1 REKABET
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-68 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-69/831-361
Karar Tarihi : 23.10.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Ebru ÖZTÜRK
C- BAŞVURUDA BULUNAN: - Comsat Corporation
Temsilcisi: Av. Tolga İŞMEN
Büyükdere Cad. Maya Akar Center No: 100 K. 17
34394 Esentepe/İstanbul
- Comsat International Inc.
Temsilcisi: Emine BAŞCI DEVRES
Halaskargazi Cad. No: 222/6 Osmanbey
Şişli/İstanbul
D- TARAFLAR: - Comsat Corporation
6560 Rock Spring Drive Bethesda, Maryland 20817 ABD
- Comsat International Inc.
1600 Tysons Blvd., Suite 550 McLean, VA 22102 ABD
- Sumitomo Corporation
Telecommunications Project Dept. No: 1 (ELFBA) 1-8-11
Harumi, Chuoku Tokyo/JAPONYA
- Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş.
Ünalan Mah. Ayazma Cad. Çamlıca İş Merkezi
B-C Blok Üsküdar/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret A.Ş. ve Comsat Digital
Hizmetleri Ticaret A.Ş. hisselerinin, Comsat International Inc. tarafından
devralınmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.9.2003 tarih, 4294 sayı ile giren ve
3.10.2003 tarih, 4831 sayı ile eksiklikleri tamamlanan başvuru üzerine, 2813 sayılı
Telsiz Kanunu'nun 4502 sayılı Kanun ile değişik 7. maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca Telekomünikasyon Kurumu'nun görüşü talep edilmiş, ancak incelemenin
tamamlandığı 20.10.2003 tarihine kadar Telekomünikasyon Kurumu'nun görüşü
Kuruma ulaşmamıştır.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
2 REKABET
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen
20.10.2003 tarih, 2003-2-68/Öİ-03-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu ve
21.10.2003 tarih, 2003-2-68/BN-03-EÖ sayılı Bilgi Notu sırasıyla 20.10.2003 tarih,
REK.0.06.00.00/129 ve 21.10.2003 tarih, REK.0.06.00.00/130 sayılı Başkanlık
önergeleri ile 03-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Comsat Corporation, Comsat General Corporation, Comsat General Telematics
Inc., Comsat Technology Inc., Comsat Overseas Inc., Comsat International Inc.,
Comsat International Holdings One Inc., Comsat International Holdings Two Inc.,
Comsat International Holdings Three Inc., CI Services Inc. ve Comsat International
Holdings LLC. arasında imzalanan hisse satış anlaşması ve
- Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş., Sumitomo Corporation, Comsat
International Holdings Two Inc. ve Comsat International Holdings Three Inc.
arasında imzalanan hisse satış anlaşması
aracılığıyla gerçekleştirilen Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret A.Ş. ve Comsat Dijital
Hizmetleri Ticaret A.Ş. hisselerinin Comsat International Inc. tarafından devralınması
işleminin,
a) 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu;
b) İşlemin 4054 sayılı Kanunun 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya
mevcut bir hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin
bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle söz
konusu işleme izin verilmesi gerektiği;
c) Ancak devralma işleminin zamanında bildirilmemesi nedeniyle taraflara ve
tarafların yönetim kurullarına Kanunun 16. maddesi birinci fıkrasının (c) bendi ve
aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca ceza verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu devralma işlemi; Comsat Corporation ve iştirakleri (Comsat
General Corporation, Comsat General Telematics Inc., Comsat Technology Inc.,
Comsat Overseas Inc.), Comsat International Inc. ve iştirakleri (Comsat International
Holdings One Inc., Comsat International Holdings Two Inc., Comsat International
Holdings Three Inc., CI Services Inc.) ve Comsat International Holdings LLC.
arasında 5.6.2003 tarihinde imzalanan hisse satış anlaşması ve Koç Sistem Bilgi ve
İletişim Hizmetleri A.Ş., Sumitomo Corporation, Comsat International Holdings Two
Inc. ve Comsat International Holdings Three Inc. arasında 31.7.2003 tarihinde
imzalanan hisse satış anlaşması olmak üzere iki ayrı anlaşma aracılığıyla
gerçekleştirilmektedir. Comsat International Inc., bu anlaşmalar aracılığıyla Comsat
Dijital Hizmetleri Ticaret A.Ş. (Comsat Dijital) ve Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret
A.Ş. (Comsat İletişim)'nin hisselerinin tamamına sahip olacaktır.
Comsat International Holdings (CIH), Comsat International Inc. (CI)'ın
% 81 hissesini 11.10.2002'de Comsat'tan satın almıştır. Bildirim formunda tarafların
3 REKABET
hedefinin bu tarihte Comsat Dijital ve Comsat İletişim'in de CIH'a devrini sağlamak
olduğu ancak o dönemde ticari sebeplerle bunun mümkün olamadığı ifade
edilmektedir. Aşağıda işleme konu şirketlerin konumu gösterilmiştir:
Tablo 1- İşleme Konu Şirketlerin Konumu
Şirketler Konumu
Comsat International Inc. Devralan şirket
Comsat Corporation Devreden şirket
Comsat Dijital Hizmetleri Ticaret A.Ş. Devre konu şirket
Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret A.Ş. Devre konu şirket
Sumitomo Corporation Devreden şirket
Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. Devreden şirket
Devralma işleminin gerçekleşmesi ile Comsat'ın Türkiye operasyonlarının
kontrolü CIH'a geçmiş olacaktır. Bu nedenle bu devralma işlemi Ekim 2002'de
gerçekleştirilen ve CI'nın CIH'a devrini içeren asıl işlemin devamı niteliğinde bir
işlemdir.
CI, CIH tarafından devralınmadan önce Comsat İletişim ve Comsat Dijital'in
ana hissedarıdır. CI ve tüm iştirakleri, bu şirketlerdeki hisselerinin tamamını CIH'ın
CI'yı devralmasından önce Comsat'ın diğer iştiraklerine devretmiştir. Bildirim konusu
işlem ile Comsat Corporation (Comsat)'ın Türkiye operasyonları yeniden CI'a
devredilecek ve böylece bu operasyonlar CIH'ın kontrolüne geçmiş olacaktır.
Comsat İletişim ve Comsat Dijital'in ortaklık yapıları aşağıdaki gibidir:
Tablo 2- Comsat Dijital ve Comsat İletişim'in Ortaklık Yapısı
Hissedarlar
(Comsat Dijital)
Payı (%)
(Comsat İletişim)
Payı (%)
Comsat Corporation 75 42,61
Comsat General Corporation 3,33 10,5
Comsat Overseas Inc. 15 10,5
Comsat Technology Inc. 3,33 -
Comsat General Telematics 3,33 -
Sumitomo Corporation - 11,89
Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. - 24,5
H.2. Taraflar
H.2.1. Comsat International Inc. (CI)
CIH tarafından kontrol edilen CI, bölgesel fiber, mikrodalga ve uydu ağı
aracılığıyla ticari müşterilere yönelik entegre telekomünikasyon hizmetleri
sunmaktadır.
CIH'ın Türkiye'de Comsat İletişim ve Comsat Dijital dışında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. CI'nın yönetim kurulu; Oscar BAZOBERRY, Timothy B.
HARMON, George M. KAPPAZ, H. Brian THOMPSON ve Philip M. WALKER'dan
oluşmaktadır.
4 REKABET
H.2.2. Comsat Corporation (Comsat)
Comsat, telekomünikasyon hizmetleri alanında faaliyet gösteren ABD'de
kurulmuş bir şirkettir. Comsat hisselerinin tamamına Lockheed Martin Global
Telecommunications, LLC sahiptir. Lockheed Martin Global Telecommunications,
LLC hisselerinin tamamını savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren Lockheed
Martin Corporation (LMC) elinde tutmaktadır.
Comsat Dijital ve Comsat İletişim dışında Comsat veya LMC'ye bağlı ve
Türkiye'de telekomünikasyon alanında faaliyet gösteren başka bir teşebbüs
bulunmamaktadır. Comsat'ın yönetim kurulu; Jeffrey D. MACLAUCHAN, Frank H.
MENAKER, Jr. ve Lillian M. TRİPPET'ten oluşmaktadır.
H.2.3. Sumitomo Corporation (Sumitomo)
Sumitomo, Japonya'da kurulmuş bir holding şirketidir. Sumitomo'nun Japan
Trustee Services Bank Ltd. (%5,62) ve The Master Trust Bank of Japan Ltd. (%5,41)
dışında %5'ten fazla hisseye sahip hissedarı bulunmamaktadır. Sumitomo, Comsat
İletişim'in %11,89 hissesine sahiptir. Sumitomo'nun yönetim kurulu; Motoyuki OKA,
Naoki KURODA, Kosaburo MORİNAKA, Shigemi HİRANUMA, Kenichi NAGASAWA,
Hironori KATO, Shuji HİROSE, Noriaki SHİMAZAKİ, Tadahiko MİZUKAMİ, Nobuhide
NAKAİDO ve Susumu KATO'dan oluşmaktadır.
H.2.4. Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş. (Koç Sistem)
Bilişim teknolojileri sektöründe faaliyet gösteren Koç Sistem, Koç Holding
A.Ş.'nin bir iştirakidir ve Comsat İletişim'in %24,5 hissesine sahiptir. Koç Sistem'in
yönetim kurulu; Ali KOÇ, Bülent GÖNÇ, Ferda ERGİNOĞLU, Tayfun UĞUR ve
Senay KIZILKAYA'dan oluşmaktadır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
Network telekomünikasyon hizmetleri, temel olarak fiziken farklı yerlerde
bulunan iki ağın bağlantısını sağlamaktadır. Telekomünikasyon şebekeleri, bu
bağlantılar için kullanılmaktadır. Bu hizmetlerin ana müşterileri, birden fazla yerde iş
yeri bulunan ve kendi içinde işlem yapması gereken büyük ölçekli teşebbüslerdir.
Bankalar bu nitelikte hizmetlere ihtiyaç duyan teşebbüslerin tipik örneğini teşkil eder.
Network telekomünikasyon hizmetleri iki ana segmente bölünebilir: kablosuz
network telekomünikasyon hizmetleri ve karasal network telekomünikasyon
hizmetleri. Şu anda Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) karasal network
telekomünikasyon hizmetlerinin ana sağlayıcısı konumundadır. Ayrıca Comsat Dijital
gibi özel şirketler de karasal network telekomünikasyon hizmetlerini Türk
Telekom'dan kiraladıkları hatlar üzerinden sunmaktadır. 2004 itibarıyla Türk
Telekom'un tekel hakkının sona ermesini takiben, diğer özel telekom şirketleri kendi
altyapılarını kurarak Türk Telekom'dan hat kiralamaksızın karasal hizmetleri
sağlamaya başlayacaktır.
Kablosuz telekomünikasyon hizmetleri de iki ana segmente bölünebilir: uydu
telekomünikasyon hizmetleri ve mikrodalga telekomünikasyon hizmetleri. Ancak
mikrodalga sınırlı miktarda veriyi sınırlı bir mesafeye iletebilmektedir. Bu nedenle
5 REKABET
mikrodalga iletimi diğer iletim formları ile ancak sınırlı olarak ikame edilebilir. Uydu
telekomünikasyon hizmeti, uydular ve yer istasyonları aracılığı ile tek veya çift yönlü
olarak, elektromanyetik dalgalar vasıtasıyla coğrafi olarak birbirinden uzak noktalar
arasında veri iletişimi sağlayan sayısal bir telekomünikasyon hizmetidir. Uydu
telekomünikasyon hizmetleri için VSAT ve SCPS teknolojileri kullanılmaktadır.
Network telekomünikasyon hizmetleri sunmak isteyen teşebbüslerin
Telekomünikasyon Kurumundan telekomünikasyon ruhsatı almaları gerekmektedir.
Ayrıca bu pazara girmek isteyen şirketler uygun teknolojiye ve altyapıya sahip
olmalıdır.
H.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu devralma işleminin etkilediği ürün pazarı belirlenirken,
kontrolü değişen Comsat Dijital ve Comsat İletişim’in faaliyetleri esas alınmıştır.
Bildirim formunda verilen bilgilere göre, Comsat İletişim uydu telekomünikasyon
hizmetleri alanında faaliyet gösterirken, Comsat Dijital uydu telekomünikasyon
hizmet sağlayıcılığının yanı sıra toptan internet kapasitesi temin hizmetleri pazarında
da faaliyet göstermektedir (Comsat İletişim, uydu telekomünikasyon hizmeti olarak
VSAT ve SCPC hizmetlerini, Comsat Dijital ise sadece SCPC hizmetleri
sunmaktadır.).
Comsat tarafından verilen network hizmetleri, Türkiye çapında işletmelere
yerleştirilen antenler/uydu erişimli yer istasyonları vasıtasıyla verilen kişisel dijital
iletişim hizmetlerinden oluşmaktadır. Hizmetler kişisel hat kullanan son kullanıcılara
kurulma, operasyon ve bakım dahil olmak üzere anahtar teslimi şeklinde sunulmakta
ve büyük çaplı çok-uluslu şirketlerin merkezleri ya da yurtdışı ofisleri ile veri iletişimi,
faks, özel sesli mesaj gönderme, video konferans ve elektronik posta gibi iç iletişim
ihtiyaçlarının ve bu şirketlerin diğer kuruluşlar ile veri iletişimi, bankacılık-finansman
işlemleri, satış noktası ve envanter denetimi gibi ihtiyaçlarının çözümlenmesinde
kullanılmaktadır.
Dolayısıyla Comsat'ın Türkiye operasyonlarının devri işlemi üç tür network
hizmeti pazarında etki doğuracaktır. Bunlar; "toptan internet kapasitesi temin
hizmetleri pazarı", "VSAT hizmetleri pazarı" ve "SCPC hizmetleri pazarı"dır.
H.3.2.1. Toptan İnternet Kapasitesi Temin Hizmetleri Pazarı
İnternetin aynı internet protokolü üzerinden çalışan bilgisayarlar veya işlemci
yeteneğine sahip her türlü cihaz arası iletişime dayalı bir sistem olması, bu
cihazların konuşabilmeleri için, aralarında yalnız bilgisayarlar arası değil, bu
bilgisayarların oluşturduğu ağlar arası da bağlantıyı gerektirmekte, bu nedenle
internet çoğunlukla “şebekeler arası bir şebeke” olarak adlandırılmaktadır.
Ancak halihazırda irili ufaklı binlerce şebekenin ve milyonlarca kullanıcının
bulunduğu dikkate alındığında, her bir şebekenin başka bir şebeke ile doğrudan bir
bağlantı kurması mümkün olamamakta, bu nedenle şebekeler, kendilerinden daha
büyük şebekelerden, diğer şebekeler ile bağlantı kurmak amacı ile hizmet satın
alabilmektedir.
İnternet erişim hizmeti “perakende” ve “toptan” olarak iki başlık altında ele
alınabilir. Buna göre bireysel ya da kurumsal son kullanıcılara sunulan erişim hizmeti
6 REKABET
perakende erişim hizmeti, perakende erişim hizmeti satan İSS’lere erişim hizmeti
sunulması ise toptan erişim hizmeti olarak sınıflandırılmaktadır.
İSS’ler arası ilişkilerin türünün belirlenmesinde “taraflar arası transfere (toptan
satışa) konu paket miktarı” (trafik) önemli bir rol oynamakta, taraflar arasında iletişim
kurulmasına olanak sağlayacak bir hattın tahsisi ertesinde, bu hat üzerinden
geçecek trafik miktarına göre değişen iki ana tür ilişki (peering ve transit) söz konusu
olmaktadır.
a. Peering İlişkisi
Peering, ara bağlantı gerçekleştiren tarafların karşılıklı olarak yalnızca
birbirlerinin müşterilerinden kaynaklanan trafiği sonlandırdıkları, tarafların kendi
maliyetlerini kendilerinin karşıladığı bir arabağlantı türünü ifade etmektedir.
b. Transit İlişki
İSS’ler arası arabağlantıların ikinci türünü transit ilişkisi oluşturmaktadır.
Transit arabağlantıda; peering ilişkisiden farklı olarak, transit sağlayıcı konumundaki
İSS, kendisinden hizmeti satın alan diğer İSS’in trafiğini tüm internete taşıma
taahhüdü vermektedir.
Transit anlaşmalar yoluyla toptan internet kapasitesi sağlayan firmalar, lokal
kısımların Türk Telekom'dan sağlanması kaydıyla kendi yer istasyonlarını kullanarak
Türk Telekom'un sağlayamadığı kapasitelerde bu hizmeti vermektedir.
H.3.2.2. VSAT (Very Small Aperture Terminal) Hizmetleri
VSAT, küçük çaplı uydu anteni anlamına gelmektedir. VSAT sistemi; uydular
aracılığıyla, uydu yer istasyonu üzerinden VSAT terminalleri arasında, düşük
hızlarda, tek veya çift yönlü ses ve veri iletimine imkan sağlayan uydu
telekomünikasyon sistemi olarak tanımlanmaktadır. Bu şebekelerde VSAT
ekipmanlarının her biri uzaktaki kullanıcıların mülklerine yerleştirilerek, VSAT'lar
arasında bilgi değişimi, kontrolü ve dağıtımını sağlayan merkezi bir yer istasyonu
(HUB) ile haberleşme yapılır.
VSAT teknolojisi esas olarak veri transferi amacı ile kullanılmakla birlikte, ses
ve video transferi de gerçekleştirilebilmektedir. Bu uygulama coğrafi açıdan dağınık
birimlerin data ve faks haberleşmesini uydu haberleşme teknolojisi ile sağlayan
sayısal bir sistemdir. Kullanım amacı ve iletilen verinin türü ne olursa olsun, VSAT
sistemi karasal bağlantıların yeterli olmadığı ya da veri transferinin güvenliği ve hızı
gibi ihtiyaçların ön planda olduğu durumlarda karasal bir altyapı gerektirmeden
kesintisiz bir veri iletişimi sağlamaktadır. Bugün dünyada bir çok mağaza zinciri,
otomotiv, banka, finans ve turizm şirketleri veri iletişimlerini VSAT teknolojisiyle
gerçekleştirmektedir. Türkiye'de bu teknolojiye en yoğun talep finans sektöründen
gelmektedir. ATM'lerde hızlı servis verilmesi, kredi kartı onaylarının güvenli
yapılabilmesi ve bankacılık hizmetlerinde hız ve kalite VSAT ile mümkün olmaktadır.
H.3.2.3. SCPC (Single Channel Per Carrier) Hizmetleri
SCPC, "taşıyıcı başına tek kanal" anlamına gelmektedir. SCPC, uydular
aracılığıyla iki VSAT terminali arasında, herhangi bir yer istasyonuna uğramaksızın
7 REKABET
doğrudan tek veya çift yönlü ses ve veri iletimine imkan sağlayan uydu
telekomünikasyon sistemi olarak tanımlanmaktadır.
Yüksek hızla noktadan noktaya bağlantılı iki taraflı kanal talebi olan müşteriler
için SCPC teknolojisi kullanılmaktadır. Müşterinin bulunduğu yere bir anten
kurulması yoluyla kullanıcıya özel bir hattın sağlanmasını içeren bu sistemin
avantajlarının yanında, sürekli uydu haberleşme devamlılığının takip edilmesi için
nitelikli eleman bulundurma zorunluluğu gibi dezavantajları da vardır. VSAT
paylaşımlı erişim sunarken, SCPC paylaşımsız erişim sunmaktadır.
H.3.3. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işleminin etkili olduğu ilgili coğrafi pazar, Comsat İletişim ve Comsat
Dijital'in telekomünikasyon hizmeti sunma lisanslarının bulunduğu "Türkiye
Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi
Bildirime konu devralma işlemi ile, Comsat ve Comsat'ı kontrol eden LMC'nin
Comsat Dijital üzerinde tek başına kontrol sahibi olma durumu sona erecektir. Aynı
şekilde Comsat, Koç Sistem ve Sumitomo'nun Comsat İletişim üzerinde birlikte
kontrol sahibi olma durumu da sona erecek ve bundan böyle CI ve dolayısıyla CIH
Comsat Dijital ve Comsat İletişim'i tek başına kontrol edecektir.
CIH, CI'da sahip olduğu %81'lik hisse nedeniyle Comsat Dijital ve Comsat
İletişim'in de dolaylı olarak %81'lik hissedarı olacaktır. Comsat ise CI'da bulunan
%19'luk hissesi nedeni ile Comsat Dijital ve Comsat İletişim'de dolaylı olarak hisse
sahibi olmaya devam edecektir. Ancak bu hisseler Comsat'a herhangi bir imtiyaz
tanımadığı için CI'nın kontrolü CIH'da olacaktır.
Anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğin birleşme ve devralma sayılan hallerin
belirlendiği 2. maddesinin, “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” şeklindeki (b) bendi kapsamında bir "devralma"dır.
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik "İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar" başlıklı 4. maddesinde, “birleşme veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan
izin almaları zorunludur.” hükmü getirilmiştir. Comsat'ın 2002 yılındaki toplam cirosu
……………………… TL'dir. (Comsat Dijital'in cirosu …………………….. TL, Comsat
İletişim'in cirosu …………………………… TL'dir.) Comsat'ın ve rakiplerinin ilgili
pazarlardaki pazar payları ise aşağıdaki gibidir:
Tablo 4- Toptan İnternet Kapasitesi Temin Hizmetleri Pazarı
Şirketler Pazar Payı (%)
Equant …..
Ere …..
8 REKABET
Comsat …..
Dexar …..
Satko …..
SBS …..
TT net …..
Toplam 100
Tablo 5- VSAT Hizmetleri Pazarı
Şirketler Pazar Payı (%)
Comsat …..
Verinet …..
Dexar …..
Plenexis …..
Diğer …..
Toplam 100
Tablo 6- SCPC Hizmetleri Pazarı
Şirketler Pazar Payı (%)
Comsat …..
Superonline …..
Dexar …..
Plenexis …..
Diğer …..
Toplam 100
Comsat'ın VSAT ve SCPC hizmetleri pazarlarındaki pazar payının anılan
Tebliğde belirtilen %25'lik pazar payı eşiğini aşması nedeniyle söz konusu işlem,
Rekabet Kurulundan izin alınması gereken bir devralma işlemidir.
Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü üzere, ilgili pazarlar birkaç büyük
aktörün faaliyet gösterdiği ve pazar paylarının birbirine yakın seyrettiği, yoğun
rekabetin yaşandığı pazarlardır. Comsat toptan internet kapasitesi temin hizmetleri
pazarında %…..'lik payıyla (Dexar'la beraber) pazarın üçüncü büyük aktörü, VSAT
hizmetleri pazarında %…..'lik, SCPC hizmetleri pazarında da %…..'lik payıyla
pazarın en büyük aktörü konumundadır. Ancak burada VSAT ve SCPC
teknolojilerinin birbirlerine çok yakın olduğu vurgulanmalıdır. Nitekim SCPC
hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere bakıldığında, -Superonline hariç-
bunların VSAT hizmetleri pazarında da faaliyet gösterdikleri görülmektedir.
Gerek LMC'nin, gerekse kontrolü devralan CIH'ın ilgili pazarlarda başka
faaliyetleri bulunmamaktadır. LMC savunma sektöründe faaliyet gösteren bir
teşebbüstür. Faaliyetleri gelişmiş teknolojik ürünlerin ve hizmetlerin tasarlanması,
araştırılması, dizaynı, geliştirilmesi, üretilmesi, entegrasyonu ve işletilmesi olup;
faaliyetlerinin çekirdeğini beş büyük sektör oluşturmaktadır. Bunlar uzay ve stratejik
roketler, elektronik, havacılık, bilişim hizmetleri, enerji ve çevredir.
Telekomünikasyon hizmeti vermek isteyen teşebbüslerin, Telekomünikasyon
Kurumundan genel izin ya da ruhsat almaları, ayrıca uygun teknolojiye ve altyapıya
sahip olmaları gerekmektedir. Bu şirketler Türk Telekom'dan fiber optik hatlar
kiralayarak veya ticari bir uydudan transponder kiralayarak hizmet sunmaktadırlar.
9 REKABET
Sektörün genel yapısı incelendiğinde de, bunun dışında pazara girişi engelleyen
herhangi bir hususun bulunmadığı, son beş yılda pazara uluslararası ve yerel birçok
girişin olduğu, bunlardan Plenexis, Dexar ve Ere/Eser'in yüksek pazar paylarına
ulaştığı görülmektedir.
4054 sayılı Kanunun 7. maddesine göre "Bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik
olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin
diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını
ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla
iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır."
CI'nın ve onu kontrol eden CIH'ın Türkiye'de ilgili ürün pazarında ya da başka
bir pazarda faaliyeti bulunmamaktadır. Bu çerçevede devralma işlemi sonucunda
ilgili pazarda faaliyet gösteren tedarikçilerin sayısının azalmayacağı ve hakim
durumun yaratılmasının veya güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı kanaatine
varılmıştır. Taraflar arasında imzalanan hisse satış anlaşmalarında da herhangi bir
sınırlama saptanmamıştır. Bu nedenlerle söz konusu işleme 4054 sayılı Kanunun
7. maddesi çerçevesinde izin verilmesinde bir sakınca görülmemektedir.
H.4.2. İşlemin Süre Yönünden İncelenmesi
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, bildirim konusu sözleşmelerin 5.6.2003
ve 31.7.2003 tarihlerinde imzalandığı, Bildirimin ise 4.9.2003 tarihinde Kurum
kayıtlarına intikal ettiği anlaşılmıştır. Bir başka ifadeyle işlem gerçekleştirildikten
sonra kuruma başvuruda bulunulmuştur.
4054 sayılı Kanun'un 7., 10. ve 11. maddeleri ile düzenlenen birleşme ve
devir işlemlerine ilişkin izin sistemi, bu işlemlerin gerçekleştirilmeden önce Kurul'a
bildirilmesini gerektirmektedir. Bu durum, teşebbüslerin hak ve yükümlülüklerinin
belirlendiği 1997/6 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi ikinci fıkrasının, "Tebliğ kapsamındaki
birleşme ve devralmalardan Tebliğ'in 2 nci ve 4 üncü maddesi ile Rekabet Kurulu’nun
iznine bağlı kılınan her türlü birleşme ve devralmanın, işlemin yapılmasından uygun
bir süre (tercihen 30 gün) önce, Kurulumuza bildirilmesi ve Kurul’dan izin alınması
zorunludur." şeklindeki hükmünde de ifade edilmiştir. Bu çerçevede, dosya konusu
işlemin bildirilmesinde ilgili sürelere uyulmadığı anlaşıldığından 16. maddenin birinci
fıkrasının (c) bendi ve aynı maddenin üçüncü fıkra müeyyidelerinin uygulanması
gerekmektedir.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Comsat Corporation, Comsat General Corporation, Comsat General Telematics
Inc., Comsat Technology Inc., Comsat Overseas Inc., Comsat International Inc.,
Comsat International Holdings One Inc., Comsat International Holdings Two Inc.,
Comsat International Holdings Three Inc., CI Services Inc. ve Comsat International
Holdings LLC. arasında imzalanan hisse satış anlaşması ve
10 REKABET
- Koç Sistem Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş., Sumitomo Corporation, Comsat
International Holdings Two Inc. ve Comsat International Holdings Three Inc.
arasında imzalanan hisse satış anlaşması
aracılığıyla gerçekleştirilen Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret A.Ş. ve Comsat Dijital
Hizmetleri Ticaret A.Ş. hisselerinin Comsat International Inc. tarafından devralınması
işleminin,
1- 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna OY
BİRLİĞİ ile;
2- İşlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu daha da
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasalarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığına, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile;
3- Ancak devralma işleminin zamanında bildirilmemesi nedeniyle;
a) Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrası (c) bendi ve 2003/1 sayılı “4054 Sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16 ve 17 nci Maddelerinde
Düzenlenmiş Olan İdari Para Cezalarının 31/12/2003 Tarihine Kadar Geçerli
Olmak Üzere Artırıldığının Duyurulmasına İlişkin Tebliğ” uyarınca Comsat
Corporation, Comsat International Inc., Sumitomo Corporation ve Koç Sistem
Bilgi ve İletişim Hizmetleri A.Ş.’ye ayrı ayrı 2.311.902.000.- (ikimilyar
üçyüzonbirmilyon dokuzyüzikibin) TL,
b) Kanunun aynı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bildirim yükümlülüğünün
bulunduğu sürede Comsat Corporation'ın yönetim kurulunda görevli Jeffrey D.
MACLAUCHAN, Frank H. MENAKER, Jr. ve Lillian M. TRİPPET'in; Comsat
International Inc.'in yönetim kurulunda görevli Oscar BAZOBERRY, Timothy B.
HARMON, George M. KAPPAZ, H. Brian THOMPSON ve Philip M. WALKER'a;
Sumitomo Corporation yönetim kurulunda görevli Motoyuki OKA, Naoki
KURODA, Kosaburo MORİNAKA, Shigemi HİRANUMA, Kenichi NAGASAWA,
Hironori KATO, Shuji HİROSE, Noriaki SHİMAZAKİ, Tadahiko MİZUKAMİ,
Nobuhide NAKAİDO ve Susumu KATO'ya ve Koç Sistem Bilgi ve İletişim
Hizmetleri A.Ş.’nin yönetim kurulunda görevli Ali KOÇ, Bülent GÖNÇ, Ferda
ERGİNOĞLU, Tayfun UĞUR ve Senay KIZILKAYA'ya ayrı ayrı yukarıda
belirtilen cezanın %5’i oranında olmak üzere 115.595.100 TL.
idari para cezası verilmesine OY ÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
11 REKABET
KARŞI OY GEREKÇESİ
4054 sayılı Kanun’un 10/2., 11. ve 12. maddelerinde birleşme ve
devralmaların “Kurul’a bildirimi”nden söz edilmekte, 11. maddede ayrıca işlemin
bildirilmemesi halinde Kurul’un herhangi bir şekilde haberdar olduğu zaman (diğer
bir anlatımla re’sen) yapacağı incelemeden sonra bildirmeme cezası uygulanacağı
öngörülmektedir. Kanun’un 16/1-c maddesinde, birleşme veya devralmanın
bildirilmemesi halinde ceza verileceği belirtilmekte olup (cümlenin sonunda geçen
“süresi içinde” tabirinin, anlaşma ve uyumlu eylemlerin yapıldıkları tarihten itibaren
bir aylık bildirim süresine dair 10. maddenin birinci fıkrasında bahsedilen süre ile
ilgili olduğu) bildirimin, işlemin gerçekleştirilmesinden önce yapılmaması halinde
ceza verileceğine dair Kanun’da açık bir hüküm bulunmamaktadır.Olayda, ilgili
tarafça yapılan bir bildirim üzerine Kurul’ca inceleme yapıldığından (diğer bir
anlatımla Kurul’ca re’sen inceleme yapılmadığından) artık bildirmeme cezası
verilemeyeceği düşüncesiyle Rekabet Kurulu’nun 23.10.2003 tarih ve 03-69/831-361
sayılı kararının sonuç bölümünün 3 . bendinde sayın çoğunluğun görüşüne
katılmıyorum.
R. Müfit SONBAY
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy