Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-129 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-44/763-247
Karar Tarihi : 17.06.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. 10
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Yalçıner YALÇIN
C. BİLDİRİMDE : - GrafTech International Ltd.
BULUNAN Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR
Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş-İstanbul
D. TARAFLAR : - GrafTech International Ltd.
12900 Snow Rd. Parma Ohio ABD
- Nathan MILIKOWSKY 20
822 Boylston StreetSuite 106Chestnut Hill, Massachusetts
02467 ABD
- Daniel MILIKOWSKY
Hamden Center II2321 Whitney AvenueHamden,
Connecticut 06518 ABD
E. DOSYA KONUSU: C/G Electrodes LLC (C/G)’nin tamamının tam kontrolünün
GrafTech International Ltd. (GrafTech) tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.05.2010 tarih, 4119 sayı ile giren
bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı 30
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 04.06.2010 tarih ve 2010-2-
129/Öİ-10-151.İA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 10.06.2010 tarih ve
REK.0.06.00.00-110/281 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-44 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğu; ancak söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir 40
nitelik taşımadığı, dolayısıyla işleme izin verilmesinde sakınca olmadığı ifade
edilmiştir.
10-44/763-247
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirim konusu işlem neticesinde GrafTech, C/G’nin tamamının tam kontrolüne sahip
olacaktır. Söz konusu işlem esasen GrafTech’in dolaylı olarak kontrolünde bulunan
GrafTech Delaware III Inc. (GrafTech Delaware) aracılığı ile gerçekleştirilecektir. Bu
kapsamda C/G ve GrafTech Delaware birleştirilecek, GrafTech Delaware’in ayrı tüzel 50
kişiliği sonlandırılacak ve C/G varlığını Graftech’in kontrolü altında sürdürecektir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralan Taraf: GrafTech
1886 yılında National Carbon Company tarafından kurulan teşebbüs, sentetik, doğal
grafit ve karbon esaslı ürünlerin üreticisi olarak faaliyet göstermektedir. Graftech’in
ürünleri arasında grafit elektrotlar, refrakterler, yakıt pilleri, güç jeneratörleri,
petrokimyasal ve diğer metal endüstrilerinde kullanılan karbon ürünler yer almaktadır.
GrafTech’in mevcut durumda Türkiye’de herhangi bir iştiraki bulunmamaktadır.
GrafTech halka açık bir teşebbüs olup hisseleri New York Menkul Kıymetler
Borsası’na kote olmuştur. GrafTech hisselerinin %5’inden fazlasına sahip 60
teşebbüsler aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: GrafTech’te %5’den fazla hisseye sahip teşebbüsler
Hissedar Hisse Oranı (%)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
H.2.2. Devreden Taraflar
Bildirim konusu işlemin devreden taraflarını, özel mülkiyete ait bir teşebbüs olan
C/G’nin mevcut durumdaki sahipleri Nathan MILIKOWSKY ve Daniel MILIKOWSKY
oluşturmaktadır.
H.2.3. Devredilen Taraf: C/G
2003 yılında Pennysylvania’da kurulan teşebbüs, Amerikan asıllı grafit elektrot
üreticisi olarak bilinmektedir. Yıllık yaklaşık (…..) grafit elektrot üretim kapasitesi 70
bulunmaktadır. Grafit elektrot üretimi dışında silikon karbürsüz, yerinde eleme, petrol
koku gibi tanecikli ürünlerin, çubuk ve levha şeklinde sıkma ürünlerin de üretimini
gerçekleştirmektedir. C/G’nin hali hazırda Türkiye’de herhangi bir iştiraki
bulunmamaktadır. Teşebbüs Türkiye’ye olan satışlarını İntekno Teknoloji Transfer
San. ve Tic. A.Ş. unvanlı satış acentesi aracılığı ile gerçekleştirmektedir. C/G’nin
sermayesinin %5’inden fazlasına sahip teşebbüsler aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: C/G’nin sermayesinin %5’inden fazlasına sahip teşebbüsler
Hissedar Hisse Oranı (%)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
10-44/763-247
3
H.3. İlgili Pazar 80
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlemin devralan tarafı olan GrafTech, grafit ve karbon esaslı
çözümlerin araştırması, geliştirmesi ve üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir.
Teşebbüsün bu bağlamda temel olarak iki ürün segmenti bulunmaktadır. Bunlardan
ilki grafit elektrotların ve refrakterlerin bulunduğu endüstriyel gereçler segmentidir
(industrial materials segment). İkinci ürün segmentini ise içerisinde doğal ve gelişmiş
grafit gereçlerini barındıran tasarlanmış çözümler segmenti (engineered solutions
segment) oluşturmaktadır.
Endüstriyel Gereçler Segmenti:
Grafit Elektrotlar: Grafit elektrotlar öncelikli olarak çelik üretiminde kullanılmaktadır. 90
Ayrıca çeliğin döküm potalarında arıtılması işleminde ve titanyum dioksit gibi bazı
maddelerin eritilmesi sürecinde de kullanılabilmektedir. Grafit elektrotlar mini
değirmen olarak da bilinen ve özellikle elektrikli ark fırınlarında çelik üretiminde
kullanılan sentetik grafitlerin silindir şekilli sütunlarıdır. Bu elektrotlar çelik üretiminde
kullanılan metallerin ve hammaddelerin eritilmesi işlemi sırasında, bu eritme işlemi
için gerekli olan ısının sağlanması amacıyla fırın içerisindeki elektriğin iletimini
sağlamaktadır. Tipik bir fırında ve üretim işleminde ortalamada her sekiz ila on saat
arasında bir elektrot tüketilmektedir. Mevcut durumda bu işlemin
gerçekleştirilebilmesi için ticari amaçlı olarak kullanılabilecek tek ürün grafit
elektrotlardır. 100
Refrakterler: Refrakterler ısıya dayanıklı ürünler olup bu özellikleri nedeniyle ısının
aktarılması ve güvenlik gibi amaçlarla çeşitli kullanım alanları bulunmaktadır. Bu
ürünler arasında karbon, yarı grafit ve grafit refrakter hazne astarları yer almaktadır.
Tasarlanmış Çözümler Segmenti:
Gelişmiş Grafit Gereçleri: Bu ürünler temel olarak kaynaşık refrakter ve yarı iletken
bileşenlerin üretiminde kullanılmaktadır. Bu kapsamda gelişmiş esnek grafitler ile
bazı gereçlerin birleştirilmesi sonucunda ısı yalıtımı konusunda etkin çözümler
üretilebilmektedir.
Doğal Grafit Ürünleri: Esnek grafitlerin de içerisinde bulunduğu bu ürün grubu,
elektronik, otomotiv, petrokimyasal ve ulaşım gibi endüstrilere ısı yönetimi çözümleri 110
sunmaktadır.
Öte yandan bildirim konusu işlemin devralınan tarafını oluşturan C/G ise yukarıda yer
verilen ürün gruplarından sadece grafit elektrotların üretimini gerçekleştirmektedir.
Bunun yanı sıra silikon karbürsüz, yerinde eleme gibi grafit tanecik ürünleri, petrol
koku, pişirilmiş tanecikli karbonlar gibi ürünleri üretmektedir. Söz konusu tanecikli
ürünler kok, karbon veya grafitin aşındırıcı, iletken veya yağlayıcı özelliklerine
gereksinim duyan uygulamalarda kullanılmaktadır. Ayrıca çubuk ve levha şeklinde
yeşil sıkma ürünlerin üretimini de gerçekleştirmektedir.
Dosya mevcudunda işleme taraf teşebbüslerin faaliyet alanlarının sadece grafit
elektrot pazarında örtüştüğü bilgisine yer verilmiştir. Taraf teşebbüslerin faaliyet 120
alanları ve bu faaliyetlerden elde ettikleri net satışlar da göz önünde
bulundurulduğunda, ilgili ürün pazarına ilişkin en riskli durumu grafit elektrot
pazarının verebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla mevcut dosya özelinde
pazarın, en riskli durumu yansıtır şekilde ve en dar haliyle “grafit elektrot pazarı”
olarak belirlenebileceği düşünülse de “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin
10-44/763-247
4
Kılavuz”un 20. maddesinin “Ancak inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de
coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki
söz konusu olmuyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” şeklindeki hükmüne dayanılarak
dosya konusu işlem açısından, ilgili ürün pazarının belirlenmesine gerek olmadığı 130
kanaatine ulaşılmıştır.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemi açısından, ilgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki
rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, rekabet koşullarının
ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde birleşme veya devralma sayılan haller
düzenlenmiştir. Anılan maddenin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüsün ya da 140
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ve devralma kabul edilen hususlardan biri olarak
sayılmaktadır. Bildirim konusu işlem sonucunda GrafTech, C/G’nin tamamının tam
kontrolüne sahip olacaktır. Devre konu C/G üzerindeki kontrolün GrafTech’e geçecek
olması nedeniyle söz konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından bir devralma
niteliğindedir.
H.4.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in İzne Tabi Birleşme ve Devralmalar başlıklı 4. maddesinde
“…birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya 150
bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş milyon TL’yi
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmüne yer
verilmektedir.
Dosya mevcudunda, GrafTech ve C/G’nin Türkiye pazarından elektrot tedarikine
ilişkin olarak elde ettikleri 2009 yılı net satış gelirlerinin1 sırasıyla (…..) TL ve (…..) TL
olduğu bilgisine yer verilmektedir. Dolayısıyla söz konusu teşebbüslerin toplam net
satışlarının (…..) TL düzeyinde gerçekleşmiştir.
Yukarıda yer verilen bilgiler neticesinde, bildirim konusu işlemin, 1997/1 sayılı
Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini aştığı ve 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve anılan 160
Tebliğ gereğince izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütününde yahut belli bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet
piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak birleşme ve
devralma işlemleri hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır.
1 Tarafların 2009 yılı net satışlarının TL’ye çevrilmesi işleminde TCMB’nin 2009 yılı ortalama döviz alış
kuru esas alınarak 1 ABD Doları=1,5471 TL paritesi kullanılmıştır.
10-44/763-247
5
İşleme taraf teşebbüslerin faaliyet alanları değerlendirildiğinde söz konusu faaliyetler
içerisinde sadece grafit elektrot pazarında bire bir örtüşme olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte yapılabilecek alternatif ilgili pazar tanımlamalarının mevcut işlem 170
açısından rekabetçi endişeler ortaya çıkarmayacağından hareketle pazara ilişkin
detaylı bir inceleme yapılmamış ve ilgili ürün pazarı açık bırakılmıştır. Bununla birlikte
tarafların global pazardan ve Türkiye pazarından elde ettikleri net satış gelirleri
değerlendirildiğinde2, olası alternatif pazar tanımları içerisinde en riskli durumu “grafit
elektrot pazarı”nın verebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla pazara ilişkin
olarak yapılan değerlendirmelerde bu pazar tanımı esas alınmıştır.
Dosya mevcudunda ele alınan bilgilerde Graftech’in ilgili ürün pazarındaki payının
dünya genelinde %(…..), Türkiye’de ise %(…..) olarak gerçekleştiği ifade edilmiştir.
C/G’nin ise hem Türkiye hem de dünya pazarlarında yaklaşık %(…..) pazar payı
bulunmaktadır. Her ne kadar ilgili pazara girişin yüksek yatırımlar gerektirdiği, 180
teknolojik yeterliliğin ve mevcut fikri mülkiyet haklarının önemli birer giriş engeli teşkil
edebileceği değerlendirilse de, dosya mevcudunda ve Graftech’in 2009 yılı için
hazırladığı yıllık raporda belirtildiği üzere, ilgili pazarda SGL Group, Tokai Carbon
Company, Showa Denko K.K., Graphite India Limited ve HEG Limited olarak
sıralanabilecek güçlü uluslararası rakipler yer almaktadır. Bu durumun işlemin
taraflarının toplam pazar paylarına da etki ettiği görülmektedir:
Tablo 3: Türkiye grafit elektrot pazarı net satışlara göre pazar payı dağılımı
Teşebbüs Pazar Payı (%)
SGL Carbon (…..)
GrafTech (…..)
Showa Denko K.K. (…..)
Tokai Erftcarbon GmbH (…..)
HEG Limited (…..)
C/G (…..)
Diğer* (…..)
*Taraflar bu grup içerisinde yer alan payın %(…..) kısmını Çinli üreticilerin Türkiye pazarına
gerçekleştirdiği satışların oluşturduğunu tahmin etmektedir.
Bildirim konusu işlem neticesinde GrafTech’in elde edeceği pazar payının %(…..) gibi 190
oldukça düşük bir seviyede kalması ve toplamdaki pazar payının %(…..) olacağı göz
önünde bulundurulduğunda, işlemin, ilgili pazarda hakim durum yaratacak veya
mevcut bir hakim durumu daha da güçlendirebilecek nitelikte olmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
2 GrafTech’in 2009 yılına ilişkin yıllık raporunda teşebbüsün net satış düzeylerine yer verilmiş olup
2007, 2008 ve 2009 konsolide net satışlarının içerisinde endüstriyel gereçler segmentinin payı
sırasıyla %(…..), %(…..)ve %(…..)olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla Graftech’in satışlarının büyük bir
bölümü, içerisinde grafit elektrotların da bulunduğu endüstriyel gereçler segmentinden elde edilmiştir.
Graftech’in 2009 yılında grafit elektrot satışından elde ettiği net satış geliri ise yaklaşık (…..)TL olarak
gerçekleşmiştir. Dolayısıyla grafit elektrot satışından elde edilen net satış geliri endüstriyel gereçler
segmentinin %(…..)’sini, toplam net satışların ise %(…..)’ini oluşturmaktadır. Benzer bir durum
GrafTech’in Türkiye pazarına yaptığı satışlarda da karşımıza çıkmaktadır. GrafTech 2009 yılında
Türkiye pazarından yaklaşık (…..) TL gelir elde etmiştir. Bu satışlar içerisinde grafit elektrotlardan elde
edilen gelir ise (…..) TL olmuştur. C/G’nin 2009 yılı toplam net satışları (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
Bu gelirin %(…..)’i ise grafit elektrot satışından elde edilmiştir. Teşebbüsün 2009 yılında Türkiye
pazarından elde ettiği gelir ise (…..) TL olmuştur ve bu gelirin tamamı grafit elektrot satışlarından elde
edilmiştir.
10-44/763-247
6
H.4.4. Yan Sınırlamalar Açısından Yapılan Değerlendirme
Rekabet hukukunda rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını
tam olarak almalarının bir aracı olarak ve devam etmekte olan bir işbirliği süresi
içinde teşebbüslerin birbirlerinden öğrendikleri teknik bilgilerin rakiplerle 200
paylaşılmalarının önüne geçmek amacıyla getirilmektedir. Genel olarak, rekabet
yasaklarının yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan
ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık”
kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Dosya konusu işlemi düzenleyen Birleşme Anlaşması ve Planı’nın 7.18. maddesinde
rekabet etmeme taahhütleri düzenlenmektedir. Konuya ilişkin hüküm aşağıdaki
gibidir:
(………TİCARİ SIR……….)
210
Aynı maddenin (b) fıkrasında ise istihdam etmeme taahhütleri şu şekilde
düzenlenmektedir:
(………TİCARİ SIR……….)
Anlaşmada yer verilen rekabet etmeme ve istihdam etmeme yükümlülüklerine ek
olarak GrafTech ve C/G arasında 19 Şubat 2010 tarihinde, elde edilen bilgilerin ve
belgelerin gizliliğini korumak amacıyla bir anlaşma imzalanmıştır. Bu anlaşma 220
uyarınca, öngörülen devralma işlemi kapsamında elde edilen her türlü teknik,
finansal, stratejik bilgileri, diğer gizli bilgilerin ifşa edilmemesi hükme bağlanmıştır.
Söz konusu işlemle taraflara yüklenen bu yükümlülüklerin hem süre hem de kapsam
bakımından “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar
açısından kısıtlayıcı olma”, “orantılılık” kriterlerini sağladığı ve yan sınırlama olarak
değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
230
10-44/763-247
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 240
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy