Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-1-77 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-46/599-170
Karar Tarihi : 29.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU, Fatma ATAÇ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Huntsman International LLC
Vekili: Av. Tolga KARATAŞ
La Martin Caddesi No.10 34437 Taksim/İstanbul 20
D. TARAFLAR : - Huntsman International LLC
500 Huntsman Way Salt Lake City, Utah 84108 ABD
- Ciba Specialty Chemicals Holding Inc.
Klybeckstrasse 141 CH 4002 Basel İSVİÇRE
E. DOSYA KONUSU: Ciba Specialty Chemicals Holding Inc.’in Tekstil
Efektleri iş kolunun Huntsman International LLC tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.5.2006 tarih ve 3168 sayı ile giren
bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve
belgeler, Kurum kayıtlarına 5.6.2006 tarih ve 3560 sayı, 13.6.2006 tarih ve 3802
sayı ile intikal eden yazılarla tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.6.2006 tarih, 2006-1-77/Oİ-
06-FYA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 26.6.2006 tarih, REK.0.05.00.00-
120/121 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Huntsman International LLC’nin
Ciba Specialty Chemicals Holding Inc.’in Tekstil Efektleri (TE) İş Kolu’nu
devralması işlemi ile ilgili olarak edinilen bilgiler ışığında;
- “Reaktif boyalar”, “dağınık boyalar”, “vat boyalar”, “tekstil pigmentleri”, “direkt
boyalar”, “krom boyalar”, “boyama ve baskı araçları”, “donanım ve işletim
maddeleri”, “ölçme maddeleri”, “yumuşatıcı maddeler”, “beyazlatıcı araçlar”,
“kaplama maddeleri”, “kumaş hazırlama ürünleri”, “diğer tekstil kimyasalları”, 50
“amfoterik surfaktantlar”, “katyonik surfaktantlar”, “iyonik olmayan
05-01/3-3
2
surfaktantlar” ve “anyonik surfaktantlar” ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılmaması
nedeniyle bu pazarlara ilişkin devirlerin Rekabet Kurulu’na bildiriminin
yapılmasının gerekmediği,
- “Metal kompleks boya”, “katyonik boya” ve “asit boya” ilgili ürün pazarlarında
25 trilyon Türk Lirası olan ciro eşiği aşılmamasına rağmen, pazar payları
itibariyle %25 eşiğinin aşılması nedeni ile bu devirlerin söz konusu Tebliğin 4.
maddesi kapsamında olduğu, 60
- Söz konusu devralma işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığı,
- Hisse ve Varlık Alım Sözleşmesinin 10.11. maddesinde düzenlenmiş olan
rekabet etmeme yükümlülüklerinin makul ve gerekli olduğu,
- Dolayısıyla söz konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında herhangi bir sakınca yaratmayacağı ve izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
70
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Huntsman International LLC (Huntsman)
Dosyada yer alan bilgilere göre Huntsman, Huntsman Corporation’ın %100’üne
sahip olduğu bağlı şirketidir. Huntsman Corporation, bağlı şirketlerindeki
haklarından başka hiçbir iş faaliyeti, gelir kaynağı, borcu veya varlığı bulunmayan
bir holding şirketidir. Hunstman Corporation’ın yaklaşık %59 hissesi HMP Equity
Trust’a aittir, HMP Equity Trust ise Huntsman Family Holdings Company LLC ve
Matlin Patterson’a aittir 80
Dünya çapında çeşitli kimyasal ürünler geliştirmekte, üretmekte ve dağıtmakta
olan Huntsman altı iş alanında organize olmuştur: poliüretan, gelişmiş teknoloji
ürünleri (advanced materials), performans ürünleri, pigmentler, polimerler ve
temel kimyasallar.
Huntsman Türkiye’de Huntsman İleri Teknoloji Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited
Şirketi (Huntsman Türkiye) ve Tioxide Europe Titanium Pigmentleri Ticaret
Limited Şirketi aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Tioxide Europe Titanium
Pigmentleri Ticaret Limited Şirketi şu anda tasfiye halindedir. Huntsman Türkiye, 90
Türkiye kanunları uyarınca kurulmuş bir limited şirkettir ve Huntsman
International LLC tarafından tamamen kontrol edilen Huntsman Advanced
Materials( Belçika)’nın bağlı şirketidir; hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir.
Tablo1: Huntsman Türkiye’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı
(%)
Hisse Değeri
(TRY)
Huntsman Advanced Materials (Belçika) (…..) (…..)
Magdi Rizk (…..) (…..)
Huntsman Türkiye, basit kimyasallardan, yüksek değerli kimyasallara kadar
değişik kimyasal ürünler üretmekte ve dağıtmaktadır.
05-01/3-3
3
H.1.2. Ciba Specialty Chemicals Holding Inc. (Ciba)
Dosyadaki bilgilere göre Ciba, İsviçre kanunları uyarınca kurulmuş bir şirkettir ve 100
Ciba Şirketler Grubu’nun ana holding şirketidir. Ciba’nın hisseleri New York ve
İsviçre borsalarında birçok hissedar tarafından halka açık olarak alınıp
satılmaktadır. Herhangi bir başka şirket veya kişi Ciba’yı kontrol etmemektedir.
Ciba, özel kimyasalların geliştirilmesi ve üretiminde yer almaktadır ve dört iş
sektöründe faaliyet göstermektedir: plastik katkı maddeleri, kaplama etkileri, su
ve kağıt bakımı ve tekstil efektleri.
Ciba’ nın TE İş Kolu, tekstil endüstrisine boya ve kimyasallar ile entegre çözümler
sunmaktadır. Özellikle selüloz, yün, ipek ve poliamid, dağıtılmış boya, katyonik
boya ve tekstil pigmentleri için boya, kumaş hazırlama ürünleri, ölçme ve yeniden 110
ölçme maddeleri, beyazlatıcı araçları, surfaktantlar, yumuşatıcı maddeler,
boyama ve baskı yardımcıları, optik aydınlatıcıları, malzemeleri ve işletim ve
kaplama maddeleri geliştirmekte, üretmekte ve pazarlamaktadır.
Ciba, Türkiye’de Ciba Özel Kimyevi Ürünler Sanayi ve Ticaret Ltd. (Ciba Türkiye)
ve Ciba Specialty Chemicals Services Inc.(Ciba Basel)’in şubesi niteliğinde olan
Ciba Specialty Chemicals Services Inc. (Tuzla Şubesi) aracılığıyla faaliyet
göstermektedir. Ciba Türkiye, dolaylı olarak Ciba tarafından kontrol edilmektedir.
Ciba Türkiye, herhangi bir ürün üretmemekte ve Türkiye’de satış faaliyetinde 120
bulunmamaktadır. Türkiye’de bir müşteri danışmanı olarak faaliyet göstermekte,
müşterilere teknik servis sağlamakta ve müşteri taleplerini yönetmektedir. Ciba
Türkiye ticari stok tutmamakta ve depolama yapmamaktadır. Benzer şekilde Ciba
Türkiye, Türkiye’de TE İş Kolu’nda hiçbir üretim faaliyetinde bulunmamakta ve bu
iş koluna ait ürünleri satmamaktadır. TE İş Kolu ile ilgili bütün satışlar Tuzla
Şubesi veya Ciba Basel tarafından yürütülmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
130
Devralmaya konu olan Ciba’nın TE İş Kolu tekstil boyaları, tekstil kimyasalları ve
tekstil kimyasallarının bir parçası olarak surfaktant üretmektedir.
Tekstil boyaları, tekstillerin boyanması için kullanılan suda çözünebilir veya
dağıtılmış (dispersible) maddelerdir. Ciba’nın tekstil boyaları boyaların
uygulandığı substratların çeşitleri, boyaların fiziksel ve kimyasal durumları ve
uygulama yöntemleri göz önüne alınarak sınıflara ayrılmaktadır.
Tekstil kimyasalları iplik üretiminde, iplik hazırlanmasında, kumaş
oluşturulmasında, kumaş bitiminde ve diğer üretim işlemlerinde kullanılmaktadır. 140
TE İş Kolu’nun tekstil kimyasalları, uygulanan substratların çeşitleri, uygulamanın
zamanı (üretim aşaması) ve tekstil kimyasalının etkisi göz önüne alınarak
sınıflara ayrılmaktadır. Surfaktant (Yüzey etkili madde), bir solüsyonun yüzey
sürtünmesini azaltarak onun yüzeylere daha kolay yayılmasını ve yüzeyleri daha
kolay ıslatmasını sağlayan bir maddedir. Surfaktantlar, tüketici ürünleri
sektöründe deterjan ve endüstri sektöründe işleme yardımcısı olarak yer almakta
olup, işleme yardımcısı olma niteliği ile fiziksel özelliklerin (köpüklü düzenleyiciler,
05-01/3-3
4
ıslatma, vurma, solübilazyon, dağılım, vs.) işlenmesi sürecini hızlandırmaktadır.
Surfaktantlar, bileşimlerinin ve (dolaylı olarak) kullanılan üretim yollarının bir
sonucu olan farklı surfaktant parçacıklarının sudaki iyonik (elektrik yükü) 150
özelliklerine göre dört farklı ürün pazarına ayrılmaktadır: Anyonik surfaktantlar,
iyonik olmayan surfaktantlar, katyonik surfaktantlar, amfoterik surfaktantlar.
Bu bilgiler ışığında ilgili ürün pazarları aşağıdaki gibidir:
Tekstil boyaları
- Reaktif boyalar
- Metal kompleks boya
- Katyonik boya
- Dağınık boya
- Vat boya
- Asit boya 160
- Tekstil pigmentleri
- Direkt boya
- Krom boya
- Diğer tekstil boyaları
Tekstil kimyasalları
- Boyama ve baskı
- Donanım ve işletim
- Optik aydınlatıcılar
- Ölçme maddeleri 170
- Yumuşatıcı maddeler
- Beyazlatıcı araçlar
- Kaplama maddeleri
- Kumaş hazırlama ürünleri
- Diğer tekstil kimyasalları
- Surfaktantlar
o Anyonik surfaktant
o İyonik olmayan surfaktant
o Katyonik surfaktant
o Amfoterik surfaktant 180
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
TE İş Kolu tüm Türkiye’de faaliyette bulunduğu için ilgili coğrafi pazarın “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olduğu kabul edilmiştir.
H.3. Devralma İşlemi
Huntsman ve Ciba 18.2.2006 tarihinde Ciba’nın TE İş Kolu’nun devri için Hisse
ve Varlık Alım Sözleşmesi imzalamışlardır. Bildirime konu işlem sonucunda 190
Huntsman tarafından devralınacak TE İş Kolu kapsamına şunlar girmektedir:
- TE İş Kolu ile ilgili başlıca markalar, patentler, alan adları (domain names),
ürün tescilleri, pazarlama hakları ve know-how;
- TE İş Kolu ile ilgili başlıca taşınmaz mallar, kiralar ve maddi mallar;
- TE İş Kolu ile ilgili başlıca üretim lisanslarını da içeren devlet izinleri;
05-01/3-3
5
- TE İş Kolu ile ilgili başlıca sözleşmeler çerçevesindeki envanter, alacaklar
ve hak edişler;
- Dünya çapındaki yaklaşık 4200 Ciba çalışanı.
200
Bunların yanında, Huntsman aşağıdaki kuruluşların kontrolünü sağlayacak
hisseleri devralacaktır:
- Ciba Spezialitätenchemie Pfersee GmbH (Almanya),
- Guangdong Ciba Specialty Chemicals Co., Ltd. (Çin),
- Shenzhen Ciba Specialty Chemicals Co., Ltd. (Çin),
- Qingdao Ciba Dyes Co. Ltd. (Çin),
- Swathi Organics& Specialties Private Limited (Hindistan).
H.4. Değerlendirme 210
Dosya konusu işlem sonucunda Ciba’nın TE İş Kolu’nun kontrolünün tamamen
Hunstman’a geçecek olması nedeniyle devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2(b) maddesi anlamında bir devralmadır. Tarafların 2005 yılına ait ilgili ürün
pazarındaki ciro ve pazar payları aşağıdaki gibidir:
Tablo 2-Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki 2005 yılına Ait Ciroları ve Pazar Payları
CİRO(YTL) TOPLAM PAZAR PAYI(%)
TEKSTİL BOYALARI CIBA HUNTSMAN TOPLAM CIBA HUNTSMAN TOPLAM
Reaktif boyalar (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Metal kompleks boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Katyonik boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Dağınık boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Vat boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Asit boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Tekstil pigmentleri (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Direkt boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Krom boya (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Diğer (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
TEKSTİL
KİMYASALLARI
(………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Boyama ve baskı (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Donanım ve işletim (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Optik aydınlatıcılar (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Ölçme maddeleri (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Yumuşatıcı maddeler (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Beyazlatıcı araçlar (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Kaplama maddeleri (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Kumaş hazırlama
ürünleri
(………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Diğer tekstil
kimyasalları
(………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Surfaktant (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
- Amfoterik (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
- Katyonik (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
- İyonik
olmayan
(………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
- Anyonik (………) (………) (………) (.…) (.…) (.…)
Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere tarafların hiç bir ilgili ürün pazarındaki
toplam ciroları 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğin 4.
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiğini aşmamakla birlikte, toplam
05-01/3-3
6
pazar payları metal kompleks boyalar (%...), katyonik boyalar (%...) ve asit 220
boyalarda (%...) ilgili ürün pazarlarında söz konusu fıkradaki pazar payı eşiğini
aşmaktadır. Dolayısıyla, gerçekleştirilen işlem izne tabi bir devir işlemidir.
Metal kompleks boya, katyonik boya ve asit boya ilgili ürün pazarlarında
rakiplerin pazar payları aşağıdaki gibidir:
Tablo-3: Rakiplerin Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarları RAKİPLER
Metal Kompleks Boya Katyonik Boya Asit Boya
Dystar
(…….) (…….) (…….)
Clariant
(…….) (…….) (…….)
Dohmen
(…….) (…….) (…….)
Benar
(…….) (…….) (…….)
Taiacryl
(…….) (…….) (…….)
Kemcolor
(…….) (…….) (…….)
Yukarıdaki tabloda pazar payları ve pazardaki oyuncuların sayısı incelendiğinde,
Ciba TE İş Kolu’nun metal kompleks boya, katyonik boya ve asit boya ilgili ürün
pazarlarında hakim durumda olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Huntsman’ın söz
konusu ilgili ürün pazarlarında faaliyet göstermemesi nedeniyle, dosya konusu
işlem sonucunda söz konusu pazarlarda herhangi bir yoğunlaşma artışı 230
yaşanmayacaktır. Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda hakim durum
yaratılması veya hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli
ölçüde azaltılması söz konusu olmamaktadır.
Taraflar arasında imzalanan anlaşmanın 10.11. maddesine göre satıcı ve alıcıya
kapanış tarihinden itibaren 2 ve 3 yıllık rekabet etmeme yükümlülükleri
getirilmektedir. Ciba ve bağlı kuruluşları 3 yıl süresince doğrudan veya dolaylı
olarak devredilen iş kolunda faaliyet göstermeyecektir. Devredilen iş kolu bazı
mülkiyet hakları, know-how, mevcut tedarik sözleşmeleri, siparişleri ve mevcut
ürünleri de kapsamaktadır. Ayrıca taraflar devri öngörülen işçilerin dışında kalan 240
işçilerin ayartılmaması hususunda karşılıklı olarak 2 yıllığına taahhütte
bulunmaktadırlar. Söz konusu rekabet etme yasaklarının dosya konusu devralma
işleminde yan sınırlama olarak bulunduğu ve birleşmenin uygulanması açısından
doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, ancak bu şekilde devredilen Ciba TE İş
Kolu’nun müşterilerinin bağlılığının sağlanabileceği ve devralınan malvarlığının
değerinin karşılanabilmesinin mümkün olabileceği anlaşılmaktadır. Anılan
kısıtlamalar süre, coğrafi alan, konu ve tabi olan kişiler açısından, belirtilen amacı
gerçekleştirmek için makul ve zaruri olarak kabul edilmektedir.
250
05-01/3-3
7
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin; “Reaktif boyalar”, “dağınık boyalar”, “vat boyalar”,
“tekstil pigmentleri”, “direkt boyalar”, “krom boyalar”, “boyama ve baskı
araçları”, “donanım ve işletim maddeleri”, “ölçme maddeleri”, “yumuşatıcı
maddeler”, “beyazlatıcı araçlar”, “kaplama maddeleri”, “kumaş hazırlama
ürünleri”, “diğer tekstil kimyasalları”, “amfoterik surfaktantlar”, “katyonik
surfaktantlar”, “iyonik olmayan surfaktantlar” ve “anyonik surfaktantlar” ilgili
ürün pazarlarında, tarafların toplam pazar payları ve cirolarının 1998/2 sayılı 260
Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması
nedeniyle ilgili Tebliğ kapsamında izne tabi olmadığına;
2. “Metal kompleks boya”, “katyonik boya” ve “asit boya” ilgili ürün pazarlarında,
bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, 270
3. Hisse ve Varlık Alım Sözleşmesinin 10.11. maddesinde düzenlenmiş olan
rekabet etmeme yükümlülüklerinin makul birer yan sınırlama sayılarak,
bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy