04-79/1143-284
1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-123 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-79/1143-284
Karar Tarihi : 16.12.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Abdulgani GÖNGÖRDÜ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Arcelor S.A.
Temsilcisi: Av. Seçil ABALI ve Av. Melis BİŞKİN
Barbaros Bulvarı, Murbasan Sokak, Cerrahoğlu Binası
Balmumcu 34349 Beşiktaş - İstanbul
D. TARAFLAR : - Arcelor S.A.
19, Avenue de la Liberté L-2930 LÜKSEMBURG
- Companhia Vale de Rio Doce
Av. Graça Aranha 26, 18th Floor, Rio de Janerio RJ
BREZİLYA
E.DOSYA KONUSU: Companhia Vale de Rio Doce'nin Companhia
Siderurgia de Tubarao'da sahip olduğu %20.51 oranındaki hissenin
Arcelor S.A.'ya devredilmesi işlemine izin talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.11.2004 tarih, 6349 sayı ile
giren ve en son 7.12.2004 tarih, 6904 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 10.12.2004 tarih, 2004-1-123/Oİ-04-HHÜ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 10.12.2004 tarih, REK.0.05.00.00/233 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-79 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
– Arcelor S.A. (Arcelor) tarafından, Companhia Vale de Rio Doce
(CVRD)'nin Companhia Siderurgia de Tubarao (CST)'da sahip olduğu
hisselerin devralınması işleminin, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
04-79/1143-284
2
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında
izne tabi bir işlem olduğu,
– Devralma işleminin ilgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da
hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmadığı, bu nedenle 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bildirim konusu devralma işlemine izin
verilmesinde bir sakınca olmadığı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Arcelor S.A.
İşlemin devralan tarafı olan Arcelor demir çelik üretimi ve ticareti alanında tüm
dünyada etkinliği olan bir teşebbüstür. Arcelor'un 31.7.2004 tarihi itibarıyla
başlıca hissedarlarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1- Arcelor'un ortaklık yapısı
Pay Sahibi Pay %
Lüksemburg Devleti 5.6
Corporacion JMAC BV, Aristrain 3.6
Wallon Region (SOGEPA) 3.2
Arcelor'un kendi çalışanları 2.1
Borsalarda işlem gören (halka arz) 85.5
TOPLAM 100.0
Arcelor'un Türkiye'deki iştirakleri aşağıdaki gibidir:
– Arcelor FCS Çelik Ticaret (%100 hissedarlık): Otomotiv ve Endüstri
alanında yassı ürün satışlarında bir ticari acenta olarak faaliyet
göstermektedir.
– Arcelor International Çelik (%99 hissedarlık): Türkiye'de dağıtım
faaliyetinde bulunmaktadır.
– Uginox Sanayi (%65 hissedarlık, %35 hissedarlık hakkına ise bir Alman
şirketi Primary Industries sahiptir): Paslanmaz çelik alanında
uzmanlaşmış bir çelik hizmetleri merkezi olarak faaliyet göstermektedir.
– Sollac Ambalaj Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş (%75 hissedarlık, hisselerin
%25'ine Erdemir sahiptir): Çelik hizmetleri merkezi olarak faaliyet
göstermektedir.
Arcelor'un Türkiye'de aşağıdaki ortak girişimlerde ortaklığı bulunmaktadır:
– Borçelik (%40.47 hissedarlık): Diğer hissedarlar Borusan (%40.08
hissedarlık), Erdemir (%8.45 hissedarlık) ve IFC (%11 hissedarlık, bir
Dünya Bankası kuruluşudur.): Arcelor ve Borusan tarafından ortak
kontrol edilmektedir. Soğuk haddelenmiş rulo ve galvanizli çelik üretimi
yapmaktadır.
– Bamesa Çelik (%40 hissedarlık): Bu ortak girişim İspanyol üreticiler
Barcelonesa de Metales (Bamesa) (%34.41 hissedarlık) ve
Transformados Siderurgico (%34.41 hissedarlık) ile birlikte kurulmuştur.
04-79/1143-284
3
Türkiye'de otomotiv endüstrisi için faaliyet gösteren çelik hizmet
servisidir.
H.1.2. Companhia Vale de Rio Doce
İşlemin devreden tarafı olan CVRD, demir maden filizi ve tanesi alanında
dünya lideri olup, manganez ve demir alaşımı üretiminde dünyanın ikinci
büyük üreticisidir. CVRD'nin 30.11.2004 tarihi itibarıyla ortaklık yapısına
aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 2- CVRD'nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay %
VALEPAR 34.1
ADRS 33.5
Foreign Institucional Investments 8.7
Institucional Investments (Brazil) 7.6
Retail Investments (Brazil) 6.6
Diğer 9.5
TOPLAM 100.0
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Çelik endüstrisi ürünleri çeliğin kimyasına bağlı olarak üç ana gruba
ayrılmaktadır. Bunlar karbon çeliği, paslanmaz çelik ve özel veya alaşım
çeliğidir. Karbon çeliği çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Paslanmaz çelik
ise, krom ve nikel madenlerini de bünyesinde barındırdığından karbon
çeliğinden daha pahalıdır ve farklı alanlarda kullanılmaktadır.
Karbon çelik ürünlerini de kendi içinde uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı
(kaliteli) ürünler olmak üzere üç temel gruba ayırmak mümkündür.
Devralma işleminin konusu olan CST slab ve sıcak sarılmış yassı karbon
çeliği üretmektedir. Arcelor da bu alanda faaliyet göstermektedir. Bu nedenle
devralma işlemi yassı karbon çeliği sektörüne ilişkindir.
Yassı ürünler, demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çeliğin kalıplara
dökülmesi sonucu elde edilen slabın haddelenmesi ile üretilmektedir. Bu
nedenle slab yassı çelik ürünlerinde yarı mamül niteliğinde ilk üründür.
Bundan sonraki aşama haddeleme aşamasıdır. Elde edilen slab, fırınlarda bir
miktar ısıtıldıktan sonra sıcak haddelemek suretiyle sıcak hadde ürünleri elde
edilmektedir. Bu aşamada elde edilmiş olan sıcak yassı ürünlerin asitleme
tesisinde yüzey pürüzlükleri giderilmekte, tandem haddehanesinde tavlanarak
rulo halinde sarılmaktadır. Bu şekilde rulolar halinde sıcak sarılmış yassı
ürünler elde edilmektedir. Bu ürünler mamül olarak pazarlanıp çeşitli alanlarda
kullanıldığı gibi, bir sonraki aşamanın girdisini de oluşturmaktadır.
Dosya mevcudu bilgiler de dikkate alınarak bildirim konusu işlemin
değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı ayrı ayrı olmak üzere, “slab" ve "sıcak
sarılmış yassı karbon çeliği” üretimi ve pazarlaması olarak tanımlanmıştır.
04-79/1143-284
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarını oluşturan yassı çelik ürünleri pazarında ülke içinde rekabet
şartlarının bölgesel olarak farklılaşmasına neden olacak bir unsurun
bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları”
olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
CST'nin sermayesi iki grup hisseden oluşmaktadır: Oy hakkı bulunan adi
hisseler (A grubu) ve oy hakkı bulunmayan, fakat temettüye ilişkin olarak
birtakım avantajları olan imtiyazlı hisseler (B grubu).
Bildirim konusu devralma işlemi öncesinde, 25.6.2004 tarihinde Arcelor,
CVRD ile CVRD'nin CST'deki hisseleri ile ilgili bir takım sözleşmeler
imzalamıştır. Söz konusu sözleşmeler öncesinde Arcelor CST'nin doğrudan
veya dolaylı olarak %24.93 oy hakkı bulunan adi hissesine, %29.96 oy hakkı
bulunmayan imtiyazlı hissesine sahipti. Buna göre Arcelor'un hissedarlığı
CST'nin toplam sermayesinin %28.02'sini temsil etmekteydi.
14.10.2004 tarihinde Arcelor ile CST'nin hissedarlarından olan California Steel
Industries (CSI), JFE Steel Corporation (JFE) ve diğer Japon hissedarlarla
kati sözleşmeler imzalanmıştır.
Yukarıda ifade edilen işlemler ve Acesita satış ve alış opsiyonunda öngörülen
Aços Planos do Sul S.A. (APS)'nın hisselerinin devrinden sonra Arcelor,
CST'nin doğrudan veya dolaylı olarak %44.20 oy hakkı bulunan adi hissesine,
%59.92 oy hakkı bulunmayan imtiyazlı hissesine sahip olmuştur. Buna göre
Arcelor'un hissedarlığı CST'nin toplam sermayesinin %53.86'sını temsil
etmektedir. Bu aşamada Arcelor CST hissedarlık sözleşmesine tabi olmaya
devam etmekte ve CST'nin kararları üzerinde herhangi bir etkisi
olmamaktadır.
CVRD satış ve alış opsiyonu ile ilgili olarak Arcelor, Rekabet Otoritelerinden
gerekli izinlerin alınmasını takiben kapanış işlemlerini yapacak, böylece satın
alma işleminin uygulanması ile CST'nin oy hakkı bulunan %20.51 hissesi
CVRD'den Arcelor'a geçecektir. Bu durum, CST hissedarlar sözleşmesinde
öngörülen oy hakkı bulunan çoğunluk hissenin Arcelor'a geçmesine imkan
verecek ve bu hisselerin devrinden sonra, 25.5.2004 tarihinde hissedarlar
sözleşmesinin feshini takiben Arcelor, CST'i tek başına kontrol eden ortak
olacaktır.
Söz konusu devralma işleminin stratejik ve ekonomik gerekçeleri şu şekilde
ifade edilmektedir:
"İşlem, Arcelor ve hissedarlarına aşağıdaki faydaları sağlayacaktır:
04-79/1143-284
5
– Küresel olarak en düşük maliyetli ve en iyi kalitede çelik üreticisi olan
CST'deki hissedarlık konsolidasyonunun hızlandırılması;
– Küresel karbon çelik pazarında Arcelor'un ölçek ve varlığının
geliştirilmesi;
– Arcelor'un yakından tanıdığı ve oldukça fazla büyüme potansiyeli olan
hakkıyla yatırım yapılmış mallara olan atılımların artırılması,
– Gelir ve kazançların coğrafik çeşitlendirilmesinin daha rekabetçi ve
dengeli uluslararası portfolyolara yönlendirilmesi;
– Arcelor'un dünyanın en çekici çelik yapım bölgelerinden biri olan
Brezilya'daki pozisyonu ile Brezilya'ya bağlılığının yeniden teyidi;
İşlem, Arcelor için, Brezilya çeliğinde büyüme ve Brezilya çeliğine yatırımla
ilgili olarak ileriye dönük önemli bir adımdır."
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu işlemle Arcelor, CST'de sahip olduğu %44.20 oranındaki oy
hakkı bulunan hissesini %64.71'e çıkarması, bu şekilde CST'yi tek başına
kontrol edebilmesi nedeniyle, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı
aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan hesaplamalar çerçevesinde Arcelor'un 2003 yılı Türkiye cirosunun
369 trilyon 75 milyar TL.'ye, CVRD ve CST'nin ise 58 trilyon 125 milyar TL.'ye
karşılık geldiği görülmektedir.
Buna göre tarafların ilgili pazardaki toplam cirolarının 25 trilyon TL ciro eşiğini
aşması nedeniyle başvuruya konu olan işlem, izne tabi bir devralmadır.
Arcelor ve CST'nin Türkiye'de ilgili ürün pazarında üretici olarak faaliyeti
bulunmamaktadır. Arcelor'un yassı demir çelik pazarına ilişkin faaliyeti,
Borçelik vasıtasıyla soğuk haddelenmiş rulo üretimi ve çelik hizmet
merkezlerinden ibarettir. Bunun dışında Arcelor, sahibi veya hissedarı olduğu
çeşitli teşebbüsler kanalıyla birçok demir çelik ürününün ülkemizde
pazarlamasını yapmaktadır. Bu nedenle Arcelor'un ilgili ürün pazarı olan slab
ve sıcak sarılmış yassı karbon çeliği alanındaki faaliyeti, söz konusu ürünlerin
ticaretinden ibarettir.
Ülkemizin entegre tek yassı demir çelik üreticisi Erdemir'dir. Erdemir dışında
yassı demir çelik pazarında üretici olarak soğuk haddelenmiş rulo üreten
Arcelor'un en büyük hissedarı olduğu Borçelik bulunmaktadır. Ancak soğuk
haddelenmiş rulo, ilgili ürün pazarında ifade edilen ürünlerden farklı nitelik
gösterdiğinden Borçelik'in faaliyeti ilgili ürün pazarının dışında kalmaktadır.
04-79/1143-284
6
Erdemir'in 2003 yılındaki slab üretimi 3,087,978 ton, sıcak sarılmış ürün
üretimi ise 2,069,866 tondur. Erdemir'in 2003 yılındaki yurtiçi satışlarına
bakıldığında ise 1,782,326 ton sıcak sarılmış ürün sattığı görülmektedir.
Erdemir'in slab satışı bulunmamaktadır.1
2003 yılındaki söz konusu ürünlere ilişkin değerler aşağıda yer almaktadır.
Tablo 3- Slab ve sıcak sarılmış ürünlere ilişkin değerler (ton)
Ürünler Üretim İthalat İhracat İç Tüketim
Slab 3,087,978 698,241 - 3,786,219
Sıcak sarılmış ürün 1,666,000 2,512,000 364,000 3,814,000
Buna göre Arcelor ve CST'nin söz konusu ürünlerde tüketimden aldıkları
pazar payına bakıldığında aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır:
Tablo 4- Arcelor ve CST'nin pazar payı (ton)
Ürünler İç Tüketim Arcelor-CST Pay (%)
Slab 3,786,219 (………..) (………..)
Sıcak sarılmış ürün 3,814,000 (…...…..) (………..)
Tablodan anlaşıldığı üzere Arcelor ve CST'nin slab ve sıcak sarılmış
ürünlerdeki pazar payı oldukça düşüktür.
Bildirime konu devralma işlemi, esasen yurtdışında gerçekleşmekte olup,
devralmaya taraf olan teşebbüslerin pazardaki faaliyetleri ve payları dikkate
alındığında devralma işlemi neticesinde ilgili pazarlarda hakim durum
yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve bunun
sonucunda ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun
ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Companhia Vale de Rio Doce'nin Companhia Siderurgia de Tubarao'da sahip
olduğu %20.51 oranındaki hissenin Arcelor S.A.'ya devredilmesi işleminin,
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla birlikte,
devralma sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun daha da
güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
1 Slab, yarı mamül bir ürün olduğundan doğrudan tüketimi bulunmamaktadır. Bu nedenle
slabın Türkiye'deki tek müşterisi Erdemir'dir. Erdemir'in haddeleme kapasitesi, sıvı çelik
üretim kapasitesinden fazla olduğundan slab ithal etmektedir.
Full & Egal Universal Law Academy