Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-59 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 07-69/842-318
Karar Tarihi : 6.9.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : H.Hüseyin ÜNLÜ, Metin PEKTAŞ, Fatma ATAÇ
C.BAŞVURUDA
BULUNAN : İhbar
D. KARŞI TARAF : - Coates Lorilleux Mürekkep ve Kimya San. Tic. A.Ş. 20
A.O.S. Bölgesi 10037 Sok.No. 4 Çiğli-İzmir
E. DOSYA KONUSU : Coates Lorilleux Mürekkep ve Kimya San. Tic. A.Ş.’nin
hakim durumunu kötüye kullanarak rekabeti engellediği ve bozduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kurum kayıtlarına 24.5.2007 tarihinde giren ihbar yazısında
özetle;
- Türkiye’de matbaa mürekkepleri pazarında faaliyet gösteren en önemli
teşebbüslerin ihbara konu olan Coates Lorilleux Mürekkep ve Kimya San. Tic.
A.Ş. (Coates Lorilleux) ve Yaşar Holding bünyesindeki DYO Sadolin Mürekkep 30
A.Ş. olduğu,
- Coates Lorilleux’un, Sun Chemical bünyesinde yer aldığı ve %85-90 pazar
payıyla pazarda hakim konumda olduğu,
- Kendilerinin yaklaşık bir yıldır pazarda faaliyet gösterdiği ancak faaliyetlerinin
Coates Lorilleux tarafından zorlaştırıldığı; Türkiye ve dünya pazarlarından temin
etmek zorunda oldukları hammaddeleri, olması gerekenin çok üstünde
fiyatlardan almak zorunda bırakıldıkları, bu hususta hammadde sağlayıcısı
teşebbüslerin Coates Lorilleux’dan gelen telkinleri dikkate aldığı ve hammadde
teminini aleyhlerine güçleştirdikleri,
- Coates Lorilleux firması yetkililerinin piyasada bulunan müşterilere, kendileri 40
(ihbarcı) ile ticari ilişkiye girmemeleri yönünde telkin ve tehditlerde bulunduğu
ifade edilmektedir.
07-69/842-318
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.5.2007 tarih ve 3638 sayı ile giren ihbar
yazısı üzerine hazırlanan 29.8.2007 tarih ve 2007-1-59/İİ-07-HHÜ sayılı ilk inceleme
raporu, 31.8.2007 tarih, REK.0.05.00.00-110/163 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-69
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; dosya konusu ihbar dilekçesinde; 50
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ihlal edildiğine ilişkin iddiaların
açıklığa kavuşturulması ve böylece bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi ve “Rekabet Kurumu Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik”in 55/1. maddesi uyarınca mürekkep pazarında
önaraştırma yapılması gerektiği ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
İhbar dilekçesinde ortaya konulan; Coates Lorilleux’un, piyasada faaliyet göstermeye
çalışan ihbarcı şirketin hammadde alımlarını güçleştirmeye dönük eylemleri ve 60
piyasadaki müşterilere bu şirket ile ticari ilişkiye girmemeleri yönündeki telkinleri, 4054
sayılı Kanun’un kapsamında değerlendirilebilecek bir nitelik arz etmektedir. Bu
çerçevede, Coates Lorilleux’nun hakim durumda olduğu tespiti yapıldığı takdirde, söz
konusu eylemlerin ihlal olabileceği düşünülmektedir.
İhbar başvurusunda yer alan iddiaların açıklığa kavuşması amacıyla raportörlerce ihbar
başvurusunun sahibi ile 4.6.2007 tarihinde telefon görüşmesi yapılmış, yapılan
görüşmede ihbarcı tarafından aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
“Matbaalarda kullanılan üç tür mürekkep bulunmaktadır. Bunlardan ilki kitap, dergi, 70
broşür, gazete v.b. basımında kullanılan ofset mürekkepleri, diğer ikisi ambalaj
basımında kullanılan su ve solvent bazlı mürekkeplerdir. Bu ürünler kimyasal olarak
farklılaşmaktadır. Birinin üretiminden diğerine geçilebilmesi önemli ölçüde yatırım
maliyeti gerektirir.
Bizim ve Cootes Lorilleux firmasının ürettiği, ihbara da konu ettiğim ürünler ambalaj
mürekkepleridir. Türkiye’de bu üretimi gerçekleştirebilen bir diğer üretici de DYO’dur.
Ambalaj mürekkepleri pazarında bizim kapasitemiz 70 ton iken, Coates Lorilleux sahip
olduğu 1.800 ton kapasite ile pazarda lider ve hakim konumdadır. Bu firmanın %85-90
pazar payı olduğunu tahmin ediyorum. Bu rakamlar kendilerince de telaffuz edilmektedir. 80
Pazarda faaliyet gösteren küçük çapta üreticiler de mevcuttur. Ancak bunların toplam
pazar payı %5’i geçmemektedir.
Ambalaj mürekkebi pazarında hakim konumda bulunan Coates Lorilleux firması bu
konumunu korumak ve güçlendirmek için rakiplerinin pazardaki faaliyetlerini
zorlaştırmaya çalışmaktadır. Bu amaca yönelik olarak; birçoğu büyük yabancı firmalar
olan hammadde sağlayıcılarıyla iletişim kurarak, rakiplerin hammadde alım fiyat ve
şartlarını zorlaştırmaktadır. Söz konusu yabancı hammadde üreticilerinden ikinci sefer
hammadde talep ettiğimizde yüksek fiyatlar ve zor alım şartlarıyla karşılaşmaktayız.
Bunun sebebini sorduğumuz İsviçre menşeli hammadde üreticisi Ciba firmasının bir 90
yetkilisi, Sun Chemical firmasından bu konuda baskı gördüklerini ifade etmiştir.
07-69/842-318
3
Coates Lorilleux ayrıca piyasadaki ambalaj mürekkebi müşterilerine kendilerinden
başkasıyla ticari ilişkiye girmemeleri, aksi takdirde ilerde küçük üreticiler piyasadan
çekildiği zaman sıkıntı yaşayacakları yönünde telkin ve tehditlerde bulunmaktadır.
Piyasadaki müşterilerin birçoğu bu durumdan şikayetçi olduklarını ve bizden alım
yapmak istediklerini ancak söz konusu firmayla ilişkilerinin bozulmasını da göze
alamadıklarını ifade etmektedir.
Pazardaki diğer önemli üretici olan DYO da Coates Lorilleux agresif pazar 100
davranışlarından zarar görmektedir.
Coates Lorilleux’un bağlı bulunduğu Sun Chemical Grubu 2004 yılında devraldığı ÇBS
vasıtasıyla Gebze’de ofset mürekkep üretimi de gerçekleştirmektedir. Bu alanda da
pazarda lider ve hakim konumdadır. Bizim ofset mürekkebi üretimimiz
bulunmamaktadır.”
Gerek ihbar dilekçesinden gerekse ihbarcı ile yapılan telefon görüşmesinden, Coates
Lorilleux’un;
110
- Hammadde sağlayıcılarıyla iletişim kurarak, rakiplerin hammadde alım fiyat ve
şartlarını zorlaştırmak,
- Piyasadaki ambalaj mürekkebi müşterilerine kendilerinden başkasıyla ticari ilişkiye
girmemeleri yönünde telkinde bulunmak,
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği şüphesi uyanmaktadır. İhbar dilekçesinde yer
alan bu iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında bir önaraştırmanın açılması için ciddi
ve yeterli olup olmadığının tespit edilebilmesi amacıyla raportörlerce ambalaj mürekkebi
üreticileri ve müşterileriyle telefon görüşmeleri yapılmıştır.
120
I.1. Ambalaj Mürekkebi Üreticileriyle Yapılan Telefon Görüşmeleri
- 26.7.2007 tarihinde su bazlı mürekkep üreticisi (……………………..) San. Tic. Ltd. Şti.
pazarlama sorumlusu ile yapılan telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki
hususları ifade etmiştir;
“Uzun yıllardır mürekkep üretim işi ile iştigal ediyoruz. Hem ambalaj mürekkebi hem de
ofset mürekkebi üretimimiz bulunmaktadır ancak ağırlıklı olarak ambalaj mürekkebi (likit
mürekkep ya da su bazlı mürekkep) üretiyoruz. Türkiye’deki toplam ambalaj mürekkebi
tüketimi 1200-1600 ton olup bu ürünün Türkiye’deki ortalama fiyatı 2,5 Euro civarındadır. 130
Ambalaj mürekkepleri sektöründe küçük üreticiler hariç olmak üzere esas olarak beş
firma faaliyet göstermektedir. Bu firmalar ve bizim tahminlerimize göre pazar payları
aşağıdaki gibidir:
07-69/842-318
4
- Coates Lorilleux Mürekkep ve Kimya San. ve Tic .A.Ş. %40-50 140
- DYO %20
- BM Color %10
- Zigvert %10
- Diğer %10-20
Hammadde temininde zorluk yaşamıyoruz ancak maliyetlerimiz Coates Lorilleux’den
biraz yüksek oluyor. Ancak bunun çok ciddi bir dezavantaj olduğunu düşünmüyorum.”
- 2.8.2007 tarihinde su bazlı mürekkep üreticisi (……………………..) San. Tic. Ltd. Şti.
yetkilisi ile yapılan telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade 150
etmiştir;
“Su bazlı mürekkep üretimi işi ile iştigal ediyoruz. Çok küçükler dışında bu pazarda
faaliyet gösteren, Coates Lorilleux, DYO ve Tayf Kimya olmak üzere üç firma vardır. Bu
firmaların tahmin pazar payları sırasıyla %60, %25-30, %10-15’tir. Bu üreticilerin ürünleri
arasında bazı kalite spesifikasyonları bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Bununla
birlikte tüm üreticilerin ürünleri ikamedir. Coates Lorilleux’un fiyatları marka gücünden
dolayı biraz yüksektir. Kalitemizi kanıtladığımız sürece müşteriye ulaşmakta sorun
yaşamıyoruz.”
160
Ambalaj mürekkebi pazarında faaliyet gösteren küçük ölçekli bu iki teşebbüsle yapılan
telefon görüşmelerinde ifade edilen hususların ihbarcının ifadeleriyle aynı yönde
olmadığı anlaşılmaktadır.
I.2. Ambalaj Mürekkebi Müşterileriyle Yapılan Telefon Görüşmeleri
- 2.8.2007 tarihinde (……………………..) San. Tic. A.Ş. yetkilisi ile yapılan telefon
görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
“Üretimimizde su bazlı mürekkep kullanıyoruz. Türkiye’de pazarda faaliyet gösteren 170
DYO ve Coates Lorilleux var. Biz alımlarımızı Coates Lorilleux’den yapmaktayız. Bu
firma üretimini İzmir’de yaptığı için bizim için temin kolaylığı oluyor. Başka üreticiye
ihtiyaç duymuyoruz.”
- 30.7.2007 tarihinde (……………………..) San. Ltd. Şti. satın alma sorumlusu ile yapılan
telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
“Dasa olarak su bazlı mürekkep kullanıcısıyız. Mürekkep sektöründe faaliyet gösteren
belli başlı firmalar Coates Lorilleux, DYO, İlkim Kimya, Tayf Kimya’dır. Bu firmalar
arasında Coates Lorilleux yaklaşık %90 pazar payıyla lider konumdadır. 180
Bu üreticilerin ürünleri arasında kalite farkları bulunmaktadır. Ambalaj üreticisi açısından
mürekkep ürününde direnç ve parlaklık önem arz eder. Fiyat ve kalite performansı
açısından bizim üretimize en uygun mürekkebi Coates Lorilleux firması üretmektedir. Bu
nedenle alımlarımızı büyük ölçüde bu üreticiden yapmaktayız. Zaman zaman DYO’dan
da alım yaparız.”
07-69/842-318
5
- 2.8.2007 tarihinde (……………………..) San. Tic. A.Ş. yetkilisi ile yapılan telefon
görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
190
“Uzun yıllardır su bazlı mürekkep kullanıcısıyız. Mürekkep alımlarımızı İzmir’de üretim
yapan DYO ve Coates Lorilleux ile İstanbul’da faaliyet gösteren ancak adını şu an
hatırlayamadığım bir firmadan yapıyoruz. Coates Lorilleux’nun pazar payının yüksek
olduğunu tahmin ediyorum. İstediğimiz her üreticiden kolaylıkla ürün temin edebiliyoruz.”
- 30.7.2007 tarihinde (……………………..) Ltd. Şti. yetkilisi ile yapılan telefon
görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
“Karton ambalaj üretimi gerçekleştiriyoruz. Bu üretimimizde su bazlı mürekkep
kullanıyoruz. Bu mürekkep alımlarımızı genellikle Coates Lorilleux firmasından 200
yapıyoruz. Coates Lorilleux ürün çeşitliliği ve kalite açısından bizi tatmin etmektedir.
Fiyatlardan da genel olarak memnunuz. Bu anlamda başka üreticiye ihtiyaç
duymuyoruz.”
- 30.7.2007 tarihinde (……………………..) San. Tic. A.Ş. satın alma yetkilisi ile yapılan
telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
“Su bazlı mürekkep kullanıcısıyız. Mürekkep alımlarımızı büyük ölçüde Coates Lorilleux
firmasından yapmaktayız. Bu firmanın fiyatları ve ürünlerinin kalitesini uygun buluyoruz.
Ancak ihtiyaç duyduğumuzda başka üreticilerden de kolaylıkla mürekkep temin 210
edebilmekteyiz.”
- 15.8.2007 tarihinde su bazlı mürekkep kullanan (……………………..) San. Tic. A.Ş.
yetkilisi ile yapılan telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade
etmiştir;
“Coates Lorilleux firması ile çalışıyoruz. Boya kalitesi, hizmet kalitesi ve fiyatlarının
uygun olması bu firmayı tercih etmemizde etkili oldu. Başka firmalarla da çalışmamızın
önünde bir engel yok ancak bu firma ile çalışmaktan memnunuz Piyasada Coates
Lorilleux’dan başka DYO, İlkim gibi firmaların olduğunu biliyoruz. Teşebbüslerin pazar 220
payı hakkında bilgimiz yok.”
- 15.8.2007 tarihinde su bazlı mürekkep kullanan (……………………..) San. ve Tic. A.Ş.
yetkilisi ile yapılan telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade
etmiştir;
“Ürünlerimizde su bazlı mürekkep kullanmaktayız. Mürekkebi Coates Lorilleux’dan
alıyoruz. Boya kalitesi, özel renk tercihlerini karşılama kapasitesi, hızlı, aksamayan
hizmeti ve ödemelerdeki rahatlıktan dolayı bu firma ile çalışıyoruz. Tekirdağ ve
çevresinde su bazlı mürekkep kullanan üç firmadan ikisi Coates Lorilleux ile 230
çalışmaktadır, dolayısıyla tahminen %75’e yakın bir pazar payı var. Coates Lorilleux’dan
başka firmalarla da çalışabiliriz ama değiştirmeyi düşünmüyoruz.”
07-69/842-318
6
- 15.8.2007 tarihinde su bazlı mürekkep kullanan (……………………..) San. A.Ş. yetkilisi
ile yapılan telefon görüşmesinde teşebbüs yetkilisi aşağıdaki hususları ifade etmiştir;
“DYO, Coates Lorilleux ve Fısat firmaları ile çalışıyoruz. Bizim kendi mürekkep
hazırlama mutfağımız var. Bu mutfağı Fısat kurduğu için daha çok Fısat ile çalışıyoruz.
Fısat’ın pazarda %50-60’lık bir payı olduğunu düşünüyoruz. Çalıştığımız firmaların satış
politikalarından memnunuz. Bu üç firma bizim için birbirinin alternatifi firmalardır.” 240
- (……………………..) San. Tic. A.Ş. satın alma yetkilisi tarafından telefon görüşmesini
müteakip gönderilen e-posta’da aşağıdaki hususlara yer verilmiştir;
“Oluklu mukavva işinde kullanılan su bazlı mürekkebi halen Coates Lorilleux ve DYO
firmalarından temin etmekteyiz. Bunların dışında zaman zaman teklif veren daha küçük
çaplı firmalar olmakla birlikte istediğimiz kalite ve servisi verebilecek başka bir üretici
olmamıştır. Ancak geçen aydan beri İlkim Kimya isimli bir firmadan numuneler aldık ve
testleri yapmaktayız, ilk sonuçlar olumlu çıktı, testlerimiz devam ediyor., Bu sektörde en
büyük firmaların Coates Lorilleux ve DYO olduğunu biliyoruz, kesin olarak bilmemekle 250
beraber Coates Lorilleux firmasının pazar payının %50 üzerinde olduğunu duyuyoruz.
Yurt dışından mürekkep ithalatı mümkün, özellikle pasta alıp kendi ‘dispenser’
sistemlerinde mürekkep üreten kullanıcılar için ithalat daha yapılabilir bir yöntem. Ancak,
bizim sektörümüzde termin sürelerinin çok kısa olması, mürekkep temininin kısa sürede
yapılabilmesini gerektiriyor, uzun termin süresi nedeni ile ithalat yapmak bizim için zor.
Yüksek stokla çalışmak da hem maliyetli, hem de yeni renkler için sorunu çözmüyor.
Bahsedilen iki büyük üretici arasında çok önemli bir kalite farkı yok, sadece bazı
renklerde ikisinden birini kullanmak durumunda kalıyoruz. Bunun nedeni de iki firmanın 260
bazı renkleri aynı üretememesi.
İstediğimiz kalite ve servis şartları sağlandığı sürece bizim üretimimiz açısında belli bir
ürün kullanma zorunluluğu yok.
Halen çalışmakta olduğumuz iki firmadan mürekkep temininde bir sorun yaşamıyoruz.”
Ambalaj mürekkebi üreticileri ve bu ürünün müşterisi konumundaki teşebbüslerle yapılan
görüşmelerde; Coates Lorilleux’nun pazarda önemli bir pazar payına sahip olduğu ifade
edilmiş, ancak bu teşebbüse yönelik olarak ihbar dilekçesinde yer alan iddiaları 270
doğrulamamakta, bu iddiaların tam aksi ifade edilmektedir.
Bu çerçevede, Coates Lorilleux’nun 4054 sayılı Kanunda yasaklanmış olan davranışları
gerçekleştirip gerçekleştirmediğinin tespiti için, aynı Kanunun 40. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılması veya soruşturma açılmasının gerekmediği kanaatine varılmıştır.
07-69/842-318
7
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu şikayet ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma 280
açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy