Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-187 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-54/1294-327
Karar Tarihi : 11.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Kocatoros Restoran Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. 20
Cengiz Topel Cad. No:38/B Bostanlı İzmir
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Coca-Cola Satış Dağıtım A.Ş.
Dereiçi Değirmenbahçe Cad. Asena Sok. No:30
Yenibosna/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Coca-Cola Satış Dağıtım A.Ş.’nin Coca-Cola ürününe
ilişkin promosyonları Damla Su markalı ürünün de satın alınması şartıyla
uyguladığı iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; Coca-Cola Satış Dağıtım
A.Ş.’nin Coca-Cola ürününe ilişkin promosyonları Damla Su markalı ürünün de satın
alınması şartıyla uyguladığı iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.9.2009 tarih, 6365 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 14.9.2009 tarih ve 2009-3-187/İİ-09-ÜG sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulu’nun 1.10.2009 tarih ve 09-43/1004-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. 40
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.11.2009 tarih ve 2009-3-187/ÖA-09-ÜG
sayılı Önaraştırma Raporu 6.11.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/352 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-54 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Coca-Cola Satış Dağıtım A.Ş.’nin
Coca-Cola ürününe ilişkin promosyonları Damla Su markalı ürünün de satın alınması
şartıyla uyguladığı iddiasını konu edinen uygulamanın, 4054 sayılı Kanun
09-54/1294-327
2
kapsamında bir ihlal oluşturmaması nedeniyle Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 50
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayete konu teşebbüs Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş., The Coca-Cola
Company’nin Türkiye ayağı olan Coca-Cola İçecek A.Ş ile aynı ekonomik bütünlük
içerisinde olup Coca-Cola, Fanta, Sprite gibi gazlı içeceklerin yanında hemen
içilebilen kahve, çay ve bitkisel çaylar; meyve suyu, su ve sporcu içeceği gibi
ürünlerin de satış ve dağıtımını yapmaktadır. Şikayetçi ise İzmir ilindeki Kocatoros
Restoran unvanlı restoranın işletmecisidir. Söz konusu restoran Coca-Cola firmasına
ait ürünlerin yanında rakip markaların ürünlerini de satmaktadır. 60
Raportörlerce şikayetçi ile yapılan telefon görüşmesinden, şikayetçinin Coca-Cola
Satış ve Dağıtım A.Ş. ile 4 yıldır her yıl yenilenen ve Coca-Cola markalı ürün
alımlarında verilecek bedava ürünleri düzenleyen bir sözleşme çerçevesinde
çalışmakta olduğu, anılan sözleşmenin herhangi bir münhasırlık hükmü içermediği,
şikayetçinin rakip ürünleri de satmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı
anlaşılmıştır. Bu yıl sözleşme yenileme tarihinde şikayete konu firma tarafından
şikayetçiye ancak Damla Su markalı ürünün satın alınması durumunda sözleşmenin
yenileneceği ifade edilmiştir. Firmanın şu anki uygulamasına göre Damla Su satın
alınmadığı takdirde Coca-Cola markalı ürün temin edilmekle birlikte bedava ürün 70
verilmemektedir.
Şikayetçi telefon görüşmesinde, müşterilerinin Damla Su markalı ürünün tadını
beğenmediğini, bu nedenle bu ürünü satın almak istemediğini, müşteri memnuniyetini
sağlamak için de daha yüksek fiyatlı başka bir marka ambalajlı su satın almakta
olduğunu ifade etmiştir. Şikayete konu firmanın söz konusu uygulaması sonucu
şikayetçi uygulamaya tepki göstermek amacıyla, Coca-Cola markalı ürünleri satmayı
durdurmuş, her bir içecek kategorisinde sadece rakip markalı ürünleri (Pepsi ve
Madran) satmaya başlamıştır. Şikayetçinin ifadeleri ile birlikte restoranların
faaliyetinde rekabetin esas olarak fiyat, sunulan hizmet ve yemeklerin kalitesi gibi 80
unsurlar üzerinden işlediği de dikkate alındığında halihazırda rakip markalı ürünleri
satarak faaliyetini sürdüren şikayetçi açısından anılan uygulamanın herhangi bir
rekabetçi dezavantaj oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Bunlara ek olarak belirtmek
gerekir ki şikayetçi, Kurum kayıtlarına 25.9.2009 tarih ve 6924 sayılı ile intikal eden
ikinci bir dilekçe ile şikayetini de geri çekmiştir.
10.9.2007 tarih, 07-70/864-327 sayılı Kurul kararında Coca-Cola İçecek A.Ş.’nin
kolalı/gazlı içecek pazarında gerek ev kanalı gerekse de yerinde tüketim kanalında
hâkim durumda olduğu tespiti yapılmıştır. Şikayete konu uygulama kolalı/gazlı içecek
pazarında hakim durumda bulunan bir teşebbüs tarafından gerçekleştirilmektedir, 90
dolayısıyla uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal eder nitelikte olup
olmadığının sorgulanması gerekmektedir. Şikayete konu uygulama kolalı/gazlı içecek
ve ambalajlı su olmak üzere ayrı ayrı satılabilen iki farklı ürünü kapsamaktadır.
Teşebbüs, Coca-Cola markalı ürünü her durumda sağlamaya devam etmekte ve bir
ürünün yanında diğerinin satın alınmasını zorunlu tutmamaktadır. Fakat alım
miktarına dayalı olarak verilmesi öngörülen bedelsiz Coca-Cola ürününün ancak
Damla Su markalı ürünün de alımı durumunda verildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle
uygulamanın teşebbüsün kolalı/gazlı içecek pazarındaki hakim durumunun ambalajlı
09-54/1294-327
3
su pazarına aktarılmasına yol açıp açmadığı ve ambalajlı su pazarını rakiplere
kapatıcı bir etkiye sahip olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. 100
Ambalajlı su sektörü ambalaj büyüklüğüne göre iki ana kategoride
değerlendirilmektedir. Bunlardan ilki 10 litre ambalajdan büyük ürünlerin yer aldığı,
ancak ağırlıkla 19 litrelik polycarbonat damacananın oluşturduğu damacana su
kategorisidir. Diğeri ise 10 litre ve daha küçük ambalajlı ürünlerin yer aldığı, genelde
çeşitli hacimlerdeki (0.5 - 1.5 - 5 litre vb) pet şişelerde satışa sunulan suların ağırlıkta
olduğu şişelenmiş ya da paketlenmiş su kategorisidir. ambalajlı su pazarına ilişkin
yakın tarihli Kurul kararlarında pazarda çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği,
yoğunlaşmanın ve giriş engellerinin düşük olduğu, bölgesel ve ulusal boyutta yeni
firmaların pazara girişlerinin devam ettiği ve pazarın oldukça rekabetçi bir yapıya 110
sahip olduğuna yönelik değerlendirmeler yapılmıştır. Ambalajlı su pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin pazar paylarına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1. Ambalajlı su pazarı 2008 yılı pazar payları
Firma Pazar Payı (%)
Nestle - Erikli
Damla (CCİ)
Danone
Pınar
Diğer
Pazarda faaliyet gösteren en büyük 4 firmanın pazardaki toplam payı yaklaşık %40
civarındadır. Geri kalan %60’lık pazar payını ulusal ya da bölgesel düzeyde faaliyet
gösteren çok sayıda firma paylaşmaktadır. Ambalajlı su pazarının uygulamanın olası
anti-rekabetçi etkilerini kendi dinamikleri ile kısa sürede bertaraf edebilecek nitelikte
rekabetçi bir yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır.
120
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, şikayete konu uygulamanın rekabetçi bir yapı
sergileyen ambalajlı su pazarında rekabeti bozucu dikkate değer bir etkiye yol
açmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar 130
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy