Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-41
Karar Sayısı : 05-47/671-172
Karar Tarihi : 14.7.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖR : Hilal YILMAZ
C. ŞİKAYET EDEN : - İsminin gizli kalması talep edilmiştir.
- İsminin gizli kalması talep edilmiştir. 20
- İzmir İnşaat Malzemeleri İmalat ve Satıcıları Odası,
1352 Sk. No:22 Kat:2/202 Çankaya-İzmir
- Ankara Ticaret Odası,
Söğütözü Mah. 2. Cd. No:5 06530 Söğütözü-Ankara
- Ali YILMAZ,
Adres tespit edilemedi.
30
- Türkiye Müteahhitler Birliği
Ahmet Mithat Efendi Sk. No:21 06550 Çankaya- Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR :
- Çimento ve hazır beton pazarında faaliyet gösteren
teşebbüsler
E. DOSYA KONUSU : Çimento ve hazır beton pazarları hakkında Kurum
kayıtlarına çeşitli tarihlerde intikal eden şikayetler.
40
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına;
- 12.1.2005 tarih ve 372 sayı, 25.4.2005 tarih ve 2583 sayı ile intikal eden
şikayet dilekçelerinde; Fethiye’de faaliyet gösteren Batıbeton, Urantaş,
Muslular ve Bilgin Beton’un fiyat tespit ettikleri, pazar paylaşımı
gerçekleştirdikleri,
05-47/671-172
2
- 25.5.2005 tarih ve 3564 sayı ile intikal eden İzmir İnşaat Malzemeleri İmalat
ve Satıcıları Odası’nın dilekçesinde, İzmir ili ve çevresindeki hazır beton
üreticilerinin Türkiye ortalamasından yüksek fiyatlarla satış yaptıkları, yüksek 50
miktarlı hazır beton sattıkları müşterilerini paylaştıkları,
- 30.6.2005 tarih ve 4503 sayı ile intikal eden Ankara Ticaret Odası’nın
yazısında, inşaat sektörüne girdi üreten çimento, hazır beton ve demir
firmalarının aynı tarihlerde ve makul gerekçeden yoksun fahiş fiyat artışları
gerçekleştirdikleri,
- 4.5.2005 tarih ve 2853 sayı ile intikal eden Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın
yazısı ekinde gönderilen “Çimento sektöründeki akıl almaz vurgunun
ekonomiye etkileri” başlıklı dosyada, çimento fiyatlarının çok yüksek olduğu, 60
- 30.6.2005 tarihi ve 441 sayı ile intikal eden Türkiye Müteahhitler Birliği
tarafından gönderilen aynı tarihli Dünya Gazetesi’nde yer alan “Çimentoda
ballı kazanç” başlıklı haber metninde, 33 ABD Dolarına ihraç edilen
çimentonun 65-70 ABD Dolarına yurt içine satıldığı, çimento üreticilerinin
anlaşarak fiyat tespit ettikleri
iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.1.2005 tarih ve 372 sayı, 25.4.2005 70
tarih ve 2583 sayı, 4.5.2005 tarih ve 2853 sayı, 25.5.2005 tarih ve 3564 sayı,
30.6.2005 tarih ve 4503 sayı, 30.6.2005 tarih ve 441 sayı ile giren şikayet
dilekçelerinin incelenmesi sonucunda düzenlenen 8.7.2005 tarih ve 2005-1-
41/BN-05-HY sayılı Bilgi Notu, 11.7.2005 tarih ve REK.0.05.00.00-110/148 sayılı
Başkanlık önergesi ile 05-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda;
- 11.1.2005 ve 20.4.2005 tarihli Fethiye hazır beton pazarına ilişkin şikayetlerin,
- İzmir İnşaat Malzemeleri İmalat ve Satıcıları Odası’nın 23.5.2005 tarihli 80
şikayetinin,
- Ankara Ticaret Odası’nın 29.6.2005 tarihli şikayetinin,
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın 2.5.2005 tarihli yazısı ekinde gönderilen Ali
YILMAZ tarafından hazırlanan raporun,
- Türkiye Müteahhitler Birliği’nin 30.6.2005 tarihli şikayetinin
yeni bir önaraştırma/soruşturma açılmasını gerektirecek yeterlilikte olmadığı ifade
edilmektedir.
İ. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
90
Fethiye’de faaliyet gösteren hazır beton üreticileri ile ilgili şikayet dilekçelerinde,
gerçekleştirilen eylemin niteliğine ilişkin herhangi özel bir bilgiyi içermeyen genel
05-47/671-172
3
nitelikli iddialar dışında, rekabet ihlallerinin varlığını gösteren, yapılacak
incelemede yardımcı olabilecek herhangi bir detaydan bahsedilmemiştir.
Benzer şekilde İzmir İnşaat Malzemeleri İmalat ve Satıcıları Odası’nın şikayet
dilekçesinde de fiyatlardaki yükseklik şikayet konusu edilmiş, genel nitelikli
iddialara yer verilmiştir.
Bahsi geçen şikayet dilekçelerinde adı geçen hazır beton üreticilerinden bir kısmı 100
hakkında, Kurul’un 2.12.2004 tarih ve 04-77/1108-278 sayılı kararı uyarınca, Ege
Bölgesi hazır beton üreticilerine yönelik açılan önaraştırma kapsamında yerinde
inceleme yapılmış; rekabet ihlallerine ilişkin herhangi bir belgeye
rastlanamamıştır. Bu sebeplerle, söz konusu şikayetler, mevcut soruşturmaların
genişletilmesi yahut yeni bir önaraştırma başlatılmasını gerektirecek yeterlilikte
bulunmamıştır.
Ankara ilindeki çimento, hazır beton ve demir fiyatlarından bahsedildiği anlaşılan
Ankara Ticaret Odası’nın dilekçesinde ise, bölge belirtilmeyerek zamlar şikayet
edilmiştir. İç Anadolu Bölgesi çimento ve hazır beton üreticileri hakkında benzer 110
konularda yürütülmekte olan bir soruşturmanın varlığı ve söz konusu şikayet
dilekçesindeki iddiaların çok genel mahiyette olması nedeniyle, yeni bir
önaraştırma yahut soruşturma açılması için söz konusu şikayet ciddi ve yeterli
bulunmamıştır. Zira fiyat artışlarının, rekabet ihlalleri dışında talep artışı, arzın
azalması, maliyet artışı gibi ekonomik gerekçelerle açıklanabilmesi mümkündür.
Benzer şekilde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yazısı ekinde gönderilen Ali YILMAZ
tarafından hazırlanan raporda ve Türkiye Müteahhitler Birliği tarafından
gönderilen gazete haberinde de spesifik bir bölge yahut teşebbüsten
bahsedilmemiş, sadece fiyat artışları şikayet edilmiştir. Bu nedenle, söz konusu 120
şikayetler bir önaraştırma yahut soruşturma başlatmak için ciddi ve yeterli
bulunmamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- 11.1.2005 tarihli Fethiye hazır beton pazarına ilişkin şikayete,
- 20.4.2005 tarihli Fethiye hazır beton pazarına ilişkin şikayete,
- İzmir İnşaat Malzemeleri İmalat ve Satıcıları Odası’nın 23.5.2005 tarihli 130
şikayetine,
- Ankara Ticaret Odası’nın 29.6.2005 tarihli şikayetine,
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın 2.5.2005 tarihli yazısı ekinde gönderilen
rapora,
- Türkiye Müteahhitler Birliği’nin 30.6.2005 tarihli şikayetine
05-47/671-172
4
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 140
05-47/671-172
5
FARKLI GEREKÇE
(14.07.2005 tarihli Kurul Toplantısı Kararları)
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un bazı
maddeleri, 5388 sayılı ve 02.07.2005 tarihli Kanun’la değiştirilmiş ve değişiklik
yapan Kanun 13.07.2005 tarihli ve 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe girmiştir.
5388 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesi ile 22 nci madde değiştirilmiş ve
Rekabet Kurulu, Başkan ve İkinci Başkan dahil toplam yedi üye olarak
öngörülmüştür. Halen üye sayısı sekiz olmasına karşın, kaldırılan
kontenjanlardan gelen üyelerin sürelerinin sonuna kadar devam edeceklerine
dair açık bir hüküm konulmadığı gibi, Kurulun toplantı ve karar yeter sayıları yedi
üye sayısına göre düzenlenmiştir. Öte yandan toplantı ve karar yeter sayıları,
yedi üyeye göre belirlenmiş olmakla birlikte, bir geçici madde ile sekiz üyede ne
şekilde olacağı belirlenmediğinden, Kurulun toplanması ve karar almasında
hukuki tartışmalar ortaya çıkmıştır. Ayrıca 51 inci maddede Kanun’un 5 inci
maddesi ile yapılan değişiklikle de 47 nci madde ve 51 inci madde düzenlemeleri
arasında uyumsuzluk oluşturmuştur.
Gündemde yer alan konuların esasına ilişkin sonuçlara katılmakla birlikte,
alınan kararların sıhhatinin hukuki tartışmalara neden olmamasını teminen ve
eksiklik ve düzenlemeler arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla
gerekçelerimi belirtiyorum:
Öncelikle, Kurul Toplantısında ve alınan kararlarda ortaya konan ve
Kurulun mevcut sekiz üye yerine yedi üye ile toplanması gerektiği şeklindeki
görüşe neden olan, açık düzenleme eksikliğinin Kanun’un 6 ncı maddesiyle
aşılabildiğini düşünüyorum. Şöyle ki, 6 ncı maddeyle Kanun’a eklenen geçici 4
üncü madde; “Kurul Üye sayısı yediye ininceye kadar boşalan üyelikler için seçim
ve atama yapılmaz.” hükmünü öngörmektedir. Bu hükümle, dolaylı biçimde sekiz
üyenin mevcudiyeti ve “Sekiz Üyeli Kurul” kabullenilmiş olmaktadır.
İkinci olarak, mevcut üye sayısı ve toplantı ve karar yeter sayılarındaki
indirime bağlı olarak bazı hallerde hukuki tartışmalar ortaya çıkmaktadır.
Değişiklik, üye sayısını yediye düşürürken, yeter sayıları doğal olarak yedi
üzerinden düzenlemiş, fakat sekiz üye ile devam süresince bir geçici hüküm veya
ayrı bir yeter sayısı düzenlemesi öngörmemiştir. 51 inci maddenin değişik haliyle,
Kurul nihai kararlar için en az beş üyenin katılımı ile toplanıp, en az dört üyenin
aynı yönde oy kullanmasıyla karar alabilecektir. Herşeyden önce sekiz kişilik bir
Kurulda, öngörülen dört üyeye dayalı karar yeter sayısının çoğunluk
oluşturmadığı için uygun olmadığı açıktır. Özellikle dört dört oylamalarda sorun
çıkabilecektir. Bunun 4054 sayılı Kanun’un mevcut 51 inci maddesinin ikinci
fıkrası hükmüyle (Başkan üstün oyu ile) aşılabileceği ileri sürülebilecekse de, bu
05-47/671-172
6
hükmün genel bir hüküm değil, istisnai bir düzenleme olduğu ve her toplantı ve
gündem maddesi için uygulanması düşünülerek getirilmediği bilinmektedir.
Düzenlemelerle ilgili olarak belirtilmesi gereken bir diğer nokta da, yeter
sayılara ilişkin 51 inci maddede getirilen düzenlemenin, özellikle 47 nci maddenin
ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle ve 49 uncu madde hükmüyle uyumsuzluğa
yol açmasıdır. Sözlü Savunma Toplantısı yapılan konuların görüşüldüğü karar
toplantılarında 51 inci madde hükümleri açısından tartışmalı durumlar ortaya
çıkabilecektir.
Yürürlük tarihini izleyen toplantılarda alınan ve alınacak kararların hukuki
tartışmalara neden olmaması açısından, gerekli tedbirlerin alınabilmesi amacıyla
görüşlerimi ve gerekçelerimi belirtiyor ve alınan kararların esasına ilişkin
sonuçları paylaşıyorum.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy