Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-14 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-22/248-53
Karar Tarihi : 25.3.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : İ. Atalay YOLCU, Abdulgani GÜNGÖRDÜ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Pfizer Inc.
Temsilcisi Av. Seçil ABALI ve Av. Melis PİŞKİN
Güllü Sokak No:1 80630 3. Levent-İstanbul
D. TARAFLAR : -Pfizer Inc.
235 East 42nd Street New York 10017 ABD
-CSL Limited
45 Poplar Road Parville Victoria 3052 AVUSTRALYA
E.DOSYA KONUSU: CSL Limited'in Hayvan Sağlığı Bölümü'nün, Pfizer
Inc. grup şirketleri tarafından devralınmasına izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.2.2004 tarih ve 727 sayı ile
giren, en son 5.3.2004 tarih ve 1147 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen, 22.3.2004 tarih ve 2004-1-14/Öİ-04-İAY
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 22.3.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/48
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-22 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
-CSL Limited (CSL)’nin “Hayvan Sağlığı Bölümü”nün Pfizer Inc. (Pfizer) grup
şirketleri tarafından devralmasına ilişkin bildirimin, tarafların pazar payları
yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
04-22/248-53
2
-söz konusu devralma işlemi sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz
konusu olmadığı,
-sözleşmede 5 yıl olarak öngörülen rekabet yasağı süresinin devralma işlemini
izleyen üç yıl ile sınırlandırılması koşuluyla yan sınırlama olarak
değerlendirilebileceği, bu koşulla bildirim konusu devir işlemine izin verilmesi
gerektiği, bu koşulun yerine getirilebilmesi için taraflara 60 gün süre
verilmesinin yeterli olacağı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Pfizer
Halka açık bir şirket olan Pfizer, Pfizer Grubu’nun da ana şirketi olup, hiçbir
hissedar, şirketin %5’den fazla hissesine tek başına sahip değildir. Türkiye’de
“Pfizer İlaçları Limited Şirketi” aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Pfizer, faaliyetlerini araştırma esasına dayanarak sürdüren ve çalışmalarını
insanlar ve hayvanlar için yeni reçeteli ilaçlar ile tüketici sağlık ürünlerinin icat
edilmesi, bunların geliştirilmesi, imalatı ve pazarlaması üzerine odaklamış
olan global bir ilaç şirketidir.
Faaliyet konuları üç ana başlık altında toplanmaktadır: Beşeri İlaçlar, hayvan
sağlığı ürünleri (çiftlik hayvanları ve evcilleştirilmiş hayvanlar) ve tüketici sağlık
ürünleri (ağız sağlığı, üst solunum sağlığı, göz bakımı, cilt bakımı ve
gastroentestinal sağlık ürünleri gibi).
H.1.2. CSL
CSL’nin, Avustralya, Yeni Zelanda, Avrupa ve ABD’de üretim tesisleri
bulunmakta ve iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Türkiye’de
herhangi bir iştiraki bulunmayan CSL’nin Dünya çapındaki faaliyetleri dört ana
birim tarafından yürütülmektedir:
-İnsan sağlığı: Bu gruba ZLB Bioplasma AG, ZLB Bioplasma Inc., CSL
Bioplasma, CSL Pharmaceutical ve CSL’in global yeni ürün geliştirme
faaliyetleri dahildir.
-JHR Biosciences: Bu birim, aşı, biyofarmasötikler ve gen terapisi ürünlerinin
üretiminde kullanılan kuru toz besi ortamı, sıvı besi ortamı ve serumlar da
dahil olmak üzere hücre kültürü ajanlarının geliştirme, üretim ve pazarlaması
ile iştigal etmektedir.
04-22/248-53
3
-ZLB Plasma Services: ABD’de 21 eyalette 45 toplama merkezinde faaliyet
göstermekte olan bu birimin ana faaliyeti plazma tedarikidir.
-Hayvan Sağlığı: Bu gruba Animal Health Avustralya ve Animal Health Yeni
Zelanda, Biocor Animal Health Inc. ve Araştırma ve Geliştirme Portfolyosu
dahildir. Büyükbaş hayvanlarda ve evcil hayvanlarda hastalıkların önlenmesi
ve büyükbaş hayvanlarda teşhiste bulunulması için aşıların geliştirilmesi,
üretimi ve pazarlaması faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu devralma işlemi, yukarıda sayılan faaliyetlerden hayvan
sağlığına ilişkin bölümde gerçekleşmektedir. Hayvan sağlığı ürünleri; tıbbi
yem katkıları, biyolojik ürünler (özellikle aşılar) ve farmasötikler olmak üzere
üç ana bölüme ayrılmaktadır. Hayvan sağlığı ürünlerine dahil olduğu görülen
iki yan ürün grubu ise besleyici yem katkıları ve hijyen ürünleridir.
Tarafların Türkiye’de sadece biyolojik ürünler açısından çakışan ürünleri
mevcuttur. Bu alanda her ikisi de koyun, keçi, büyükbaş hayvanlar ve
köpeklerde bağışıklık sağlayıcı aşıların satışını yapmaktadırlar. Biyolojik
ürünler evcil hayvanlarda ve eti yenen hayvanlarda, virüs ve bakterilere karşı
doğrudan immün reaksiyon doğuran preparatlardır. Temel biyolojik ürünler;
aşılar, antiserum ve colostrumlar olmak üzere üçe ayrılmaktadır.
Aşılar geniş spektrumlu ve uzun süreli bir etkiye sahip olup, hayvanları
gelecekte kapabilecekleri enfeksiyonlardan korumak için kullanılmaktadır.
Kuvvetli ama az süreli bir koruma aracı olan antiserumlar ve colostrumlar ise
hayvanlara spesifik bir patojene karşı pasif bağışıklık vermek amacıyla
kullanılmakta ve bu oranda antikor ihtiva etmektedir. CSL, bu segmentlerde
faaliyet göstermediğinden tarafların faaliyetleri antiserum ve colostra
açısından çakışmamaktadır.
Aşılar açısından ise Türkiye’de nihai müşterilere sınırlı sayıda satış yaptığı
anlaşılan CSL, köpeklerde kullanılan bir aşı ile büyükbaş hayvanlar ve
koyunlarda kullanılan diğer bir aşı açısından Pfizer ile yatay çakışma içindedir.
Bu ürünlerin yer aldığı aşı grupları açısından pazar, clostridal aşılar ve
multivalan köpek aşıları olmak üzere iki ana bölüme ayrılmaktadır. Clostridial
hastalık aşıları alanında Pfizer “Ultrachoice 8” aşısını, CSL ise “Filtravac 8”
aşısını üretmektedir. Multivalent aşılar alanında ise Pfizer “Vanguard Plus
5L”, CSL ise “Commander 7” aşılarını pazarlamaktadır.
Veteriner aşılar üzerinde yapılan inceleme, aynı klinik endikasyon için hem
belli bir hayvan türüne hem de birçok hayvan türüne uygulanabilir aşıların
mevcut olduğunu; bu durumun, doğrudan ikame edilebilir olmayan ürünler
arasında da ikame zincirleri yaratabildiğini göstermektedir. Ayrıca, aynı klinik
durumlarda etkili olan hem geniş hem dar spektrumlu aşıların bulunması da
aynı şekilde doğrudan rekabet etmeyen ürünler arasında ikame zincirleri
04-22/248-53
4
yaratabilmektedir. Ancak, burada tespit edilen ikame edilebilirlik tek yönlü
olması ve söz konusu ürünler arasında karşılıklı ve tam bir ikame unsurunun
bulunmaması nedeniyle pazarın geniş tanımlanması mümkün değildir.
Bu nedenle, taraflar açısından çakışma konusu olan ürünler esas alınarak dar
bir pazar tanımı yapılması gerektiği görülmüş ve dosya mevcudu bilgiler
çerçevesinde ilgili ürün pazarı “çoklu türler için multivalent aşılar” ve
“multivalan köpek aşıları” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili pazarı oluşturan ürünlerin tüm Türkiye’de satıldığı göz önüne alınarak,
ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralmanın Niteliği ve Hukuksal Çerçevesi
Dosya mevcudu bilgilere göre başvuru konusu işlem, Pfizer’in grup şirketleri
tarafından CSL’nin Hayvan Sağlığı Bölümü’nün devralınmasıdır. Bu işlem ile
ilgili sözleşmeler: CSL, CSL (New Zealand) Limited, Pfizer Australia Pty
Limited, Pfizer New Zealand Limited ve Pfizer arasında, 16.12.2003 tarihinde
akdedilen Toplu Satış Sözleşmesi; CSL US Inc. ve Pfizer arasında aynı tarihte
akdedilen Biocor Hisse Devir Sözleşmesi; CSL (New Zealand) Limited ve
Pfizer New Zealand Limited arasında yine aynı tarihte akdedilen Yeni Zelanda
İş Satış Sözleşmesi ile CSL ve Pfizer Australia Pty Limited arasında akdedilen
Avustralya İş Satış Sözleşmesi’dir.
Bu sözleşmelerle Avustralya’da, CSL Limited Australia, Yeni Zelanda’da CSL
Limited New Zealand Hayvan Sağlığı Bölümleri'ni; ABD’de ise CSL US,
Biocor Animal Health’ın (CLS iştirakidir) hisselerini Pfizer’e satmaktadır. İşlem
neticesinde satışa konu birimler üzerindeki kontrol Pfizer’e geçtiğinden
sözkonusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi (b) bendi kapsamında bir
“devralma” işlemidir.
H.3.2. Pazar Payları ve Cirolar
Dosya mevcudu bilgilere göre çoklu türler için multivalent aşılar pazarında
Pfizer %….. ve CSL %….. olmak üzere yaklaşık %51’lik bir toplam pazar payı
mevcuttur. Multivalan köpek aşıları pazarında ise Pfizer %… ve CSL %…
olmak üzere toplam pazar payı %23’tür.
CSL’nin hayvan sağlığına ilişkin olarak Türkiye’den elde ettiği toplam cirosu
………………………...-TL’dir. Pfizer’in ise Türkiye toplam cirosu
………………………...-TL olup, bunun hayvan sağlığına ilişkin kısmı kesin
olarak tespit edilememiştir.
Bu çerçevede tarafların toplam pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinde belirtilen %25’lik pazar payı eşiğini aşması nedeniyle izne tabidir.
04-22/248-53
5
H.3.3. Hakim Durum Değerlendirmesi
Çoklu türler için multivalent aşılar pazarındaki tarafların toplam payının %51
olduğu görülmektedir. Pazara yeni giren %…’lik paya sahip Vetal (Polivac-
CL), %…’lık paya sahip Ven LAB (Plurotoxiven-8) ve %…’lik paya sahip Lab
HIPRA S.A.(Toxipra S-7), Türkiye’de multivalent aşıları pazara sunan diğer
şirketlerdir. Tarafların bu pazardaki toplam payları görece yüksek olmakla
birlikte, bu durum devralma işleminden ziyade, Pfizer’in halen tek başına
sahip olduğu yaklaşık %…’lik pazar payının sonucudur. Devralma sonrasında
Pfizer’in toplam pazar payında önemli bir artış yaşanmayacaktır.
Halihazırda pazara girişi engelleyen koşullar (özellikle araştırma ve geliştirme
için sürenin uzunluğu, ürünlerin üretimi ile ilgili resmi izinler ve üretim
masrafları) bulunmakla birlikte, pazara giriş süresi yeni araştırma teknikleri ve
iyileşen pazarlama ve izin prosedürü ile giderek kısalmaktadır. Son beş yılda
patentli ürünler ile hayvan sağlığı pazarına kayda değer bir giriş olmamakla
birlikte, jenerik ürünler açısından Türkiye’de çok yüksek sayıda yeni girişin
olduğu ve Pfizer’in bu alanda da yoğun bir rekabetle karşı karşıya bulunduğu,
dolayısıyla mevcut pazar payının hakim durum olarak değerlendirilemeyeceği
kanaatine varılmıştır.
Bu çerçevede, devralma işlemi sonucunda pazar payında az oranda bir artışın
gerçekleşeceği dikkate alınarak, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz
konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.4. Rekabet Yasağı
Toplu Satış Sözleşmesi’nin 10. maddesi, kapanış tarihinden itibaren 5 yıllık bir
süre için CSL’nin, devredilen CSL hayvan sağlığı işi ile ilgili herhangi bir iş
yürütmekten veya bunun kolaylaştırılması için herhangi bir işlemde
bulunmaktan kaçınacağı taahhüdünü düzenlemiştir.
Dosya mevcudu belgelerde, söz konusu sözleşmede yer alan rekabet
yasağının gerekçesi ile ilgili olarak, hayvan sağlığı sektörünün ana ekseninin
yenilik olduğu ve bu sebeple devralma işleminde teknolojinin korunması
gerektiği belirtilmiş, bu korumanın, devralanın yaptığı yatırıma karşı haklı bir
karşılık almasını sağlamak amacıyla getirildiği ifade edilmiştir.
Taraflarca sunulan bilgiler çerçevesinde; CSL hayvan sağlığı işine yönelik
müşterilerin bağlılığının sağlanabilmesi ve söz konusu malvarlığının tam
değeriyle devralınabilmesi için anılan rekabet etmeme hükmünün işlem ile
doğrudan ilgili ve gerekli, ayrıca konu ve kişiler açısından makul bir yan
sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
04-22/248-53
6
- CSL Limited'in Hayvan Sağlığı Bölümü'nün Pfizer Inc. grup şirketleri
tarafından devralınması işleminin, tarafların pazar payları yönüyle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
düzenlenen 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir işlem
olduğuna; bununla birlikte, bu işlemin aynı Kanun'un 7. maddesi anlamında
hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına,
- Öngörülen rekabet yasağının “yan sınırlama” olarak değerlendirilebileceğine,
dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy