1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/Ö.İ.-99/2 (Birleşme)
Karar Sayısı : 99-40/425-272
Karar Tarihi : 1.9.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Özge İÇÖZ, Ali DEMİRÖZ, Hakan BİLİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Lockheed Martin Corporation
- Comsat Corporation
Vekili: Av. Şefika PEKİN
Fethi Pekin & Şefika Pekin Ortak Avukat Bürosu
Maslak Kule, Meydan Sok. No: 28, K. 14,
80670 Maslak/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Lockheed Martin Corporation
6801 Rockledge Drive Bethesda, 20617 Maryland/ABD
- Comsat Corporation
6560 Rock Spring Drive Bethesda, 20817 Maryland/ABD
E- DOSYA KONUSU: Comsat Corporation’un %100 hissesinin Lockheed Martin
Corporation tarafından satın alınması yoluyla birleşmeleri işlemine izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.6.1999 tarih, 1979 sayı ve 4.8.1999
tarih, 2531 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 27.8.1999 tarih, D2/1/Ö.İ.-99/2 sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu 27.8.1999 tarih, REK.0.06.00.00/27 sayılı Başkanlık önergesi ile
99-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Dosya konusu birleşme işleminin, 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında bir işlem olduğu, ancak tarafların farklı alanlarda faaliyet
göstermesi nedeniyle mevcut yapıda bir değişiklik ortaya çıkarmayacağı ve 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla söz konusu işleme
izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar: Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, Lockheed Martin
Corporation (LMC)’nin, havacılık ve uzay, bilişim hizmetleri, elektronik, enerji ve
çevre konusunda dünya çapında faaliyetlerde bulunduğu, Türkiye’deki faaliyetlerinin
ise daha çok F-16 savaş uçaklarının satışı ve bununla ilgili ekipman ve hizmetlerinin
sağlanması yönünde olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, Comsat Corporation
(COMSAT)’ın ise haberleşme alanında faaliyet gösterdiği, ülkemizde Türk Telekom
ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde network haberleşmesi ve mobil iletişim için uydu
hizmetleri sağlanmasına yönelik faaliyetlerde bulunduğu belirlenmiştir.
H.1.1. Ürün Pazarı: LMC bünyesine katılan COMSAT’ın faaliyet gösterdiği alanlarda
LMC’nin faaliyet göstermediği, dolayısıyla birleşme işleminin kapsamını, COMSAT’ın
Türkiye’de faaliyet gösterdiği; network (ağ) hizmetleri ve network hizmetleri dışındaki
uydu hizmet alanlarının oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda ilgili ürün
pazarı, network hizmetleri olan; “VSAT (Very Small Aperture Terminal)”, “IBS
(Intarnational Business Services)” ve “SCPC (Single Channel Per Carrier)” ile
network hizmetleri dışındaki “dijital teleport“ ve “mobil haberleşme hizmetleri”
pazarları olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar: İşlemin dünya çapında faaliyet gösteren iki çokuluslu şirket
arasında gerçekleşmesi nedeniyle global ağlar tarafından sağlanan haberleşme
hizmetlerinden etkilenen coğrafi pazarın tüm dünya olduğu kabul edilse de, yukarıda
belirtilen ilgili ürün pazarlarının belirlenmesinde en önemli etken Türkiye’de bu
alandaki mevcut yasal düzenlemelerdir. İncelememize konu olan birleşme işlemi
değerlendirilirken bu işlemin Türkiye’deki ilgili pazarlara olan olası etkileri ve bunun
sonucunda verilecek kararın Türkiye sınırları içerisinde geçerli olmasının yanısıra,
ilgili hizmetlerin tüm Türkiye’ye yönelik olarak verilmesi ve bölgeler arasında arz ve
talep şartlarında farklılaşmaya yol açacak herhangi bir hususun bulunmaması
nedeniyle söz konusu işlemin değerlendirilmesinde ilgili coğrafi pazar,. "Türkiye
Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru ekinde bulunan bildirim formunda, ABD şirketleri olan LMC ile
COMSAT’ın 18 Eylül 1998 tarihli Anlaşma ve Birleşme Planı çerçevesinde üç
aşamalı bir işlem sonucunda birleşmesinin planlandığı belirtilerek bu işleme izin
verilmesi talep edilmektedir.
Söz konusu işlemin, ABD’de gerçekleşen bir işlem olmasına rağmen tarafların
bağlı şirket, ortaklık ve iştirakleri vasıtasıyla Türkiye pazarında faaliyet göstermeleri
ve bu pazarları etkilemeleri nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2.
maddesinde yer alan “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet
piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün
aralarında yaptığı… birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve
davranışlar, … bu Kanun kapsamına girer.” hükmü gereğince, anılan Kanun
kapsamında bir işlem olduğu görülmektedir.
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2 nci maddesinin (a) bendinde, “iki ya da daha fazla
bağımsız teşebbüsün birleşmesi” teşebbüsler arası birleşme veya devralma sayılan
3 REKABET KURUMU
hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede dosya mevcudundaki bilgilerden
hareketle, COMSAT'ın %100 hissesinin LMC tarafından satın alınması yoluyla
birleşmeleri işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir "birleşme" dir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; LMC’nin bünyesine katılarak birleşme
işlemine konu olan COMSAT’ın ilgili pazarda 1998 yılı toplam cirosunun 4.000.000
ABD Doları (1998 yılı ortalama kuru ile yaklaşık 1.2 trilyon TL) olduğu, pazar payının
ise, VSAT pazarında 1998 yılı gelir rakamlarına göre, yaklaşık 31 milyar TL gelir ile
pazarın %37'sine; IBS hizmetleri pazarında da abone sayısına göre, 13 abone sayısı
ile pazarın yaklaşık %40’ına sahip olduğu ve bu pazarlara girişin ancak Türk
Telekom gibi tekel bazında hizmet sağlayan devlet kuruluşlarının izin vermesi
üzerine gerçekleşebildiği, dolayısıyla, COMSAT’ın faaliyet gösterdiği pazarların
kontrolünün düzenleyici kuruluşlara ait olduğu ve imtiyaz sözleşmeleriyle devredilen
hakların en fazla 10 yıllık olmakla beraber, sürenin sona ermesiyle birlikte kurulan
şebekelerin tümünün düzenleyici kuruluşlara devredileceği anlaşılmıştır. Buna
karşılık ilgili ürün pazarlarında LMC’nin halihazırda herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır.
Başvuruya konu işlem, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
4. maddesinin, “birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, Ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde, söz konusu işlemin, COMSAT’ın ilgili ürün pazarlarından; VSAT
ve IBS pazarlarında sahip olduğu sırasıyla; %37 ve %40 oranındaki toplam pazar
payları yönüyle, 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan %25 pazar payı sınırını aşmasından
dolayı, anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un “Birleşme veya Devralma” başlığı altındaki 7.
maddesinde yer alan, “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya
veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut
bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da ke ndisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras
yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.”
hükmü gereğince, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya
hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada
rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde, bildirime konu birleşme işlemini oluşturan
teşebbüslerin farklı alanlarda faaliyet gösterdiği ve ilgili ürün pazarlarında hakim
durumda bulunmadıkları, bu nedenlerden dolayı, gerçekleşecek birleşme işlemi
sonucunda da ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılmayacağı gibi hakim
durumu güçlendirici bir etkinin de bulunmayacağı anlaşılmıştır.
4 REKABET KURUMU
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda;
- Lockheed Martin Corporation’un üç aşamalı bir işlem sonucunda COMSAT
Corporation ile birleşmesi işleminin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir birleşme işlemi
olduğuna,
- bu işlem sonucunda, ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu birleşme işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy