Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021-2-026 (Devralma) Karar Sayısı : 21-33/431-216 Karar Tarihi : 01.07.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Osman Can AYDOĞDU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Yıldız Holding A.Ş. Kısıklı Mah. Ferah Cad. No:1, 34692, Büyük Çamlıca / İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU Continental Confectionery Company Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin tek kontrolünün Yıldız Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.05.2021 tarih, 18020 sayı ile giren ve eksiklikleri 21.06.2021 tarih, 18806 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 24.06.2021 tarih ve 2021-2-026/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; Continental Confectionery Company Gıda San. ve Tic. A.Ş. (CCC Gıda) hisselerinin %50’sinin Yıldız Holding A.Ş. (YILDIZ) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Devralan konumunda olan YILDIZ, Türkiye ve yurt dışında gıda (bisküvi, çikolata-çikolata kaplı ürünler, margarin, sıvı yağ, dondurulmuş gıdalar vb.) ve gıda dışı ürünlerin üretim ve satışı ile ambalajlama, gayrimenkul ve perakende faaliyetlerinde bulunmakta olup Ülker Ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Devre konu CCC Gıda Çorlu’da yer alan üretim fabrikasında Ülker Oneo, Yupo, Kremini ve Ülker Yıldız gibi markalı şeker bazlı veya şekersiz şekerleme ve sakız üretimi gerçekleştirmektedir. Ayrıca teşebbüs tarafından özel markalı ürünler de üretilmekte ve ihraç edilmektedir. Şirket, hâlihazırda YILDIZ ve CCC3 Holding ApS tarafından ortak kontrol edilmektedir. (6) Planlanan işlem kapsamında YILDIZ ve CCC3 Holding ApS1 (CCC Holding) arasında imzalanan “Hisse Alım Sözleşmesi ve Hissedarlık Sözleşmesi” uyarınca, hâlihazırda CCC Holding ve YILDIZ’ın eşit oranda hissedarlığının bulunduğu CCC Gıda’nın CCC Holding’e ait olan hisseleri YILDIZ tarafından devralınacaktır. YILDIZ ve CCC Holding tarafından ortak kontrol edilmekte olan CCC Gıda, ortak girişim şirketi olarak Rekabet Kurulunun (Kurul) 03.06.2009 tarih ve 09-26/540-129 sayılı kararı ile kurulmuştur2. Bildirime konu işlemin onay almasıyla, CCC Holding, CCC Gıda üzerindeki hisselerini 1 Türkiye’deki faaliyeti devre konu teşebbüsün ortak kontrolü ile sınırlı olup Danimarka menşeli Bagger-Sørensen Grubu tarafından kontrol edilmektedir. Bagger-Sørensen Grubu’nun ana holdingi olan Bagger-Sørensen&Co. A/S ilaçlı sakız (nikotin sakızı gibi) üreticisi bir dizi teşebbüse yatırım yapmaktadır. 2 Devre konu teşebbüsün kurucularından biri olan ve aynı grup bünyesinde yer alan Gumlink A/S ise, mevcut durumda yalnızca bazı fikri mülkiyet haklarına sahip bir teşebbüs konumundadır.
21-33/431-216 2/6 YILDIZ’a kademeli olarak3 devredecek ve teşebbüs üzerindeki ortak kontrol hakkını kaybedecektir4. Sonuç olarak YILDIZ, devre konu teşebbüs üzerinde tek kontrol elde edecektir. Söz konusu işlemin gerçekleşmesiyle CCC Gıda’nın kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana geleceğinden, bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma olduğu anlaşılmıştır. (7) Öte yandan tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir. (8) Tarafların faaliyet alanları incelendiğinde, CCC Gıda’nın Türkiye’de Ülker Oneo, Yupo, Kremini gibi markalı ve bazı özel markalı şeker bazlı veya şekersiz şekerleme ile sakız üretimi ve satışı ile iştigal ettiği; YILDIZ’ın ise bisküvi, çikolata-çikolata kaplı ürünler, margarin, sıvı yağ, dondurulmuş gıda gibi gıda maddelerinin üretim ve satışı, ambalajlama, gayrimenkul ve perakende alanında faaliyetlerinin bulunduğu görülmektedir. YILDIZ’ın şekerleme ve sakız üretimi pazarlarında, hâlihazırda ortak kontrolüne sahip olduğu CCC Gıda haricinde herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla planlanan işlem, CCC Gıda’nın kontrolünde kalıcı biri değişiklik doğurmakta ancak, tarafların pazar paylarında herhangi bir yoğunlaşma artışı ortaya çıkarmamaktadır. (9) Aşağıdaki tabloda işlemden etkilenen pazarlara yer verilmiştir: Tablo 1: 2020 Yılında İşlem Taraflarının Etkilenen Pazarlardaki Ciro Bazında Pazar Payları (~, %) Niteliği Etkilenen Pazar CCC Gıda YILDIZ İlgili Ürün Pazarı Şekerleme Üretim ve Satışı Paz (…..) - İlgili Ürün Pazarı Sakız Üretim ve Satışı Pazarı (…..) - Dikey Etkilenen Pazar Şekerleme Ürünlerinin Yeniden Satışı Pazarı5 - (…..) Dikey Etkilenen Pazar Sakız Ürünlerinin Yeniden Satışı Pazarı6 - (…..) Dikey Etkilenen Pazar Şeker Tedarik Pazarı7 - (…..) Dikey Etkilenen Pazar Endüstriyel Margarin Tedarik Pazarı8 - (…..) Dikey Etkilenen Pazar Kakao Tozu ve Çikolata Hamuru Tedarik Pazarı9 - Net bir bilgi sunulmamıştır10. 3 Taraflar arasındaki sözleşmede yer alan ön şartların tamamlanmasını takiben, hisse devir işleminin dört aşamada gerçekleşeceği ve ilk aşamada YILDIZ’ın tek kontrol elde edeceği belirtilmektedir. 4 İlk hisse devri tarihi itibarıyla, CCC Gıda’nın toplam (…..) kişiden oluşan yönetim kurulu üyelerinin (…..) CCC Holding’in, (…..) ise YILDIZ’ın gösterdiği adaylar arasından seçilecektir. CCC Holding, CCC Gıda’daki hisselerinin %10’un altına düşmesiyle birlikte yönetim kuruluna aday gösterme imtiyazını yitirecektir. 5 Şekerleme ürünlerinin yeniden satışı; Horizon Hızlı Tüketim Ürünleri Paz. Sat. ve Tic. A.Ş. (HORIZON), Pasifik Tüketim Ürünleri Satış ve Ticaret A.Ş. (PASİFİK), G2M Eksper Satış ve Dağıtım Hizm. A.Ş. ve E Star Global E-Ticaret Satış ve Paz. A.Ş. aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Ayrıca HORIZON ve PASİFİK, nihai satış amacıyla yine YILDIZ’ın kontrolünde olan Şok Marketler Tic. A.Ş. (ŞOK) ve Bizim Toptan Satış Mağazaları A.Ş. (BİZİM TOPTAN)’ye satış yapmaktadır. 6 Dipnot 1’de yer verilen iştiraklere ek olarak, Yeni Teközel Markalı Ürünler Dağ. Hizm. A.Ş. aracılığıyla da sakız ürünlerinin yeniden satışı gerçekleştirilmektedir. 7 YILDIZ, Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. unvanlı iştiraki aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. 8 YILDIZ, Besler Gıda ve Kimya San. Tic. A.Ş. unvanlı iştiraki aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. 9 YILDIZ, Önem Gıda San. ve Tic. A.Ş. unvanlı iştiraki aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. 10 Kakao tozu ve çikolata hamuru gibi yarı mamullerin üretiminde girdi olarak kullanılan kakao çekirdeği Türkiye’ye ithal edilmektedir. Yalnızca Türkiye’ye gerçekleştirilen kakao çekirdeği ithalat miktarı esas alındığında tarafın pazar payı yaklaşık %(…..) olarak hesaplanmaktadır. Bununla birlikte, 19.02.2015 tarih ve 15-08/104-42 sayılı Rekabet Kurulu kararında kakao ürünlerinin arz ve talebinin küresel çapta
21-33/431-216 3/6 Tablo 1’in devamı Niteliği Etkilenen Pazar CCC Gıda YILDIZ Dikey Etkilenen Pazar Nişasta Tedarik Pazarı11 - (…..) Dikey Etkilenen Pazar Ambalaj Tedarik Pazarı12 - (…..)13 Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazılar (10) İşlemin gerçekleştiği pazar (ilgili ürün pazarları), “şekerleme üretim ve satışı pazarı” ile “sakız üretim ve satışı pazarı” olarak ele alınmıştır. İlgili pazarlar bakımından CCC Gıda ve başlıca rakiplerinin 2018-2020 yıllarındaki pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 2: CCC Gıda ve Başlıca Rakiplerinin Ciro Bazında Pazar Payları (~, %) Sakız Üretim ve Satışı Pazarı14 Teşebbüs 2018 2019 2020 CCC Gıda (…..) (…..) (…..) Kent Gıda Mad. San. ve Tic. A.Ş. (MONDELEZ) (…..) (…..) (…..) Perfetti Van Melle Gıda San. ve Tic. A.Ş. (PERFETTI) (…..) (…..) (…..) Kervan Gıda San. ve Tic. A.Ş. (KERVAN) (…..) (…..) (…..) DİĞER (…..) (…..) (…..) TOPLAM 100 100 100 Şekerleme Üretim ve Satışı Pazarı Teşebbüs 2018 2019 2020 CCC Gıda (…..) (…..) (…..) Haribo Şekerleme San. ve Tic. Ltd. Şti. (HARIBO) (…..) (…..) (…..) MONDELEZ (…..) (…..) (…..) KERVAN (…..) (…..) (…..) DİĞER (…..) (…..) (…..) TOPLAM 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (11) Yukarıdaki tablodan; sakız üretim ve satışı pazarındaki yoğunlaşmanın şekerleme üretim ve satışı pazarına göre yüksek olduğu, MONDOLEZ’in her iki pazarda da pazar lideri olduğu (şekerleme üretim ve satışı bakımından 2020 yılı haricinde), bununla birlikte her iki pazar açısından, pazar paylarının yıllar itibarıyla inişli çıkışlı bir seyir izlediği görülmektedir. İşlem tarafı CCC Gıda’nın ise her iki pazarda da payının rakiplerine göre düşük seyrettiği ve önemli derecede rekabetçi baskıyla karşı karşıya olduğu değerlendirilmektedir. Keza bildirim formunda ilgili pazarlarda birçok oyuncunun faaliyette bulunduğu ve CCC Gıda’nın PERFETTI, MONDELEZ ve HARIBO gibi uluslararası ölçekte faaliyet gösteren rakipler ile rekabet hâlinde olduğu belirtilmektedir. olduğuna ve bu pazarlarda küresel çapta yoğun bir rekabet ortamının mevcut olduğuna vurgu yapılmaktadır. 11 YILDIZ, PNS Pendik Nişasta San. A.Ş. unvanlı iştiraki aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. 12 YILDIZ, Polinas Plastik San. ve Tic. A.Ş. unvanlı iştiraki aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır. 13 Teşebbüsün BOPP filmleri pazarındaki payı belirtilmiştir. 14 Sakız üretim ve satış pazarı kendi içerisinde; şekersiz sakız pazarı, çocuk sakız pazarı ve yetişkin sakız pazarı gibi segmentlere ayrılabilmektedir. Bununla birlikte, dosya kapsamında sonuca etki etmeyeceği düşünüldüğünden pazar bir bütün olarak değerlendirilmiştir.
21-33/431-216 4/6 (12) Mevcut durumda bağımsız bir iktisadi varlık olan CCC Gıda’nın üretim ve satışını gerçekleştirdiği şekerleme ve sakız ürünleri, YILDIZ bünyesindeki bazı iştiraklerce toptan ve perakende olarak yeniden satışa konu edilmekte ve yine YILDIZ bünyesindeki bazı iştirakler bu ürünlerin ham maddelerinin tedarikçisi konumunda faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla tarafların faaliyetlerinin dikey anlamda örtüştüğü değerlendirilmiştir. (13) Bu kapsamda, CCC Gıda ve YILDIZ arasındaki son üç yıllık ticari ilişkinin kapsamı ve YILDIZ iştiraklerinin etkilenen pazarlardaki payları incelenmiştir. YILDIZ bünyesindeki yedi teşebbüsün şekerleme ve sakız ürünlerinin yeniden satışını gerçekleştirdiği ve beş teşebbüsün bu ürünlerin üretiminde kullanılan ham maddelerden olan şeker, yağ, nişasta, kakao ve ambalaj gibi ürünleri tedarik ettiği anlaşılmıştır. YILDIZ’ın şekerleme ve sakız ürünlerinin yeniden satışını gerçekleştiren iştirakleri, ayrı ayrı geleneksel perakende, organize perakende, özel markalı ürün, askeri kantinler ve e-ticaret kanalı gibi belirli alanlara özgülenerek satış gerçekleştirmektedir. Nitekim sakız ve şekerleme ürünlerinin nihai satışa konu edilmesi bakımından birçok satış noktası mevcuttur. Bununla birlikte, sakız ve şekerleme ürünlerinde kullanılan ham maddelerin, diğer birçok gıda-atıştırmalık gibi ürünlerde de kullanıldığı, dolayısıyla yalnızca şekerleme ve sakız ürünlerine özgülenen ham maddeler olmadığı görülmektedir. Öte yandan cevabi yazılardan, belirtilen beş YILDIZ iştirakinin CCC Gıda’ya sağladığı ürünlerin, toplam tedarik içerisindeki payının son derece düşük olduğu anlaşılmıştır. (14) Rekabet hukuku uygulamalarında, dikey birleşme ve devralmaların rekabet karşıtı etkileri ele alınırken girdi ve müşteri kısıtlamaları üzerinde durulmaktadır. “Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz”da girdi kısıtlaması, birleşik teşebbüsün birleşme sonrasında sağlayıcısı olduğu girdilerin alt pazardaki rakiplere arzını sınırlaması ve böylece rakiplerin birleşme öncesindeki durumdakine benzer fiyat ve koşullarda girdi temin etmelerini zorlaştırarak maliyetlerini artırması şeklinde tanımlanmaktadır. Müşteri kısıtlaması ise üst pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsün, alt pazarda kayda değer bir pazar gücü bulunan bir müşteri ile birleşmesi sonucu, birleşik teşebbüsün alt pazarda da faaliyet gösterecek olması sebebiyle, üst pazardaki mevcut ve potansiyel rakiplerin önemli büyüklükteki müşteri tabanına erişiminin kısıtlanmasıdır. (15) Gerek girdi gerekse müşteri kısıtlamasından söz edebilmek için birleşik teşebbüsün pazarı rakiplere kapatabilme imkân ve güdüsünün olması aranmaktadır. Girdi kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün imkânının olup olmadığı değerlendirilirken söz konusu girdinin; alt pazardaki ürün bakımından önemli bir girdi olup olmadığı, önemli bir maliyet kalemi oluşturup oluşturmadığı, birleşme sonrası oluşacak dikey bütünleşik teşebbüsün üst pazarda belli bir pazar gücüne sahip bulunup bulunmadığı, birleşik teşebbüs haricindeki bağımsız girdi sağlayıcılarının etkinlik seviyesinin düşük olup olmadığı gibi hususlar ele alınmaktadır. Girdi kısıtlaması güdüsü kapsamındaysa birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağı dikkate alınmaktadır. (16) Müşteri kısıtlaması kapsamında birleşik teşebbüsün buna yönelik bir imkânının olup olmadığı değerlendirilirken de üst pazardaki mevcut ve potansiyel rakiplerin alt pazarda ürünlerini satabilecekleri yeterli alternatiflerin bulunup bulunmadığı, dikey birleşmenin tarafı olan alt pazar biriminin önemli bir müşteri olup olmadığı ve alt pazarda ciddi pazar gücüne sahip olup olmadığı unsurları ön plana çıkmaktadır. Yine müşteri kısıtlaması güdüsü değerlendirilirken girdi kısıtlaması güdüsünde olduğu gibi birleşik teşebbüs bakımından kısıtlamanın ne ölçüde kârlı olacağına odaklanılmaktadır. Bununla birlikte bir dikey birleşme kapsamında girdi ve/veya müşteri kısıtlaması kapsamında pazarın
21-33/431-216 5/6 rakiplere kapatıldığından bahsedebilmek için kısıtlama imkân ve güdüsünün birlikte bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla kısıtlama imkânı olup da güdüsü bulunmayan veya kısıtlama güdüsü olmasına karşılık imkânı olmayan birleşik teşebbüsün pazarı rakiplerine kapatma kapasitesinden uzak olduğu kabul edilmektedir. (17) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, karara konu işlemin gerçekleştiği şekerleme ve sakız üretimi pazarları bakımından, devralan YILDIZ’ın devre konu CCC Gıda’daki mevcut ortaklığı dışında herhangi bir faaliyetinin söz konusu olmaması, anılan işlemin ortak kontrolden tek kontrole geçiş sağlayacak bir işlemden ibaret olması, işlem ile birlikte bu pazarlarda yeni bir ticari ilişki veya yoğunlaşma doğmayacağının anlaşılması, şekerleme ile sakız ürünlerinin yeniden satışı bakımından birçok nihai satış noktasının (geleneksel kanal, askeri kantinler, modern kanal, e-ticaret vb.) mevcut olması, şekerleme ve sakız ürünlerinin üretiminde kullanılan ham maddelerin birçok üründe ortak kullanılması, ham madde tedariki bakımından YILDIZ iştiraklerinin dikey etkilenen pazarlardaki payları ve CCC Gıda ile ticari ilişkisinin kapsamı göz önüne alındığında taraflar arasındaki dikey ilişkinin ilgili ürün pazarlarında herhangi bir rekabetçi endişeye mahal vermediği, dolayısıyla girdi ve müşteri kısıtlaması bağlamında pazarı rakiplere kapama imkân ve güdüsünün oluşmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. (18) Bu çerçevede bildirim konusu devralma işleminin başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
21-33/431-216 6/6 H. SONUÇ (19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy