Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-8 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-14/304-75
Karar Tarihi : 13.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Nazlı UĞURLU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Mehmet Sercan ERCAN
Üçtutlar M. Binevler 130. Sok. No:22 Çorum
20
Çorum Valiliği
Valilik Binası 5. Kat Çorum
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Çorum Ekmek Dağıtım Pazarlama San. Tic. Ltd, Şti.
Gülabibey Mah. Şeyheyüp Sok. No:17 Çorum
E. DOSYA KONUSU: Çorum il merkezinde faaliyet gösteren ekmek fabrikası ve
fırınlarının Çorum Ekmek Dağıtım Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. vasıtasıyla
ekmek fiyatlarını ve ekmek arz miktarını belirledikleri iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde ve Çorum Valiliğinin başvurusunda
özetle; Çorum il merkezinde faaliyet gösteren ekmek fabrikası ve fırınların 300 gr
ekmeği 13.1.2009’a kadar rekabet ortamında farklı fiyatlara sattığı, ancak bu tarih
itibariyle Çorum Ekmek Dağıtım Pazarlama ve San. Tic. Ltd. Şti. (Çorum Ekmek Ltd)
vasıtasıyla ekmek üretimine kota getirdikleri; ekmek üretim miktarının ve satış
fiyatının Çorum Ekmek Ltd tarafınca belirlendiği ve fırınlar arasında rekabete son
verildiği ifade edilmekte; Çorum’da günlük ekmek ihtiyacının 160.000 civarında
olduğunun açıklandığı, fiyatların şirket kurulmadan önce 40 ile 50 kuruş arasında
değiştiği ancak şirket kurulumuyla fiyatların 60 kuruşta sabitlendiği dile getirilmekte; 40
Çorum’da faaliyet gösteren 96 fırından 91’inin dahil olduğu bu oluşumla, oluşum
dışında kalan beş firmanın rekabet edemediği, Çorum halkının artan ekmek fiyatları
nedeniyle zarar gördüğü belirtilmekte ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun çerçevesinde bu durumun araştırılması ve engellenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2009 tarih, 368 sayı ve 19.1.2009
tarih, 481 sayı ile giren başvurular üzerine hazırlanan 5.2.2009 tarih, 2009-3-8/İİ-09-
AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu’nun 11.2.2009 tarih ve 09-06/105-M
sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi 50
09-14/304-75
2
amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.3.2009
tarih ve 2009-3-8/ÖA-09-AÇ sayılı Önaraştırma Raporu 16.3.2009 tarih,
REK.0.07.00.00-110/72 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-14 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Çorum il merkezinde faaliyet
gösteren ekmek fabrikası ve fırınlarının Çorum Ekmek Dağıtım Pazarlama San. Tic.
Ltd Şti. vasıtasıyla 4054 sayılı Kanun’a aykırı davranışta bulunduğuna ilişkin iddiaları
destekler nitelikte herhangi bir belge ya da bulguya rastlanmadığı, anılan teşebbüsler 60
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı, şikayetin reddinin gerektiği sonuç
ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf: Çorum Ekmek Dağıtım Pazarlama
Sanayi Ticaret Limited Şirketi (Çorum Ekmek Ltd)
Merkezi Çorum’da bulunan şirketin müdürü Selahattin Ezer’dir. Şirketin ortaklık
yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir. Çorum Ekmek Ltd.’in ortaklarının ekmek 70
piyasasında faaliyetleri yoktur.
Tablo 1: Çorum Ekmek Ltd. Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay(%)
Selahattin Ezer (…)
Mustafa Akarken (…)
Murat Bozkafaoğlu (…)
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Ekmek, ülkemizdeki tüketiciler tarafından en temel gıda maddesi olarak kabul
edilmektedir. Bu nedenle, ekmeğe olan talebin fiyat esnekliği çok düşüktür. Diğer bir 80
deyişle, ekmek tüketiciler gözünde olmazsa olmaz bir ürün niteliğini haizdir. Bu
çerçevede çeşitli ekmek türlerinin tüketici nazarında birbirini ikame edebilme
derecesinin yüksek olması, ekmeğin temel gıda maddesi olması ve diğer gıda
maddeleri ile ikame edilememesi gerçeğinden hareketle ilgili ürün pazarı “ekmek
pazarı” olarak kabul edilmiştir.
I.2.2. ilgili Coğrafi Pazar
Çorum Ekmek Ltd. Çorum il merkezinde faaliyet göstermek üzere kurulmuştur ve
dağıtımını yapmayı planladığı fırınlar da Çorum il merkezinde faaliyet göstermektedir. 90
Ayrıca önaraştırma döneminde yapılan görüşmelerde, Çorum il merkezine dışarıdan
gelen ekmeğin ihmal edilebilir nitelikte olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Dolayısıyla ilgili
coğrafi pazar “Çorum il merkezi” olarak belirlenmiştir.
09-14/304-75
3
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan İnceleme 100
Çorum Valiliği’nin yazısına bazı yerel gazetelerin haberleri eklenmiştir. Dost Haber
adlı gazetenin 12.1.2009 sayısında fırıncılar arasındaki rekabeti bitirmek ve ekmeği
tek elden dağıtmak amacıyla özel bir şirket kurulduğu, artık ekmeğin 60 kuruştan
satılacağı ve 13 Ocak’tan itibaren ekmek dağıtımı işinin Çorum Ekmek Ltd.
tarafından yapılacağı ifade edilmektedir. Ayrıca söz konusu şirketin Çorum Esnaf ve
Sanatkarlar Odaları Birliği’nde (ÇESOB) düzenlenen basın toplantısı ile tanıtıldığı,
toplantıya ÇESOB Başkanı, Fırıncılar Odası Başkanı ile şirket müdürü Selahattin
Ezer’in ve çok sayıda fırın sahibinin katıldığı; toplantıda Selahattin Ezer’in söz
konusu şirketin kurulma amacının kriz yaşayan fırıncıları sıkıntıdan kurtarmak 110
olduğunu ve Çorum’da bulunan 96 fırından 95’inin şirket ile sözleşme imzaladığını
bildirdiği belirtilmiştir. Ayrıca Selahattin Ezer’in Çorum Ekmek Ltd’in sözleşme gereği
belirli bir iskonto karşılığında dağıtım hizmeti sunacağı, Mustafa Akarkent, Murat
Bozkafaoğlu ve kendisine ait şirketin ortakları arasında fırıncı bulunmadığı, söz
konusu şirketin bundan sonra 60 kuruştan satış yapacağına değindiği ifade edilmiştir.
23.2.2009 günü saat 13:00’de Raportörlerce Çorum Ekmek Ltd’de yerinde inceleme
yapılmak istenmiş, ancak şirketin kapatılmış olması nedeniyle şirket müdürü ve ortağı
Selahattin Ezer’le sahibi olduğu Çorum Gazetesi’nde görüşülmüştür. Ezer Çorum’da
Halk Ekmek olmadığı için onun yerine varoş bölgelerde 30 kuruşa ekmek satmak ve 120
dağıtım ağı kurmak istediklerini; bunun bir deneme olduğunu ancak hiçbir fırınla
sözleşme imzalayamadıklarını belirtmiş; 32 fırınla yaşanan 10 günlük deneme
sürecinde zarar ettiklerini ve şirketi kapattıklarını, uygulama süresince piyasada
fiyatların farklılık arz ettiğini ifade etmiştir. Ayrıca şirketin fesih aşamasında
bulunulduğu, ancak 91 fırınla anlaşılabilseydi, dağıtımda etkinlik sağlanabileceği
belirtilmiştir.
Kurulmak istenilen sistemin şu şekilde işleyeceği beyan edilmiştir: “fırıncıların kendi
tezgahlarında sattıkları ekmeğe karışmayacak, kalan kısmını 45 kuruştan satın
alacaktık. 32 fırın bir hafta ekmeklerini bize verdi. Ancak bu sefer fırınlar Çorum’un 130
ekmek ihtiyacından da fazla üretmeye başladılar ve biz de bu nedenle satamadık.
(…) Kurulan şirket yalnızca bir dağıtım şirketidir. 32 fırın dışında kalanlar [kendi
başlarına] rekabet etmeye devam etti. Biz de ikinci hafta 30 kuruştan satmak zorunda
kaldık çünkü 55 kuruşa bakkala satmamız mümkün olmadı.” Çorum Fırıncılar ve
Simitçiler Odası Başkanı Adem Çıkık’la yapılan görüşmede ise fırınların kurulan
şirketle anlaşması için herhangi bir baskı yapılmadığı, zaten 91 fırından sadece
30’unun şirkete ekmek verdiği, şirketin faaliyetlerine 10 gün içerisinde son verdiği ve
fırıncılarla bir sözleşme imzalanmadığı veya senet alma gibi bir durumun
bulunmadığı ifade edilmiştir.
140
I.3.2. Hukuki Değerlendirme
Çorum iline ilişkin yapılan başvuru çerçevesinde, dosya mevcudu bilgi ve
belgelerden, şikayete konu şirketin ekmek fırınlarından yönetim ve finansman
açısından tamamen bağımsız bir dağıtım şirketi olduğu, Çorum’da bulunan ekmek
fırınlarının yalnızca bir kısmının şirketle anlaştığı ve yine sadece dağıtımlarının bir
09-14/304-75
4
kısmını bu şirket aracılığıyla yaptıkları anlaşılmıştır. Burada dağıtım faaliyetlerinin
tamamen bu şirkete devredilmesi söz konusu değildir.
Öncelikle dağıtım şirketinin ekmek fırınlarından tamamen bağımsız taraflarca 150
kurulması, ekmek fırınları üzerinde herhangi bir yaptırım gücü bulunmaması ve
ekmek fırınlarının da şirket üzerinde herhangi bir kontrol imkanı bulunmaması
nedenleriyle, bu işlemin Kanun’un 7. maddesi bakımından bir birleşme/devralma
veya bir ortak girişim değil, kurulan şirket yeni ve bağımsız bir şirkettir. Ayrıca bir
birleşme olduğu endişesine yol açabilecek uzun vadeli arz anlaşmaları yoktur ve
şirket kısa süre içerisinde kapatılmıştır.
Bunun yanı sıra şirket üzerinden ekmek fiyatının ve arz miktarının belirleniyor olduğu
iddiaları nedeniyle, söz konusu şirketin ekmek fırınları arasında firma davranışlarını
koordine ederek Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir anlaşmaya yol açtığı konusu 160
da değerlendirilmelidir. Yapılan inceleme sonucunda Çorum Ekmek Ltd.’in fırınların
ekmek üretim miktarına kota uygulaması gibi bir durumunun kesinlikle olmadığı, hatta
fırınların şirketin kuruluşuyla beraber ekmek satacak başka bir alıcı bulunduğu
düşüncesiyle üretimi arttırdığı görülmüştür. Şirketin faaliyette bulunduğu 10 gün
içerisinde fırıncıların farklı fiyatlardan satmaya devam ettiği tespit edilmiştir. Artan
ekmek arzı nedeniyle Çorum Ekmek Ltd. zarar etmiş ve kapanma sürecine girmiştir.
Şirketin şu anda herhangi bir faaliyeti yoktur. Bunun yanı sıra Çorum Ekmek Ltd’in,
ekmek fırınlarından tamamen bağımsız olması nedeniyle satın aldığı ekmeklerin
yeniden satış fiyatını kendisi belirleyebileceği, hatta yeniden satış fiyatının sağlayıcı
tarafından belirlenmemesi için, kendisinin bağımsız bir satış fiyatı belirlemesinin daha 170
uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
Çorum il merkezinde faaliyet gösteren ekmek fabrikası ve fırınlarının Çorum Ekmek
Dağıtım Pazarlama San. Tic. Ltd Şti. vasıtasıyla 4054 sayılı Kanun’a aykırı
davranışta bulunduğuna ilişkin iddiaları destekler nitelikte herhangi bir belge ya da
bulguya rastlanamadığına, bu nedenle anılan teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 180
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy