© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2012. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Daha fazla bilgi için, bu belgenin sonunda bulunan yazarın telif hakkı ile ilgili kısmı okuyabilirsiniz.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2012. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright at the end of this document.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2012. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.
Cooperatieve Producentenorganisatie van de Nederlandse Kokkelvisserij U.A./Hollanda – 13645/05
Karar 20.1.2009 [3. Daire]
Madde 6
Medeni yargılama
Madde 6–1
Adil yargılanma
Çekişmeli yargı
Avrupa Toplulukları Adalet Divanı’nın (ATAD) üçüncü bir kişiye hukuk sözcüsünün mütalaasına cevap verme hakkı tanımaması: Kabul edilemez
Olaylar: Temmuz 1999 ve Temmuz 2000 tarihlerinde, başvurucu derneğe üyelerinin Avrupa Topluluğu’nun çevreyle ilgili mevzuatınca korunan bir bölgede kabuklu deniz ürünü avına izin veren bir lisans verilmiştir. 2001’de iki tane Hükümet Dışı Örgüt (NGO) makineyle yapılan kabuklu deniz ürünü avının ekolojik anlamda hassas olan alanlara uzun süreli, hatta tamir edilemeyecek bir şekilde, zarar verebileceğini ileri sürerek bu karara karşı dava açmıştır. Danıştay, Avrupa Topluluğunu Kuran Antlaşma’nın 234. maddesine dayanarak ATAD’a ön karar için başvurmuştur. NGO’lar, başvurucu dernek, savunmacı Hükümet ve Avrupa Komisyonu’nun ATAD’a mütalaalarını vermelerinden sonra ATD bir duruşma yapmıştır. İleriki bir tarihte, ATAD hukuk sözcüsünün mütalaası kamuya açık bir şekilde okunmuştur. Başvurucu dernek bu mütalaaya yazılı olarak cevap verebilmek için kendisine izin verilmesini ya da yeniden duruşma yapılmasını veyahut bu mütalaayla ilgili görüşünü sunması için başka bir olanağın tanınmasını talep etmiştir. ATAD bu talebi reddetmiştir. ATAD başvurucu derneğin yeniden duruşma yapılmasının yararlı veya gerekli olduğunu gösterir belli hiçbir bilgi sunmadığı kanaatine varmıştır. 2004’te ATAD kararını vermiştir. Bu kararında ATAD, Topluluk mevzuatına göre, savunmacı Hükümet’in başvurucu derneğe makineyle kabuklu deniz ürünü avına izin veren bir lisans verebilmesi için, bu av tekniğinin söz konusu bölgedeki doğal yaşam alanı üzerinde önemli bir etkide bulunmayacağının, makul bilimsel her türlü şüphenden uzak bir şekilde, gösterilmiş olması gerektiğine hükmetmiştir. Ulusal yargı organı yargılamanın taraflarına ATAD’ın kararına yazılı olarak cevap verme izni vermiş ve kararını vermeden önce bir duruşma düzenlemiştir. Makineyle kabuklu deniz ürünü avının bölgenin doğal yaşam alanı üzerinde “önemli” bir etkide bulunmayacağı yönünde bilimsel delillerin bulunmadığına ve dolayısıyla başvurucu derneğe verilmiş olan lisansların iptal edilmesine karar verilmiştir. Başvurucu, AİHM’ye yaptığı başvuruda, ATAD’ın hukuk sözcüsünün mütalaasına cevap vermesine izin verilmediğinden dolayı çekişmeli yargı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
Kabul edilemez: AİHM bu davayı AİHS’nin 6. maddesinin ATAD önündeki ön karar prosedürüne uygulandığını varsayarak incelemiştir. Başvurucu derneğin şikâyetinin Avrupa Toplulukları’na karşı yapıldığı şeklinde anlaşılması durumunda, Avrupa Toplulukları’nın üye devletlerden ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmadığından ve AİHS’ye taraf olmadığından dolayı, AİHM kendisinin kişi bakımından yetkisiz (ratione personae) olduğunu belirtir.
AİHM ana davaya bakan ulusal yargı organının açık talebiyle ATAD’ın bu davaya bakmasından dolayı Hollanda’nın sorumlu olduğu kanaatindedir (111 no’lu Bilgi notundaki Boivin/Fransa kararıyla karşılaştırınız). Kuşkusuz ulusal yargı organları ATAD’ın iç hukuk yorumunu görmezden gelemezlerdi. Ancak sözleşmeci bir devlet egemenlik hakkının bir kısmını naklettiği uluslararası bir örgüte üye olmaktan doğan hukuki yükümlülükleri yerine getirmekten başka bir şey yapmamış ise ve söz konusu uluslararası örgüt temel hakları, hakların maddi güvencesi ve bu güvencelere uyulmasını denetleme mekanizması açısından, en azından AİHS’nin sunduğu bir seviyede güvence altına alıyorsa, devletin AİHS’nin gereklerine uyduğu varsayılır (Bakınız Bosphorus Hava Yolları Turizm Ve Ticaret Anonim Şirketi (« Bosphorus Airways »)/İrlanda [BD], Bilgi notu no 76). Bu varsayım sadece sözleşmeci devletin yaptığı eylemlere değil aynı zamanda uluslararası örgüt içinde izlenen prosedürlere de uygulanır. Bu bağlamda, söz konusu korumanın AİHS’nin 6. maddesinin sunduğu korumayla aynı olması gerekmez; bu varsayım sadece temel hakların korunması konusunda açık bir kusur söz konusu olduğu durumda ders yüz edilebilir. ATAD önünde izlenen prosedürün başvurucunun haklarını AİHS’nin sağladığı korumaya eşdeğer bir düzeyde koruyup korumadığı sorusunu incelerken AİHM, ATAD’ın, hukuk sözcüsünün mütalaasını dinledikten sonra, uygun görmesi durumunda, usulle ilgili iç tüzüğünün 61. maddesine dayanarak yeniden duruşma yapabilmesine – AİHM bu olasılığı tamamen teorik değil ancak gerçekçi bir olasılık olarak nitelendirmiştir – ve taraflardan birisinin yaptığı yeniden duruşma yapılması talebinin esastan incelenmesine bir önem atfetmiştir. Ayrıca, ilk ön mesele kararı temelinde davayı çözemeyeceği kanaatinde olan ulusal yargı organı ATAD’a yeni bir ön mesele başvurusu yapabilir. Bu bilgiler ışığında AİHM başvurucu derneğin ATAD önünde izlenen prosedürün AİHS’nin sunduğu güvencelere eşdeğer güvenceler sunduğu yönündeki varsayımı ters yüz edemediği sonucuna varmıştır: Başvuru temelden yoksundur.
Aynı zamanda 71 no’lu Bilgi notundaki Emesa Sugar N.V./Hollanda kararına da bakınız.
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2012.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin resmi dilleri Fransızca ve İngilizce’dir. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır ve Mahkeme, kalitesi konusunda herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının veritabanı olan HUDOC üzerinden () veya HUDOC’un bildirdiği başka veritabanları üzerinden yüklenebilir. Davanın isminin tamamen yazılması, yukarıdaki telif hakkıyla ilgili ifadelerin kullanılması ve insan haklarına destek Fonu’na referans yapılması şartıyla ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir. Bu çevirinin tamamını veya bir kısmını ticari amaçlarla kullanmak isteyen herkesin, bu durumu belirtilen adrese bildirmesi rica olunur: publishing@.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2012.
The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case–law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non–commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2012.
Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund) Elle ne lie pas la Cour, et celle–ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci–dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante: publishing@.
Full & Egal Universal Law Academy