AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRME KARARI
Başvuru No. 22016/11
Yücel ÇİPLİ ve Merdan METİN / Türkiye
Başkan,
Ivana Jelić,
Hâkimler,
Arnfinn Bårdsen,
Darian Pavli,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 19 Mart 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) 4 Nisan 2011 tarihinde sunulan yukarıda belirtilen başvuruyu, davalı Hükümet tarafından sunulan ve Mahkemeyi başvuruyu kayıttan düşürmeye davet eden deklarasyon metnini dikkate alarak gerçekleştirdiği kapalı oturumdaki müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE USUL
Başvuranlara ilişkin ayrıntılı bilgiler, ekte bulunan tabloda yer almaktadır.
Birinci başvuran Yücel Çipli, Mahkeme önünde, Avukat İ. N. Tezel tarafından ve ikinci başvuran Merdan Metin ise Avukat N. Karakaya tarafından temsil edilmiştir. Bu avukatların her ikisi de İstanbul Barosuna kayıtlıdırlar.
Başvuranların Sözleşme’nin 5. maddesinin 4. fıkrası bağlamında sundukları, tutukluluğa itiraz etmek için etkin bir hukuk yolunun bulunmadığı iddiasına ilişkin şikâyetler, Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Birinci başvuranın avukatı, İ. N. Tezel, Hükümetin görüşlerine cevap vermek için kendisine tanınan sürenin 23 Mayıs 2017 tarihinde sona erdiğini ve süre uzatımı talebinde bulunulmadığını kendisine hatırlatan iadeli taahhütlü mektupla gönderilen, 13 Temmuz 2017 tarihli Yazı İşleri Müdürlüğünün yazısına yanıt vermemiştir. Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi, söz konusu avukatın dikkatine sunulmuştur.
Yukarıda belirtilenler ışığında, Mahkeme, birinci başvuran Çipli’nin bundan böyle başvurusunu takip etmek istemediği sonucuna varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi). Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan haklara riayet edilmesine ilişkin olarak özel koşulların bulunmaması nedeniyle, Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine) anlamında, birinci başvurana ilişkin olarak başvurunun incelenmesinin devamını haklı kılan herhangi bir nedenin bulunmadığı kanısına varmaktadır.
Dostane çözüme varmak amacıyla yapılan ve sonuçsuz kaldığı ortaya çıkan müzakerelerin ardından, başvurunun ikinci başvuran tarafından sunulan kısmına ilişkin olarak, Hükümet, Mahkemeye, bu şikâyetler bağlamında ileri sürülen sorunları çözmek amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmayı teklif ettiğini bildirmiştir. Hükümet ayrıca, Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet emiştir.
Hükümet, Sözleşme’nin 5. maddesinin 4. fıkrası açısından ileri sürülen, tutukluluk halinin yasallığına etkili bir şekilde itiraz etme imkânının bulunmadığına ilişkin şikâyetle ilgili ihlali kabul etmektedir. Hükümet, ekte yer alan tabloda yeniden belirtilen meblağı başvuran M. Metin’e ödemeyi teklif etmekte ve Mahkemeyi Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca başvuruyu kayıttan düşürmeye davet emektedir. Bu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre içinde ödenecektir. Bu meblağın söz konusu süre içerisinde ödenmemesi halinde, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir.
Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Tek taraflı deklarasyonda belirtilen şartlar, 18 Aralık 2019 tarihinde ikinci başvurana bildirilmiştir. Bu başvuranın deklarasyonda belirtilen şartları kabul etmediği yönündeki cevabı, 7 Ocak 2020 tarihinde Mahkemeye ulaşmıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin, davanın kayıttan düşürülmesine şu durumda imkân verdiğini hatırlatmaktadır:
“(...) Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka nedenden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse.”
Böylelikle, bu hüküm uyarınca, Mahkeme, başvuranlar, davalarının incelenmesinin sürdürülmesini talep etseler bile, davalı Hükümetin tek taraflı deklarasyonuna dayanarak başvuruları kayıttan düşürebilmektedir (özellikle bk., Tahsin Acar/Türkiye (öncelikli sorun) [BD], No. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003‑VI).
Mahkemenin tutukluluğa itiraz etmek için etkin bir hukuk yolunun bulunmaması konusundaki içtihatları açık ve çok sayıdadır (örnek olarak bk., Cahit Demirel/Türkiye, No. 18623/03, §§ 29-34, 7 Temmuz 2009, ve Altınok/Türkiye, No. 31610/08, §§ 34-61, 29 Kasım 2011).
Mahkeme, Hükümetin deklarasyonunda yer alan imtiyazları ve tazminat olarak önerilen meblağları (bu meblağlar, benzer davalarda ödenmesine karar verilen meblağlara uygundur) göz önünde bulundurarak, öte yandan, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedenin bulunmadığı kanaatine varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi).
Ayrıca Mahkeme, yukarıda belirtilen değerlendirmeler ışığında, Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan insan haklarına saygı ilkesinin öte yandan, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini gerektirmediği kanısına varmaktadır (Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi (in fine)).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyonundaki taahhütleri yerine getirmemesi halinde, Sözleşme’nin 37. maddesinin 2. fıkrası uyarınca başvurunun yeniden kayıt altına alınabileceğinin altını çizmektedir (Josipović/Sırbistan (k.k.), No. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda ifade edilenler dikkate alındığında, başvurunun bu kısmının kayıttan düşürülmesi uygundur.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun, birinci başvuran tarafından sunulan kısmının Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine;
Davalı Hükümetin deklarasyon metninde yer alan, ikinci başvuranla ilgili şartları ve böylelikle verilen taahhütlere riayet edilmesini sağlamak için öngörülen özel koşulları dikkate alarak,
Başvurunun ikinci başvuran tarafından sunulan kısmının, Sözleşme’nin 37. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca kayıttan düşürülmesine
karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup, 9 Nisan 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv Tigerstedt Ivana JelićYazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Başkan
EK
Sözleşme’nin 5. maddesinin 4. fıkrası bağlamındaki şikâyetlere ilişkin başvuru
(Tutukluluk süresine itiraz etmek için etkin bir hukuk yolunun bulunmaması)
Başvuru Numarası ve
Başvurunun Yapıldığı Tarih
Başvuranların Adı ve Doğum Tarihleri
Temsilcilerin Adı ve Yaşadıkları Şehirler
Hükümetin Deklarasyonunun Ulaştığı Tarih
Başvuranın Yazısının Ulaştığı Tarih
Başvuranın Uğradığı Maddi ve Manevi Zarar ile Yaptığı Masraf ve Giderler Bağlamında Kendisine Ödenmesine Karar Verilen Meblağ
(avro olarak)[i]
22016/11
04/04/2011
Yücel ÇİPLİ
01/01/1956
Merdan METİN
17/09/1971
İhsan Nuri Tezel
Istanbul
Karakaya Naim
Istanbul
/
21/10/2019
/
07/01/2020
0
400
[i]. Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.
Full & Egal Universal Law Academy