeti, 22 Temmuz 2020 tarihinde, başvuranın Sözleşme’nin 3. maddesi uyarınca yaptığı bireysel başvuruyu, açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kısa bir kararla reddetmiştir.MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ
Başvuran, ceza infaz kurumu yetkililerinin kendisine sağlık durumuna uygun bir ortopedik yastık sağlamamasının Sözleşme’nin 3, 6, 13 ve 17. maddelerine aykırı bir muamele teşkil ettiğini iddia etmektedir. Mahkeme, başvuran tarafından sunulan şikâyetlerin sunulma şekli ve esasını dikkate alarak (Radomilja ve diğerleri/Hırvatistan [BD], no. 37685/10 ve 22768/12, § 126, 20 Mart 2018), bu şikâyetleri yalnızca Sözleşme’nin 3. maddesi açısından değerlendirecektir. Mahkeme, ulusal makamların özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilerin sağlığını koruma yükümlülüklerine ve uygun tıbbi tedavilerin takibi ve uygulanmasına ilişkin genel ilkelerin, diğerlerinin yanı sıra, Kudła/Polonya ([BD], no. 30210/96, § 94, AİHM 2000‑XI) ve Valašinas/Litvanya (no. 44558/98, § 102, AİHM 2001‑VIII) kararlarında özetlendiğini hatırlatmaktadır. Mahkeme öncelikle, başvuran tarafından sunulan bilgilerden ve aynı zamanda dosyadaki belgelerden, daha önce tutuklu bulunduğu iki ceza infaz kurumunda başvurana ortopedik yastık verildiğinin anlaşıldığını kaydetmektedir. İlgili ceza infaz kurumunun çeşitli yetkilileri, başvuranın ortopedik yastık kullanmasını öngören bir sağlık raporuna dayanarak başvuranın talebini kabul etmiştir. Mahkeme daha sonra, başvuranın Tokat Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmesinin ardından, sağlık durumunun iyileştirilmesi için Müdürlükten ortopedik bir yastık temin edilmesini talep ettiğini tespit etmektedir. Çeşitli yetkili yerel makamların kararlarından, başvuranın talebinin gerektiği gibi değerlendirilebilmesi için, sağlık durumunun incelenmesi amacıyla başvuranın Tokat Hastanesinin ilgili bölümüne sevk edildiği anlaşılmaktadır. Nitekim ilgili Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü, böyle bir talebin ancak başvuranın sağlık durumunun ortopedik yastık verilmesini gerektirdiğini gösteren bir sağlık raporu ile karşılanabileceğini değerlendirmiştir. Bu nedenle başvuran, Tokat Hastanesine sevk edilmiştir. Bununla birlikte Mahkeme, başvuranın, tutuklu bulunduğu sırada sağlık durumunun ortopedik yastık kullanmasını gerektirdiğini gösteren bir sağlık raporunun düzenlenmesini beklemeden Tokat Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne itirazda bulunduğunu kaydetmektedir. Tokat Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü, doktorun henüz bir sağlık raporu hazırlamamış olması nedeniyle, başvuranın talebine olumlu bir yanıt verecek durumda olmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla Mahkeme, dosyaya eklenen belgeleri, Tokat Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün tespitlerini, başvuranın itirazda bulunduğu çeşitli mahkemelerin ve aynı zamanda başvuranın Sözleşme’nin 3. maddesi kapsamındaki iddialarını inceleyen Anayasa Mahkemesinin tespitlerini dikkate alarak, başvuranın sağlık ve esenliğinin, özellikle gerekli tıbbi bakımın sağlanmasıyla, yeterince güvence altına alınmadığı sonucuna varmak için herhangi bir unsura sahip değildir. Sonuç olarak, başvuru açıkça dayanaktan yoksun olup, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının a) bendi ve 4. fıkrası uyarınca reddedilmelidir.Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup 9 Mart 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan