Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-101 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-31/678-159
Karar Tarihi : 1.7.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Sinan BOZKUŞ, Gülçin DERE
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Fiat S.p.A
Temsilcisi: Av. Sibel YURTTUTAN
Ahi Evran Cd. Polaris Plaza K:25 D:89 34398 20
Maslak/İstanbul
D. TARAFLAR : - Fiat S.p.A
Via Niza n. 250 10125 Turin İTALYA
- The Cerberus Group
c/o The Corporation Trust Company, 1209 orange Street,
Wilmington, New Castle County, Delaware 19801 ABD
E. DOSYA KONUSU: Chrysler LLC (Chrysler)’nin faaliyetlerinin tamamının
Fiat S.p.A. (Fiat) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 24.6.2009 tarih ve 4381 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen
25.6.2009 tarih ve 2009-4-101/Öİ-09-OS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
26.6.2009 tarih ve REK.0.08.00.00-120/207 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-31
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma 40
işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu; devir sonucunda ilgili pazarda hâkim
durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi, böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı; bu çerçevede
işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade edilmiştir.
09-31/678-159
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 50
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusuna ilişkin 3 pazar tanımı yapılabilir:
1. Chrysler, Mercedes, Audi ve BMW’yi içeren pazar,
2. Chrysler, Alfa Romeo, VW ve Lancia’yı içeren pazar ve
3. Tüm binek otomobilleri içeren pazar.
Yukarıda yer verilen olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabetin
önemli ölçüde azaltılması söz konusu olmayacağından, net bir pazar tanımı
yapılmamıştır.
60
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İşleme konu olan teşebbüslerin faaliyetlerinin ülkemizin tümünde satışı yapılan
ürünleri kapsaması ve ilgili ürünler açısından rekabetin ülke çapında homojen
dağıldığının aksine göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
Bildirime konu işlem, ABD İflas Kanunu’nun 11. Bölümü kapsamındaki iflas 70
prosedürü uyarınca ve bir kaç sözleşme aracılığıyla hayata geçirilecektir. Bunlar
arasında, 30.4.2009 tarihinde imzalanan ve devir işlemini öngören “Temel İşlem
Sözleşmesi” ile bu Sözleşme’nin eki olarak tasarlanan ve 10.6.2009 tarihinde
imzalanan “Islah Edilmiş ve Tekrar Bildirilmiş Sınırlı Sorumluluk (Limited) Şirketi
Çalıştırma Anlaşması” birleşme kontrolü analizi bakımından önem arz eden
sözleşmelerdir. Anılan işlemin tamamlanmasıyla; Chrysler’in faaliyetlerinin
tamamı, limited şirket şeklinde kurulması öngörülen Chrysler Group LLC’ye
devredilecektir. Chrysler Group LLC’nin tek işlevi Chrysler’e sahip olmak ve
kendisine devredilen malvarlığı ve işleri yönetmektir.
Belirtilen işlem iki ana bileşenden oluşmaktadır: 80
1- Fiat Grubu’nun, ilk olarak Chrysler’in tüm hisselerini devralacak olan ve yeni
kurulmuş bir limited şirket olan Chrysler Group LLC’nin %20 oranındaki hissesini
devralması,
2- Fiat Grubu’nun Chrysler Group LLC’e çeşitli teknolojilerde ve yönetim
hizmetlerinde katkılarda bulunması ile tedarik ve dağıtım gibi Chrysler Group
LLC’in faaliyetinin bazı kilit alanlarında işbirliği ve yardımda bulunması.
09-31/678-159
3
Fiat Grubu, Chrysler Group LLC’de %20 oranındaki ilk sermaye payını devraldığı
esnada, Fiat Grubu’na Chrysler Group LLC’ye ilişkin olarak belirli yönetime
katılım ve veto hakları verilecektir.
Devralma işlemi sonrasında Chrysler Group LLC’deki hissedarlık yapısı 90
aşağıdaki şekilde olacaktır:
Tablo1: Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Fiat S.p.A.
% 20
(Performansa dayalı sermaye payı ve ilave
sermaye payı oranında artırılmadan önce)
ABD Maliye Bakanlığı % 9,85
Kanada Hükümeti % 2,46
VEBA % 67,69
Toplam 100
Belirli aşamaların kaydedilmesi halinde, Fiat Grubu’nun sermaye payı
(performansa dayalı sermaye payı olarak adlandırılacak olan) daha sonra %15’e
kadar bir oranda arttırılabilecektir. Ayrıca, Fiat Grubu’na %16 oranında ilave bir
sermaye payını devralma opsiyonu tanınacaktır. Fiat Grubu’nun performansa
dayalı sermaye payını devralması ve ilave sermaye payını devralma opsiyonunu
kullanması halinde, Chrysler Group LLC’deki toplam hissedarlık oranı %51’e
ulaşacaktır. Ancak ABD Maliye Bakanlığınca verilen kredinin Chrysler Group LLC
tarafından geri ödenmesine kadar Grubun hissedarlık oranı oy haklarının %35’i 100
geçmemesi şartıyla % 49,9’la sınırlandırılmış olacaktır.
(……………TİCARİ SIR…………)
110
09-31/678-159
4
Yönetim kurulu toplantı nisabı İşletme Sözleşmesi’nde aksi öngörülmedikçe oy
kullanma yetkisinin çoğunluğunu oluşturan yöneticilerin hazır bulunması ile
sağlanacak olup, “önemli kararlar” dışındaki kararlar toplantıya katılan üyelerin
çoğunluk oyu ile alınacaktır. Önemli kararlarda en az bir Fiat Grubu yöneticisinin
olumlu oy kullanması ve yönetim kurulunun çoğunluğunun lehte oy kullanması 120
gerekmektedir. Bu kararlardan başlıcaları şu şekildedir:
(……………TİCARİ SIR…………)
130
Bildirim sahipleri, ilk yıllık işletme planının özel bir önem arz ettiğini; zira bu
işletme planının Chrysler Group LLC’in yaşayabilmesi için yapılan bir işletme
planının içine dâhil edileceğini, bildirime konu işlemin hayata geçirilebilmesinin
yanı sıra yaşatılabilir bir işletme planına bağlı kalabilmesinin, Chrysler Group
LLC’nin kurtulabilmesi için ihtiyaç duyduğu (………….) ABD Doları tutarında ilave
kredinin ABD Maliye Bakanlığınca verilmesinin ön şartı olduğunu belirtmişlerdir.
Öte yandan taraflar, işletme planının amaçlarının yerine getirilmesi için belirli
kararların uygulanmasının Chrysler yönetim kurulunun onayına tabi olmaya 140
devam edeceğini ve bu bağlamda Fiat Grubu’nun veto haklarının daha çok önem
kazanacağını ifade etmişlerdir.
Bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için Chrysler’in yönetiminde kontrol değişikliği olması
gerekmektedir. Bu çerçevede Fiat Grubu’nun, ilk aşamada Chrysler’ın %20
oranındaki hissesini devralmasının ve (……………TİCARİ SIR…………)
teşebbüsün kontrolünde bir değişiklik meydana getirip getirmediği incelenmiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde kontrolün, “ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya
da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan
haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün 150
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana
getirilebileceği” belirtilmektedir. Bu çerçevede Tebliğ kapsamında bir hissedarın
tek başına kontrol sahibi olabilmesi için teşebbüsün ticari kararları üzerinde
09-31/678-159
5
belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan araçlara sahip olması gerekmektedir.
Mehaz mevzuata sahip Avrupa Birliğinde yayımlanan Yoğunlaşmalara İlişkin
Komisyon Duyurusu’nda ise iki durumda mutlak kontrolün oluşabileceğine yer
verilmiştir. İlki, pozitif kontrol olarak adlandırılmakta ve genel olarak ortaklardan
birinin stratejik ticari kararları tek başına alma imkânının bulunması durumunda 160
ortaya çıkmaktadır. İkincisi ise negatif kontrol olarak adlandırılmakta ve yalnızca
tek bir ortağın stratejik ticari kararları veto etme hakkının bulunması halinde
mümkün olabilmektedir. Bu durumda veto hakkına sahip olan hissedar, hakkını
kullanarak istemediği herhangi bir karar alınmasını engelleyebilecektir. Negatif
mutlak kontrolün ortak kontrolden farkı ise, aynı şekilde belirleyici etkiye sahip
diğer bir hissedarın bulunmamasıdır. Bu bağlamda, Duyuru’ya göre, bir
hissedarın veto hakları sayesinde çözümsüzlük durumu yaratabilme imkânının
bulunması, o hissedara belirleyici etkide bulunabilme olanağı sağlamakta ve
böyle bir işlem tek başına kontrol olarak değerlendirilmektedir.
Duyuruda negatif mutlak kontrole tipik bir örnek olarak, bir teşebbüsün 170
sermayesinin %50’sine sahip bir ortak bulunurken, geriye kalan %50 oranındaki
hissenin birden çok hissedara ait olduğu (bu durumun fiilen pozitif tam kontrole
yol açmadığı varsayımı altında) ortaklık yapıları, ya da stratejik kararlarda nitelikli
çoğunluğun aranması halinden dolayı sadece bir ortağın, çoğunluk ya da azınlık
hissesine sahip olmasından bağımsız olarak, veto hakkının bulunduğu durum
verilmektedir.
Bu açıklamalar çerçevesinde işlem sonrasında Chrysler’in ortaklık yapısının ve
karar alma süreçlerinin nasıl şekilleneceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verildiği üzere yönetim kurulu, olağan kararlarını toplantıya katılan
üyelerin çoğunluğunun olumlu oyu sonucu alabilirken, önemli kararlarda Fiat 180
Grubu’nun lehte oyunun bulunması gerekmektedir. Böylece, Fiat Grubu’nun
Chrysler üzerinde, azınlık hissedarı koruyan hakların oldukça ötesine geçen
yönetim haklarına sahip olması öngörülmüştür. Bu tür haklara diğer ortaklar sahip
değildir. Dolayısıyla Fiat Grubu, yönetim kurulunda çoğunluğu sağlayarak tek
başına karar alacak konumda olmasa dahi, önemli kararları veto ederek şirketin
karar almasını engelleme imkânına sahiptir. Buna karşın Fiat Grubu dışındaki
diğer ortakların aynı yönde hareket etmelerini sağlayacak herhangi bir hukuki ya
da fiili birliğin bulunmadığı da belirtilmelidir. Zira yukarıda da yer verildiği üzere
yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu bağımsız üyelerin oluşturması bir
zorunluluktur. 190
Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, işlem sonrasında Fiat Grubu’nun
Chrysler’in negatif mutlak kontrolünü elde edeceği anlaşılmıştır. Bu bağlamda,
bildirime konu işlemin, Chrysler Jeep Ticaret A.Ş.’nin kontrolünün Chrysler’den
Fiat Grubu’na geçecek olması dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya
Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesinin (b) bendi anlamında kontrol
değişikliğine yol açan bir devralma olduğu sonucuna varılmıştır.
H.2.1.1. Ciro ve Pazar Payı Yönünden Değerlendirme
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi gereğince, “bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşme ve devralmayı gerçekleştiren
09-31/678-159
6
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, 200
toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa
bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet
Kurulundan izin almaları zorunludur”.
Chrysler’in, iştiraki aracılığı ile Türkiye’de gerçekleşen toplam cirosu 2008 yılında
(……………) TL. tutarındadır. Ayrıca, Fiat Grubu’nun iştiraki olan Tofaş Türk
otomobil Fabrikası A.Ş.’nin 2008 yılında Türkiye’deki binek araçları ilgili cirosu
(……………) TL.; Grubun Ferrari ve Maserati araçlarının Türkiye’deki satışını
gerçekleştiren Fer Mas Oto Ticaret A.Ş. aracılığı ile elde ettiği 2008 yılı cirosu
(……………) TL. olarak bildirilmiştir.
Yukarıda yer verilen ciro bilgilerinden, başvuru konusu işlemde taraf 210
teşebbüslerin cirolarının, 25.000.000 TL. olarak belirlenen eşiği aştığı
anlaşılmaktadır. Bu çerçevede bildirim konusu devralma işleminin, pazar
paylarının incelenmesine gerek duyulmadan, ciro yönüyle Rekabet Kurulundan
izin alınması gerekli bir işlem olduğu kanaatine varılmıştır.
H.2.1.2. İşlemin Etkileri Bakımından Değerlendirme
İşlemin pazardaki rekabet üzerindeki etkileri değerlendirilirken ilgili pazar
bölümünde belirtilen hususlara tekrar yer verilmesinin uygun olacaktır. Bildirime
konu işlem çerçevesinde taraf teşebbüslerin otomotiv sektöründeki faaliyetleri
göz önüne alınarak üç farklı pazar tanımının yapılabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Bunlar; 220
(i) Chrysler, Mercedes, Audi ve BMW’yi içeren pazar,
(ii) Chrysler, Alfa Romeo, VW ve Lancia’yı içeren pazar ve
(iii) Tüm binek otomobilleri içeren pazar.
İlk pazar tanımı geçerli olduğunda, söz konusu pazarda Fiat Grubu’na ait
herhangi bir binek araç bulunmadığından, işlem yoğunlaşmaya yol açmayacaktır.
İkinci pazar tanımının esas alınması durumunda ise tarafların pazar payları şu
şekilde olacaktır:
Tablo2: Pazar payları (2009 yılı ilk 4 aylık veriler)
Marka Satış Adedi Pazar Payı
Volkswagen (…..) (….) %
Chrysler
(…..) (….) %
Alfa Romeo
(…..) (….) %
Lancia
(…..) (….) %
Toplam
(…..)
100%
Tabloda da görüldüğü üzere bu pazar tanımının kabul edilmesi durumunda da
pazarda önemli bir yoğunlaşma meydana gelmeyecektir. 230
09-31/678-159
7
Son olarak, bildirim sahipleri tarafından da belirtilen üçüncü pazar tanımı esas
alındığında oluşacak pazar yapısına değinmekte fayda bulunmaktadır. Bu
durumda tüm binek otomobilleri ilgili ürün pazar tanımı içine dâhil olacak ve pazar
payları aşağıdaki şekilde gerçekleşecektir:
Tablo-3: 2009 yılı ilk dört ayına ait satış rakamları ve pazar payları
Marka Toplam
Satışlar
Pazar Payı
(%)
Marka Toplam Satışlar Pazar Payı
(%)
Alfa Romeo (…..) (…..) Kia (…..) (…..)
Audi (…..) (…..) Lancia (…..) (…..)
BMW (…..) (…..) Mercedes (…..) (…..)
Chevrolet
(…..) (…..)
Nissan
(…..) (…..)
Chrysler (…..) (…..) Opel (…..) (…..)
Citroen (…..) (…..) Peugeot (…..) (…..)
Dacia (…..) (…..) Renault (…..) (…..)
Fiat
(…..) (…..)
Toyota
(…..) (…..)
Ferrari +
Maserati
(…..) (…..)
Volkswagen
(…..) (…..)
Ford (…..) (…..) Diğer (…..) (…..)
Honda
(…..) (…..)
Hyundai (…..) (…..)
Toplam 104.489 100
Tabloda yer alan bilgilere göre, Fiat Grubu’nun beş marka ile (Fiat, Lancia, Alfa
Romeo, Ferrari ve Maserati) toplam pazar payı %(…); Chrysler’in pazar payı ise
%(…)’tir. Bu pazar tanımının geçerli olması durumunda da Chrysler’in satışlarının
çok düşük olması nedeniyle ilgili pazarda neredeyse hiç yoğunlaşma artışı
meydana gelmeyecektir. 240
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde; Fiat Grubu’nun
Chrysler’in kontrolünü devralması halinde ilgili ürün pazarında önemli bir
yoğunlaşma artışı meydana gelmeyecek ve rekabet koşulları olumsuz yönde
etkilenmeyecektir. Bu çerçevede bildirim konusu işlemin, hâkim durum
yaratılması ya da güçlendirilmesi yoluyla ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde
etkilemesinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin
4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu 250
maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
09-31/678-159
8
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması
nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy