Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-157
Karar Sayısı : 06-01/4-1
Karar Tarihi : 4.1.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖR : Hilal YILMAZ
C. ŞİKAYET EDEN : - Ümit Yaşar AKGÜNEŞ
Atatürk Bulvarı No:167 (Taşkın Ecz. Yanı)
Gümüldür/İzmir 20
- 14.7.2005 tarihli dilekçe
(İsminin gizli kalması talep edilmiştir.)
- Abdurrahman YILDIRAN
Maraş Mh. 15. Sk. No:25 Dalyan/Muğla
- Yusuf ÖZBEK
İsmetiye Mah. Niyazi Canp. İş Merkezi Kat:2
No:11/5 Malatya
- Mersin Ticaret ve Sanayi Odası
Atatürk Cad. MTSO Hizmet Binası Kat:3 33070 Mersin
- Yusuf Ziya KIYMET 30
(Adres bilgisi bulunmamaktadır.)
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR :
- Çimento ve hazır beton pazarında faaliyet gösteren
teşebbüsler
E. DOSYA KONUSU : Çimento ve hazır beton pazarları hakkında Kurum
kayıtlarına çeşitli tarihlerde intikal eden şikayetler.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına; 40
- 22.7.2005 tarih ve 5052 sayı ile intikal eden, isminin gizli kalmasını isteyen bir
şahıs tarafından gönderilen 14.7.2005 tarihli şikayet dilekçesinde, Samsun ili ve
06-01/4-1
2
ilçelerinde son dönemlerde çimentoya 4 kez sıralı şekilde Yibitaş-Lafarge
Çimento, Ladik Çimento ve Ünye Çimento tarafından zam yapıldığı, hazır beton
satıcılarının bu fiyatları 4 kez kendilerine yansıtmak zorunda kaldığı, söz konusu
üç fabrikanın aynı tarihlerde zam yaparak 87 YTL civarındaki çimento fiyatlarını
110 YTL’ye çıkarmalarının piyasada fabrikalar arasında gizli bir anlaşma olduğu
izlenimini uyandırdığı; öte yandan Ladik Çimento’nun TMSF’nin kontrolüne
geçmesinden sonra Ladik Çimento’nun başına Yibitaş Lafarge’ın eski 50
personellerinden birisinin geçtiği ve bu sayede daha organize şekilde fiyat
birliğinin yapıldığı yönünde duyumlarının bulunduğu,
- 21.7.2005 tarih ve 4988 sayı ile intikal eden Abdurrahman Canyıldıran’ın
18.7.2005 tarihli şikayet dilekçesinde, Fethiye – Marmaris arasında hazır beton
sağlayan Muslular ve Kayalılar firmalarının bir yıl önce 55 YTL olan fiyatlarını 90
YTL’ye çıkardıkları, ancak çimentoya bu oranda zam gelmediği, diğer maliyet
unsurlarında da bir artış bulunmadığı, söz konusu firmaların aralarında fiyat
konusunda anlaştıklarının düşünüldüğü,
60
- 8.8.2005 tarih ve 5491 sayı ile intikal eden Yusuf Özbek’in 5.8.2005 tarihli
şikayet dilekçesinde, Malatya ve çevresinde faaliyet gösteren çimento
fabrikalarının piyasanın üzerinde bir fiyat artışı yaptıkları ve bu fabrikaların aynı
gün ve hafta içinde fiyat ayarlaması yapmalarının bir tekel oluşturma gibi
yorumlandığı, bölgede faaliyette bulunan fabrikalar olan Oyak Elazığ Altınova
Çimento, Sivas Çimento (Yibitaş-Lafarge) ve Çimko Adıyaman Çimento
(Sanko)’nun 23.7.2003 tarihli fiyat listeleri 76 YTL/ton iken, 25.7.2005 tarihli
listelerindeki fiyatın 109 YTL/ton olduğu, buradaki fiyat artışı oranının %43,42
iken aynı dönemlere ait TEFE oranının %20,79 olduğu, söz konusu çimento
fabrikalarının yaptıkları fiyat artışlarının aynı hafta içinde gerçekleşmesinin dikkat 70
çekici olduğu,
- 11.11.2005 tarih ve 7964 sayı ile intikal eden Ümit Yaşar Akgüneş’in
10.11.2005 tarihli elektronik posta şeklinde gelen şikayet dilekçesinde, İzmir
bölgesindeki hazır beton firmalarının yaklaşık iki yıldır şehri kendi aralarında
paylaşarak birbirlerinin bölgelerine satış yapmadıkları, diğer bölgelere göre İzmir
bölgesindeki hazır beton fiyatlarının fahiş olduğu, örneğin halihazırda Ankara’da
C20 sınıfı betonun fiyatı 60 YTL+KDV iken, İzmir bölgesinde aynı betonun 75-80
YTL+KDV olduğunun tespit edildiği,
80
- 21.11.2005 tarih ve 8216 sayı ile intikal eden Mersin Ticaret ve Sanayi
Odası’nın 14.11.2005 tarihli şikayet dilekçesinde, inşaat malzemeleri satışıyla
iştigal eden üyelerinin geçen yıla göre sattıkları ürünlerin fiyatlarında genel olarak
%15 civarında indirim olduğu, ancak bu sektörle yakından ilgili bulunan çimento
sektöründe ise %30’lara varan zamlar olduğu, bunun çimento üreticisi firmaların
kendi aralarında anlaşarak keyfi fiyatlar uygulamalarından kaynaklandığı,
- 12.12.2005 tarih ve 8821 sayı ile intikal eden Yusuf Ziya Kıymet’in 9.12.2005
tarihli elektronik posta ile gelen şikayet dilekçesinde, çimento üreticileri ile ilgili
06-01/4-1
3
kartelin devam ettiği, Kayseri’de taahhütleri altındaki inşaatlar için kullandıkları 90
hazır betonun kendilerini önemli zararlara uğrattığı, mevcut tekelcilik
anlayışından dolayı hazır betonu İstanbul ve Ankara illerinden daha yüksek
fiyatlarla aldıkları, bu sebeple uğradıkları zararın cari sezon için 400.000 YTL
olduğu
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.7.2005 tarih ve 5052 sayı,
21.7.2005 tarih ve 4988 sayı, 8.8.2005 tarih ve 5491 sayı, 11.11.2005 tarih ve
7964 sayı, 21.11.2005 tarih ve 8216 sayı, 12.12.2005 tarih ve 8821 sayı ile giren 100
şikayet dilekçeleri üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.12.2005
tarih ve 2005-1-157/BN-05-HY sayılı Bilgi Notu, 19.12.2005 tarih ve
REK.0.05.00.00-110/247 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-01 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda;
1- 10.11.2005 tarihli İzmir hazır beton pazarına ilişkin şikayet dilekçesi hakkında,
Rekabet Kurulu’nun 2.12.2004 tarih, 04-77/1108-277 ve 04-77/1108-278 sayılı
kararları uyarınca, Ege Bölgesi çimento ve hazır beton üreticileri hakkında açılan 110
önaraştırma kapsamında, şikayet dilekçelerinde bahsi geçen teşebbüslerde
yapılan yerinde incelemelerde doğrudan şikayet dilekçelerinin içeriği ile ilgili
ihlaller tespit edilememekle birlikte, Rekabet Kurulu’nun 28.6.2005 tarih, 05-
41/584-M ve 05-41/585-M sayılı kararları ile Ege Bölgesi çimento ve hazır beton
üreticileri hakkında soruşturma açıldığı hususunun şikayet sahibine bildirilmesi
gerektiği,
2- 14.7.2005 tarihli Samsun çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine,
- 18.7.2005 tarihli Fethiye-Marmaris hazır beton pazarına ilişkin şikayet
dilekçesine, 120
- 5.8.2005 tarihli Malatya çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine,
- Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nın 14.11.2005 tarihli şikayet dilekçesine,
- 9.12.2005 tarihli Kayseri çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığı
ifade edilmektedir.
İ. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
130
Rekabet Kurumu’nda çimento ve hazır beton sektörleriyle ilgili bugüne kadar 5
adet soruşturma tamamlanmış, 7 adet soruşturma ise devam etmektedir. Söz
konusu devam eden soruşturmaların konu ve bölgeleri şu şekilde özetlenebilir:
06-01/4-1
4
- Rekabet Kurulu’nun 24.3.2005 tarih ve 05-18/197-M sayılı kararı ile İç
Anadolu, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde faaliyet gösteren çimento ve/veya
hazır beton üreticileri hakkında,
- Rekabet Kurulu’nun 28.6.2005 tarih, 05-41/584-M ve 05-41/585-M sayılı
kararları ile Ege Bölgesi çimento ve hazır beton üreticileri hakkında1
140
Devam etmekte olan söz konusu soruşturmalar çerçevesinde, tek tek
şikayetlerden ziyade, bölgelerdeki rekabet ihlallerinin varlığı araştırılmaktadır.
Dolayısıyla yeni gelen şikayet dilekçeleri, yürütülmekte olan soruşturmalar
kapsamında zaten değerlendirilen konularla ilgili olduğunda soruşturmaya
eklenebilecekken, farklı bölge yahut ihlallere ilişkin şikayet dilekçelerinin,
yapılacak incelemeye ışık tutabilecek nitelikte ciddi ve yeterli olması durumunda
incelemeye alınması gerekmektedir. Zira, her yeni şikayet dilekçesinin yeni bir
önaraştırma/soruşturma açılmasına yahut genişletilmesine neden olmasının,
yürütülmekte olan 7 çimento/hazır beton soruşturması ile birlikte
değerlendirildiğinde, sınırı belli olmayan ve etkinliği azaltan bir durum olduğu 150
daha iyi anlaşılmaktadır. Bu nedenle dikkate alınacak şikayet dilekçelerinde,
4054 sayılı Kanun’un 42. maddesinde de yer alan “ciddi ve yeterli olma” kriterinin
aranması önem kazanmaktadır.
Şikayet dilekçelerinde, çok genel nitelikli iddialar dışında, yapılacak incelemede
yardımcı olabilecek herhangi bir detaydan bahsedilmediğinden, mevcut
soruşturmaların genişletilmesi yahut yeni bir inceleme yapılması için yeterli
olmadığı görülmüştür. Ayrıca, İzmir bölgesindeki hazır beton firmaları hakkındaki
şikayetle ilgili olarak, Rekabet Kurulu’nun 02.12.2004 tarih ve 04-77/1108-278
sayılı kararı uyarınca, Ege Bölgesi hazır beton üreticileri hakkında açılan 160
önaraştırma kapsamında yerinde incelemelerde doğrudan şikayet dilekçelerinin
içeriği ile ilgili ihlaller tespit edilememekle birlikte, Rekabet Kurulu’nun 28.6.2005
tarih, 05-41/584-M sayılı kararı ile Ege Bölgesi hazır beton üreticileri hakkında
soruşturma açılmıştır. Dolayısıyla yapılan incelemeler, söz konusu şikayet
dilekçesine de cevap olacak niteliktedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
170
1- 10.11.2005 tarihli İzmir hazır beton pazarına ilişkin şikayet dilekçesi
hakkında, Rekabet Kurulu’nun 2.12.2004 tarih, 04-77/1108-277 ve 04-
77/1108-278 sayılı kararları uyarınca, Ege Bölgesi çimento ve hazır beton
üreticileri hakkında açılan önaraştırma kapsamında, Rekabet Kurulu’nun
28.6.2005 tarih, 05-41/584-M ve 05-41/585-M sayılı kararları ile Ege
Bölgesi çimento ve hazır beton üreticileri hakkında soruşturma açıldığı
hususunun şikayet sahibine bildirilmesine,
1 Söz konusu soruşturma, dikey ihlaller nedeniyle açılmıştır.
06-01/4-1
5
2- - 14.7.2005 tarihli Samsun çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine,
- 18.7.2005 tarihli Fethiye-Marmaris hazır beton pazarına ilişkin şikayet 180
dilekçesine,
- 5.8.2005 tarihli Malatya çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine,
- Mersin Ticaret ve Sanayi Odası’nın 14.11.2005 tarihli şikayet dilekçesine,
- 9.12.2005 tarihli Kayseri çimento pazarına ilişkin şikayet dilekçesine
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına,
3- Bu nedenlerle bütün şikayetlerin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 190
Full & Egal Universal Law Academy