Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-2-026 (Devralma) Karar Sayısı : 24-19/425-174 Karar Tarihi : 18.04.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Osman Tan ÇATALCALI, Zekiye KARALİ, Azerhan Utku FINDIK, Mücahit CEYLAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Şenpiliç Gıda Sanayi AŞ Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL, Av. Dilay YEŞİLYAPRAK, Av. Ece TANER, Av. Ali Mert ŞAHAN Gazi Umur Paşa Sokak Bimar Plaza No: 38/7-8 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: C.P. Standart Gıda San. ve Tic. AŞ’nin Bilecik ilindeki damızlık çiftliğinin ve kuluçkahanesinin ekipmanı ile birlikte Şenpiliç Gıda Sanayi AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 08.03.2024 tarih ve 49537 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 05.04.2024 tarih, 50753 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 17.04.2024 tarihli ve 2024-2-026/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; C.P. Standart Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (CP) Bilecik ilinde bulunan damızlık çiftliğinin ve kuluçkahanesinin ekipmanı ile birlikte Şenpiliç Gıda Sanayi AŞ (ŞENPİLİÇ) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. (5) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin birinci fıkrası; “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; a) iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, Kanunun 7’nci maddesi kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılır.” hükmünü haizdir. (6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un 17. paragrafında ise “Tebliğ’in 5. maddesinde kontrolün, bir veya daha fazla teşebbüsün tamamına ya da bir kısmına ilişkin olabileceği dile getirilmektedir. Bu bakımdan
24-19/425-174 2/6 teşebbüsün tamamı, bir iştiraki veya sahip olduğu varlıkların bir kısmı devralmanın konusu olabilir. Varlıklar üzerinde kontrolün devralınması, ancak söz konusu varlıklar bir teşebbüsün kendisine pazar cirosu atfedilebilen bir bölümünü teşkil ediyorsa Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma olarak kabul edilebilir.” açıklaması yer almaktadır. (7) Bu doğrultuda, mal varlıklarına ilişkin her türlü devir işlemi rekabet hukukunda yoğunlaşma olarak kabul edilmemektedir. Yukarıda da yer verildiği üzere, bir mal varlığı devrinin yoğunlaşma olarak değerlendirilebilmesi için; devre konu varlıklara teşebbüsün pazar cirosunun belirli bir bölümünün açıkça atfedilebilmesi gerekmektedir. Bildirilen devralma işlemi kapsamında devre konu taşınır varlıkların, piliç eti üretimi faaliyetinin esasını1 oluşturduğu ve bu nedenle söz konusu varlıkların ciro atfedilebilir nitelikte olduğu değerlendirilmiştir. (8) Bildirime konu işlem sonucunda, hâlihazırda CP’nin tek kontrolünde bulunan devre konu varlıkların, ŞENPİLİÇ’in tek kontrolüne geçeceği ve varlıkların kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana geleceği anlaşılmış olup ilgili işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemi niteliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. (9) İşlem taraflarının ciroları incelendiğinde, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen ciro eşiklerinin aşılmadığı görülmüştür. Diğer yandan, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 8. maddesinin beşinci fıkrasında “Üç yıllık dönem içinde, aynı kişiler ya da taraflar arasında veya aynı ilgili ürün pazarında aynı teşebbüs tarafından, bu maddenin ikinci fıkrası anlamında gerçekleştirilen iki ya da daha fazla işlem, bu Tebliğin 7 nci maddesinde yer alan ciroların hesaplanması bakımından tek bir işlem olarak değerlendirilir.” hükmü yer almaktadır. (10) Anılan hüküm doğrultusunda, son üç yılda, ŞENPİLİÇ tarafından piliç eti pazarında gerçekleştirilen devralma işlemleri incelenmiş ve ilgili dönem içinde Yemsel Tavukçuluk Hayvancılık Yem Hammaddeleri San. ve Tic. AŞ’nin (YEMSEL) hisselerinin tamamının ŞENPİLİÇ tarafından devralındığı tespit edilmiştir2. Bu çerçevede, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 8. maddesi doğrultusunda YEMSEL’in cirosunun da hesaplamalara dâhil edilmesinin ardından, dosya konusu işlem bakımından 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiklerinin aşıldığı ve işlemin Rekabet Kurulunun (Kurul) iznine tabi olduğu kanaatine varılmıştır. (11) Başvuruda; devre konu varlıkların, Bilecik ilinin Dodurga ilçesinde bulunan ve CP’nin esas olarak kendi üretimi için kullandığı damızlık çiftliği ve kuluçkahane ile ekipmandan oluştuğu belirtilmiştir3. Ayrıca CP’nin, 2023 yılı itibarıyla damızlık civciv üretimi ve kuluçkahane faaliyetlerini sonlandırdığı, yalnızca ithal edilen damızlıklardan elde edilen yumurtaların satışı faaliyetlerini sürdürdüğü bildirilmiştir. (12) Devralan konumundaki ŞENPİLİÇ’in çoğunluk hisseleri, hâlihazırda Gürdamar Ailesi tarafından kontrol edilen Gürdamar İnşaat Ticaret AŞ’ye aittir. ŞENPİLİÇ; 2023 yılı itibariyle 29 damızlık çiftliği, üç kuluçkahane, üç yem fabrikası, üç kesimhane ve işlenmiş ürün üretim tesisi ile entegre piliç eti üreticisi olarak Şenpiliç markası ile 1 Hâlihazırda sektördeki işletmelerin birçoğu entegrasyon modeli ile üretim yapmaktadır. Entegre üretim modelinde, neredeyse tüm üretim aşamaları entegre işletmelerin sahipliğinde ve/veya gözetiminde gerçekleştirilmektedir. Entegre tesisin bünyesinde; karma yem fabrikası, damızlık kümesleri, kuluçkahane, etlik piliç kümesleri, kesimhane ve ileri işleme tesisleri bulunmaktadır. 2 Anılan işleme Rekabet Kurulunun 05.05.2023 tarihli ve 23-20/401-136 sayılı kararıyla izin verilmiştir. 3 Cevabi yazıda; CP’nin ayrıca; Bursa’da toplam yıllık (.....) adet kapasiteye sahip iki damızlık çiftliğinin, İzmir’de yıllık (.....) adet kapasiteye sahip bir damızlık çiftliğinin ve yine Bursa’da yıllık (.....) adet kapasiteye sahip bir kuluçkahanesinin bulunduğu belirtilmiştir.
24-19/425-174 3/6 faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra ŞENPİLİÇ tarafından piliç eti üretiminin girdilerinden olan damızlık ve etlik piliç yemleri üretimi ile sıcak hat ve şarküteri olmak üzere iki ayrı bölüm altında hazır yemek üretimi de gerçekleştirilmektedir. (13) Piliç eti üretim süreci, aşağıdaki şekil ile açıklanabilmektedir. Şekil 1: Piliç Eti Üretim Süreci Kaynak: Kurulun 13.03.2019 tarihli ve 19-12/155-70 sayılı kararı (14) Şekil 1’den anlaşılacağı üzere; piliç eti üretim süreci damızlık civcivlerin alımı ile başlamakta ve daha sonra damızlık civcivlerin verdiği yumurtalar kuluçkahaneye sevk edilmektedir. Yapay bir kuluçka ortamına tabi tutulan yumurtalar, 21 gün sonra açılmakta ve etlik tavuk olarak yetiştirilecek civcivler çıkmaktadır. Bu civcivler daha sonra piliç eti yetiştiricilerine sevk edilmektedir. Civcivler 45 gün kadar süreyle, üretici firma ile anlaşmalı çalışan piliç eti yetiştiricilerinin çiftliklerindeki kümeslerde kalmaktadır. Bu süreç sonunda belli bir olgunluğa gelen piliçler kesimhaneye sevk edilmektedir. (15) Kurulun geçmiş tarihli kararlarında4 piliç eti üretim sürecinin her bir aşaması için ayrı bir pazar tanımı yapılmamış ve pazar genel olarak “piliç eti pazarı5” olarak tanımlanmıştır. Söz konusu kararlarda ilgili coğrafi pazar ise piliç eti bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği dikkate alınarak “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 4 Kurulun 25.11.2009 tarihli ve 09-57/1393-362 sayılı, 16.05.2012 tarihli ve 12-26/765-218 sayılı, 16.12.2017 tarihli ve 17-07/70-29 sayılı, 13.03.2019 tarihli ve 19-12/155-70 sayılı kararları. 5 “Piliç eti pazarı” kesimhanelerden tüketilmek üzere çıkan nihai ürünü ifade eden pazar olarak tanımlanmaktadır.
24-19/425-174 4/6 (16) Yukarıda belirtildiği üzere, devre konu tesisler yalnızca damızlık çiftliğinden ve kuluçkahaneden oluşmaktadır. ŞENPİLİÇ ise Türkiye’de “piliç eti pazarı”nda faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla CP’nin devre konu varlıklarının ilgili olduğu faaliyet alanları ile ŞENPİLİÇ’in faaliyetleri arasında “damızlık civciv yetiştirme” ve “etlik piliç üretimi6” bakımından yatay örtüşme; “piliç eti pazarı” bakımından ise dikey örtüşme bulunduğu kanaatine varılmıştır. Yatay örtüşme bulunan “damızlık civciv yetiştirme”, “etlik piliç üretimi” faaliyetleri ve dikey örtüşme bulunan “piliç eti pazarı”na ilişkin değerlendirmelere, aşağıda devre konu varlıkların üretim kapasitesi ile ŞENPİLİÇ’in üretim kapasitesi bakımından yapılan karşılaştırma üzerinden yer verilmektedir. Tablo 1: Teşebbüslerin Yıllık Damızlık Çiftliği (Kuluçkalık Yumurta7) ve Etlik Piliç Üretim Kapasiteleri (Adet) ve Bu Kapasitelerin Toplam Kapasite İçindeki Oranı (%) 2021 (1.000) (Adet) Oran (%) 2022 (1.000) (Adet) Oran (%) 2023 (1.000) (Adet) Oran (%) CP (Devre Konu Damızlık Çiftliği) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) CP (Devre Konu Damızlık Çiftliği Haricinde) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ŞENPİLİÇ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Türkiye’deki Damızlık Çiftliklerinin Toplam Kapasitesi 2.252.000 100,0 - - - - 2021 (1.000) (Adet) Oran (%) 2022 (1.000) (Adet) Oran (%) 2023 (1.000) (Adet) Oran (%) CP (Devre Konu Kuluçkahane) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) CP (Devre Konu Kuluçkahane Haricinde) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ŞENPİLİÇ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Türkiye’deki Kuluçkahanelerin Toplam Kapasitesi 1.680.378 100,0 1.761.193 100,0 1.706.076 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (17) Aşağıdaki şekilde ise, damızlık çiftlikleri bakımından toplam kapasite verisine erişilebilen en son yıl olan 2021 yılına ve kuluçkahane bakımından ise toplam kapasite verisine erişilebilen 2023 yılına ilişkin olarak CP’nin ve ŞENPİLİÇ’in kapasiteleri ile bu kapasitelerin pazardaki toplam kapasiteye oranına yer verilmektedir. 6 “Etlik piliç üretim pazarı” büyütülmek üzere yetiştiricilere gönderilecek piliçlerin kuluçkahanelerde üretildiği aşamayı ifade eden bir pazar olup, tüm entegre tesislerin kuluçkahaneleri bulunmaktadır. 7 Kuluçkalık yumurtalar, damızlık çiftliklerden elde edilip kuluçkahanelere sevk edilmektedir. Bu sebeple tablodaki “kuluçkalık yumurta” ifadesi damızlık çiftliklerin üretim kapasitesi olarak kullanılmaktadır.
24-19/425-174 6/6 kapasitelerinin ŞENPİLİÇ’in ve ilgili pazarın toplam kapasitesi içinde çok küçük bir kısmını oluşturması sebebiyle, ilgili işlem sonucunda rekabetçi bir endişe oluşmayacağı değerlendirilmiştir. (23) Yukarıda yer verilen incelemeler ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı ve işleme izin verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy