Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-150 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-03/54-21
Karar Tarihi : 20.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Mehmet Akif KAYAR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : BASF SE
Temsilcisi Av. Gamze ÇİĞDEMTEKİN, Av. Ahu YALGIN
Maya Akar Center Büyükdere Cd., 100/29 34394 Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - BASF SE 20
Carl-Bosch-Strabe 38 D-67056 Ludwigshafen, ALMANYA
- Ciba Holding A.G.
Klybeckstrasse 141, 4057 Basel, İSVİÇRE
E. DOSYA KONUSU: Ciba Holding AG hisselerinin çağrı yoluyla BASF SE
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.12.2008 tarih, 8080 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 31.12.2008 tarih ve 8466 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı 30
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.1.2009
tarih, 2008-1-150/Öİ-09-MAK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 15.1.2009 tarih,
REK.0.05.00.00-120/5 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-03 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu devralma işleminin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte
söz konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile yasaklanan, hakim 40
durum yaratmaya veya mevcut hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak, ilgili
pazarda rekabeti önemli ölçüde azaltıcı nitelikte olmadığı dolayısıyla işleme izin
verilebileceği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Ciba Holding (Ciba)
Ciba, merkezi İsviçre, Basel’de bulunan özel kimyasal maddeler pazarında faaliyet
gösteren bir teşebbüstür. Ciba plastiklere, kağıtlara, otomobillere, binalara, evlere ve
09-03/54-21
2
kişisel bakım ürünlerine performans, koruma, renk ve güç ekleyen ürünler 50
üretmektedir. Ciba’nın ticari faaliyetleri, plastik katkı maddeleri, kaplama etkileri (boya
grubu), kağıt kimyasalları ve su şartlandırma bölümlerine ayrılmıştır. Ciba’nın
hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: Ciba’nın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
Diğer Halka açık
Ciba Grubu’nun Türkiye’deki iştirakleri, aşağıda hissedarlık yapılarına yer verilen
şirketlerden oluşmaktadır:
Tablo 2: Ciba Kimya Ticaret Ltd. Şti.
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
Tablo 3: Ciba Dış Ticaret Ltd. Şti. 60
(………………….) Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
Ciba Grubu’nun Türkiye’deki iştiraklerinin tamamının (yani Ciba Kimya Ticaret Ltd. Şti.
ile Ciba Dış Ticaret Ltd. Şti.) limited şirket olmaları nedeni ile yönetim kurulları değil
ortaklar kurulları vardır.
Ciba’nın dünya ve Türkiye ciroları 2007 yılı için sırasıyla (……………..) TL. ve
(…………….) TL. olarak gerçekleşmiştir.
H.1.2. BASF SE (BASF)
70
Ana merkezi, Almanya’da Ludwigshafen am Rhein’da bulunan BASF, global anlamda
kimyasallar piyasasında faaliyet gösteren BASF Grubu şirketlerinin ana şirketidir.
BASF’ın faaliyet alanları, petrol ve gazdan kimyasallara, plastiklerden performans
ürünlerine, zirai ürünlerden hassas kimyasallara kadar çeşitli ürün pazarlarını
kapsamaktadır. BASF hisseleri, Frankfurt (BAS), Londra (BFA) ve Zürih’te (AN)
borsaya kotedir. BASF hisselerinin halka açıklık oranı %(…)’dür. BASF, bir üçüncü kişi
tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol edilmemektedir.
Ciba Grubu’nun Türkiye’deki iştirakleri, aşağıda hissedarlık yapılarına yer verilen
şirketlerden oluşmaktadır: 80
Tablo 4: BASF Türk Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
90
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
09-03/54-21
3
Tablo 5: Elastogran Poliüretan San. ve Tic. Ltd. Şti.
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
Tablo 6: Yaşar BASF Otomotiv Boya San. Tic. Ltd. Şti.
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
(………………….) % (…)
Tablo 7: BASF Yapı Kimyasalları Sanayi A.Ş.
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
Diğer % (…)
Tablo 8: Meges Boya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
100
BASF’ın dünya ve Türkiye ciroları 2007 yılı için sırasıyla (…………..…) TL. ve
(……………..) TL. olarak gerçekleşmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyadaki bilgilere göre, Ciba ve BASF’ın Türkiye pazarındaki faaliyetleri aşağıdaki
şekilde özetlenmektedir:
110
- Asit Boyar Maddeler: Asit boyar maddeler, esas olarak naylon, yün, ipek ve bazı
modifiye akrilik kumaşlara uygulanmak için kullanılan anyonik boyar maddelerdir.
Bunlar ayrıca kağıt, deri, gıda, kozmetik, mürekkep ve temizlik karışımları gibi tekstil
harici uygulamalar için de kullanılmaktadırlar. Asit boyar maddeler, parlak renkler
ortaya çıkarmakta ve iyi dayanıklılık özelliklerine sahiptirler.
- Sabitleyiciler: Sabitleyiciler, karışan maddeleri (anyonik çöp olarak adlandırılan)
ortadan kaldırmak üzere selüloz fiberlerine veya astarlara sabitlemek sureti ile kağıda
eklenmektedir.
- Plastikler için Standard HALS (Işık Stabilizatörleri): HALS (Engellenmiş Amin Işık 120
Stabilizatörleri), substrat1 içerisindeki ışığın neden olduğu serbest radikallerin
çoğalmasını engelleyen katkı maddeleridir. Substratın bozulmasını engellemek ve
ürünün ömrü süresince performansını ve görünümünü geliştirmek amacıyla plastikten
yapılan her türlü üründe ve boyalarda kullanılmaktadır.
- Poliakrilik Asitler (Kireç Önleyici ve Seyreltici Poliakrilik Asitler): Poliakrilik asit
ürünlerinin çok sayıda farklı uygulamaları bulunmaktadır: Örneğin süper emici
uygulamalarındaki ya da deterjan, kağıt, kil, kumaş veya su şartlandırmadaki
seyrelticiler, koyulaştırıcılar ve yumaklaştırıcılar.
1 Substrat, biyokimyada enzimlerin tepkimelerinde işlenen maddelere verilen addır.
Hissedar Adı Hisse Payı
(………………….) % (…)
Halka açık % (…)
09-03/54-21
4
- Bizmut Vanadat Pigmentleri: Bizmut Vanadat Pigmentleri, yeşil tonu içeren parlak
bir yeşil sunmaktadır. Bizmut vanadatın esas olarak kullanıldığı uygulama, boyalar ve 130
kaplamalardır ve öte yandan plastiklere yönelik satışlar da artmaktadır.
- İzoindolin Pigmentler: İzoindolin pigmentler, organik pigmentler sınıfına dahildir.
Bunlar, tinktoryal2 güç ve dayanıklılık özelliklerine sahip olan ancak alkalilere karşı
dayanıklı olmayan sarı-yeşil pigmentlerdir. Esas olarak yüksek kaliteli endüstriyel
cilalarda kullanılmaktadırlar.
- Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları: Kuru mukavemet kimyasallarının
kullanımı, kağıdın fiber içeriğinin azaltılmasına ve astar seviyesinin arttırılmasına
imkan tanıyarak, kağıt hamurundan elde edilen kağıdın arttırılmasını sağlamaktadır.
Kuru mukavemetin artması ile kağıdın kalınlığı azaltılabilir ve bu da yayınlarda (örneğin
dergilerde ve reklamlarda) kullanılan kağıtlar için ekonomik bir etkendir. 140
- Cilt Bakımı için UV Filtreleri: Örnek olarak koruyucu güneş ürünleri, (günlük bakım
ürünleri ile birlikte) UV filtrelerinin ana uygulama alanını teşkil etmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarları “asit boyar maddeler,
Sabitleyiciler, Plastikler için Standard HALS (Işık Stabilizatörleri), Poliakrilik Asitler
(Kireç Önleyici ve Seyreltici Poliakrilik Asitler), Bizmut Vanadat Pigmentleri, İzoindolin
Pigmentler, Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları ve Cilt Bakımı için UV Filtreleri”
olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 150
İlgili coğrafi pazar olarak “Türkiye” kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Dosya konusu işlem, Ciba Holding AG’nin halka açık hisselerinin tamamının halka
çağrı yolu ile BASF tarafından devralınmasına ilişkindir. 14.9.2008 tarihli işlem
sözleşmesi (Sözleşme) uyarınca, BASF ve Ciba, Ciba’nın halka açık hisselerinin
tamamı için BASF tarafından bir çağrı yapılması sureti ile işletmelerini birleştirmeyi 160
kabul etmiş bulunmaktadırlar. Bu çağrı yolu ile BASF, Ciba’yı tamamen devralmak ve
Ciba Grubu’nu devralmadan sonra tam kontrolüne alarak BASF grubunun içerisine
tamamen entegre etmek istemektedir. Çağrıya konu hisseler Ciba hisselerinin
%(….)’una tekabül etmektedir. Bildirim, tarafların her ikisinin de Türkiye sınırları
içerisinde faaliyetleri bulunması nedeniyle Türkiye’de de bildirilmektedir.
Söz konusu Sözleşme çerçevesinde, Ciba’nın BASF tarafından devralınarak
kontrolünün el değiştireceği be nedenle işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in Birleşme ve
Devralma Sayılan Haller başlıklı 2. maddesinde yer alan hükümler uyarınca
yoğunlaşma doğurucu bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. 170
H.3.2. Eşikler Açısından Yapılan Değerlendirme
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in, İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar başlığı altındaki 4. maddesinde “bir birleşme veya devralma sonucunda
2 Boyama ile ilgili.
09-03/54-21
5
birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur” hükmü yer almaktadır.
180
Dosya kapsamı çerçevesinde, Ciba ve BASF’ın Türkiye’de ilgili ürün pazarlarında 2007
yılı için pazar payı (%) ve ciro (TL.) rakamlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 9: İlgili Ürün Pazarlarında Pazar Payı ve Ciro Rakamları
İlgili Pazarlar Ciba-Ciro BASF-Ciro Ciba-Pazar Payı BASF-Pazar Payı
Asit Boyar Maddeler (……….) (……….) (….) (….)
Sabitleyiciler (……….) (……….) (….) (….)
Plastikler için HALS (……….) (……….) (….) (….)
Poliakrilik Asitler (……….) (……….) (….) (….)
Bizmut Vanadat (……….) (……….) (….) (….)
İzoindolin (……….) (……….) (….) (….)
Sentetik Kuru Mukavemet Kim. (……….) (……….) (….) (….)
Cilt Bakımı İçin UV Filtreleri (……….) (……….) (….) (….)
Yukarıda yer verilen pazar payları ve ciroları dikkate alındığında Plastikler için Standart
HALS, Bizmut Vanadat Pigmentleri, İzoindolin Pigmentler ve Sentetik Kuru Mukavemet
Kimyasalları ilgili ürün pazarları bakımından dosya konusu devralma işleminin 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
190
H.3.3. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Bu bağlamda, başvuru konusu işlem taraflarının pazardaki konumlarının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Taraflar Türkiye'de faaliyetlerini ithalat (doğrudan satış) ya da üretim vasıtasıyla
gerçekleştirmektedirler. Tarafların ve rakip teşebbüslerin, ilgili ürün pazarlarında 2007
yılına ait pazar payları aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir. 200
Tablo 10: Pazar Payları (Plastikler için HALS)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Ciba (….)
BASF (….)
Organik Kimya A.Ş. (….)
BrennTag Kimya (….)
Diğer (….)
Tablo 11: Pazar Payları (Bizmut Vanadat Pigmentleri)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Ciba (….)
BASF (….)
Gemiciler Boya K.M.S.ve Tic. A.Ş. (….)
Konuray Kimya San. ve Tic. Ltd. (….)
Diğer (….)
Tablo 12: Pazar Payları (İzoindolin Pigmentler)
09-03/54-21
6
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Ciba (….)
BASF (….)
Diğer (….)
Tablo 13: Pazar Payları (Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları) 210
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Ciba (….)
BASF (….)
Diğer (….)
BASF, Ciba’yı devralması işleminden sonra Türkiye’de ilgili ürün pazarları bakımından
aşağıdaki pazar paylarına sahip olacaktır:
Tablo 14: Devralma İşlemi Öncesi ve Sonrası Devralan BASF’ın Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarları Devralma Öncesi Devralma Sonrası
Plastikler için HALS (….) (….)
Bizmut Vanadat Pigmentleri (….) (….)
İzoindolin Pigmentler (….) (….)
Sentetik Kuru Mukavemet Kimyasalları (….) (….)
Yukarıda yer verilen tablodaki bilgilerden görüldüğü üzere, BASF’ın devralma sonrası
izoindolin pigmentler ve sentetik kuru mukavemet kimyasalları pazarlarında pazar
payları neredeyse hiç değişmemiş olacaktır. Dolayısıyla söz konusu pazarlardaki
yoğunlaşma oranı ve rekabet koşullarında anılan işlem sonrasında önemli bir farklılık 220
oluşmayacağı görülmektedir. Anılan pazarlarda özellikle ithalat vasıtasıyla faaliyet
gösteren diğer teşebbüslerin toplam pazar paylarının %70 oranlarında bulunması,
dosya konusu devralma işlemi neticesinde bir hakim durumun oluşması ihtimalini
oldukça güçleştirmektedir.
Plastikler için HALS kimyasalları pazarında BASF’ın söz konusu devralma neticesinde
%(…) oranında bir pazar payına sahip olacağı tablodaki verilerden anlaşılmaktadır.
Organik Kimya adlı teşebbüsün %(…) oranında neredeyse BASF’a eşit bir pazar
payına sahip bulunması, söz konusu pazardaki diğer faaliyet gösteren teşebbüslerin
%(…) oranında pazar paylarının mevcut olması, ithalatın önünde bir engel 230
bulunmaması ve ithalat yoluyla faaliyet gösteren teşebbüs sayısının çokluğu gibi
unsurlar göz önüne alındığında, ilgili ürün pazarındaki rekabet koşullarında önemli bir
değişikliğin olmayacağı anlaşılmaktadır.
Bizmut vanadat pigmentleri pazarında söz konusu devralma neticesinde BASF %(…)
oranında pazar payına sahip olacaktır. Ancak, anılan işlem neticesinde yalnızca %(…)
oranında bir yoğunlaşmanın gerçekleşeceğinin göz önüne alınması gerektiği
düşünülmektedir. Dolayısıyla devralma işlemi öncesi %(…) pazar payına sahip olan
Ciba’nın pazar konumu neredeyse değişmeden BASF tarafına geçmiş olacaktır. Söz
konusu pazarda devralma gerçekleştikten sonra BASF’ın rakiplerinin %(…) ve %(…) 240
gibi pazar paylarına sahip olmaları dengeleyici unsurlar olarak görülmektedir. BASF’ın
bizmut pigmentleri pazarındaki rakiplerinin de yine uluslar arası şirketlerin temsilcileri
olduğu vurgulanması gereken bir husustur. Dolayısıyla BASF’ın Ciba’yı devralması
neticesinde Türkiye coğrafi pazarında anılan pazarda hakim duruma gelmesinin
oldukça zor olduğu düşünülmektedir.
Bu çerçevede, ilgili ürün pazarında genel olarak ithalat yoluyla faaliyet gösterildiği,
devralan teşebbüs BASF’ın rakiplerinin yine özellikle rekabet gücüne sahip uluslar
09-03/54-21
7
arası şirketlerin Türkiye temsilcileri olduğu, ithalatın önünde herhangi bir engel
bulunmadığı hususları göz önüne alındığında başvuru konusu devralma işlemi 250
sonucunda BASF’ın elde edeceği pazar paylarının ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 260
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy