Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-2-164 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-78/966-367
Karar Tarihi : 9.10.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), 10
Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: E. Ebru ÖZTÜRK, Remzi Özge ARITÜRK
C. BİLDİRİMDE : Siemens AG
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç Gürkaynak, Av. K. Korhan Yıldırım,
Av. Yelda Ürey
Elig Ortak Avukat Bürosu Çitlenbik Sokak No:12 20
Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Dade Behring Holdings Inc..
Corporate Headquarters, 1717 Deerfield Road,
Deerfield Illinois, ABD
- Siemens AG
Siemens AG Wittelsbacherplatz 2 80333 Münih, ALMANYA
E. DOSYA KONUSU : Dade Behring Holdings Inc.’nin tam kontrolünün Siemens
AG’nin iştiraki olan Belfast Merger Co. tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.9.2007 tarih ve 6292 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 5.10.2007, 2007-2-
164/Öİ-07 EÖ sayılı Ön İnceleme Raporu, 5.10.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-
120/296 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurul gündemine alınarak 07-78 sayılı Kurul
toplantısında karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin izne tabi bir
devralma işlemi olduğu ancak devralma işleminin gerçekleşmesi halinde ilgili ürün
pazarında, Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durum yaratılmasının veya 40
mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmaması nedeniyle devralma
işlemine izin verilebileceği ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Siemens AG (Siemens)
Siemens, merkezi Almanya’nın Berlin ve Münih şehirlerinde bulunan ve Almanya
kanunlarına göre kurulmuş bir anonim şirkettir. Siemens, Siemens grup şirketlerinin
ana şirketi konumundadır.
Siemens Grubunun faaliyet gösterdiği iş alanları bilgi ve iletişim, otomasyon ve
kontrol, enerji, ulaştırma, medikal, aydınlatma, finansman ve gayrimenkul 50
alanlarından oluşmaktadır. Siemens’in Türkiye’de altı adet iştiraki bulunmaktadır:
- Finansal hizmetler alanında faaliyet gösteren Siemens Finansal Kiralama A.Ş.,
- Otomasyon ve sürüş, bilgi ve iletişim, endüstriyel çözüm ve hizmetler, medikal
çözümler, enerji üretimi, enerji nakil ve dağıtımı, iş hizmetleri, bina teknolojileri,
gayrimenkul ve ulaştırma alanlarında faaliyet gösteren Siemens San. ve Tic. A.Ş.,
- Aydınlatma alanında faaliyet gösteren OSRAM Ampul Ticaret A.Ş.,
- Bilişim alanında faaliyet gösteren SIMKO Elektronik San. ve Tic. Ltd. Şti.,
- Halihazırda tasfiye süreci içerisinde bulunan VOEST-ALPINE Ankara Engineering
and Contracting Ltd. ve
- İşletmelere ilişkin iletişim alanında faaliyet gösteren Siemens EC Kurumsal İletişim 60
Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş.
Bildirim formundaki bilgiler çerçevesinde, Siemens, nüfus eğilimlerinin ve daha kaliteli
sağlık bakım sistemlerine olan talepteki artışın sektörün büyümesini desteklemesi
nedeniyle, tıbbi teknoloji alanını gelecekteki esas faaliyetlerinden biri olarak
belirlemiştir. Siemens halihazırda medikal sektörde faaliyet göstermektedir ve mevcut
faaliyetlerini geliştirebilecek teknoloji ve iş alanlarında yatırım yapma olanağı
aramaktadır. Siemens, deneysel ortamda/cam içinde tanı ürünleri (IVD –in vitro
diagnostics-) alanını böyle bir olanak olarak değerlendirmektedir. Siemens bu iş
alanına girmek için DPC’yi ve Bayer Diagnostics’i 2006 yılında devralmıştır.
Siemens, Türkiye’de IVD alanında bizzat faaliyet göstermeyip, faaliyetlerini Biyolojik 70
Analiz Tıbbi Cihaz Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş., Medtek A.Ş., Diagno Grup Tibbi
Cihaz Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Sti. ve BioDPC Teşhis Sistemleri San. ve Tic.
A.Ş. adlı dört bağımsız distribütör aracılığıyla yürütmektedir.
Siemens, hisseleri Alman (Frankfurt, Stuttgart, Münih, Hannover, Düsseldorf,
Berlin/Bremen, Hamburg, Xetra) borsalarında, Londra Borsasında, İsviçre
Borsasında ve New York borsasında işlem gören halka açık bir şirkettir. Siemens
herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından kontrol edilmemektedir.
Siemens’in 2006 yılı Türkiye cirosu yaklaşık olarak (……………) YTL düzeyindedir.
H.1.2. Dade Behring Holdings Inc. (Dade Behrings)
Dade Behring merkezi Deerfield, Illinois’de bulunan ve Amerikan kanunlarına göre 80
kurulmuş olan halka açık bir anonim ortaklık olup, Dade Behring grup şirketlerinin
ana şirketidir. Dade Behring, hastaneler, doktor muayenehaneleri ve laboratuvarlarda
ve bunun yanında veterinerlik, adli ve araştırma faaliyetlerinde kullanılan IVD
sistemlerini geliştirmekte, üretmekte ve pazarlamaktadır. Şirket analitik ekipman ile
IVD testlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılan ecza malzemelerini sunmaktadır.
Şirketin sağladığı en önemli ekipmanlar immüno-muayene gerçekleştirebilen
sistemler ile klinik kimya testlerini gerçekleştirebilen sistemlerdir. Dade Behring aynı
zamanda hematoloji ve mikrobiyoloji alanlarında da faaliyet göstermektedir.
Dade Behring Türkiye’de sadece Dade Behring Diagnostik Tic. Ltd. Şti. (Dade
Behring Türkiye) adlı bir iştirake sahiptir. 90
Dade Behring, halka açık ve bağımsız bir şirkettir ve herhangi bir gerçek veya tüzel
kişi tarafından kontrol edilmemektedir. 31.3.2007 tarihi itibarıyla, Dade Behring’in
%5’inden daha fazla hissesine sahip olan hissedarları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- Dade Behring Kısmi Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse oranı (%)
Janus Capital Management LLC (…)
York Capital Management LP (…)
Morgan Stanley Investment Management, Inc. (…)
Dade Behring’in 2006 yılı Türkiye cirosu yaklaşık olarak (………….) YTL
düzeyindedir. Bu cironun tamamı IVD ürünlerinden elde edilmiştir. Dade Behring
Türkiye’deki cirosunu Türkiye’deki iştiraki aracılığıyla elde etmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosyada yer alan bilgilerden, bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarı 100
“klinik kimya test sistemleri”, “immüno-kimya test sistemleri”, “kan kusma/pıhtılaşma
sistemleri” ve “mikrobiyoloji test sistemleri” pazarları olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ilgili ürün pazarları kapsamında yer alan ürünlerin Türkiye genelinde
satımının mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlemde Dade Behring hisselerinin tamamı el değiştirmektedir. İşlem
sonucunda Siemens Dade Behring hisselerinin %100’üne sahip olacak ve Dade
Behring’in kontrolünü tek başına devralacaktır. Bu nedenle bildirim konusu işlem, 110
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, “Birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” İlgili ürün pazarlarında
tarafların 2006 yılına ait toplam pazar payları ve ciro rakamları aşağıdaki gibidir.
Tablo 2: İlgili Ürün Pazarları İtibarıyla Tarafların 2006 Yılı Net Satışları (YTL)
İlgili Ürün Pazarı Siemens Dade Behring Toplam Ciro
Klinik Kimya Test
Sistemleri
(…………) (…………) (…………)
İmmüno-kimya Test
Sistemleri
(…………) (…………) (…………)
KanKusma/Pıhtılaşma
Test Sistemleri
(…………) (…………) (…………)
Mikrobiyoloji Test
Sistemleri
(…………) (…………) (…………)
Her bir ilgili ürün pazarında tarafların ve rakiplerinin tahmini pazar paylarına aşağıda
yer verilmiştir: 120
Tablo 3: Klinik Kimya Test Sistemleri Pazarı
Şirket Adı Pazar Payı (%)
Siemens (…)
Dade Behring (…)
Siemens + Dade Behring (…)
Abbott (…)
Roche (…)
Beckman Coulter (…)
Ortho Clinical Diagnostics (OCD) (Johnson & Johnson iştiraki) (…)
Diğerleri (…)
Toplam 100
Tablo 4: İmmüno-kimya Test Sistemleri Pazarı
Şirket Adı Pazar Payı (%)
Siemens (…)
Dade Behring (…)
Siemens + Dade Behring (…)
Abbott (…)
Roche (…)
Beckman Coulter (…)
OCD (…)
Diğerleri (…)
Toplam 100
Tablo 5: Kan Kusma/Pıhtılaşma Test Sistemleri Pazarı
Şirket Adı Pazar Payı (%)
Siemens (…)
Dade Behring (…)
Siemens + Dade Behring (…)
Stago (…)
Beckman Coulter (…)
Trinity (…)
Diğerleri (…)
Toplam 100
Tablo 6: Mikrobiyoloji Test Sistemleri Pazarı
Şirket Adı Pazar Payı (%)
Siemens (…)
Dade Behring (…)
Siemens + Dade Behring (…)
Becton Dickinson (…)
Bio Merieux (…)
Diğerleri (…)
Toplam 100
Yukarıdaki tablolardan, yalnız “İmmüno-kimya Test Sistemleri” ilgili pazarı itibarıyla
tarafların ciroları veya pazar payları toplamının, 1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesi
uyarınca getirilen ciro ve pazar payı eşiklerini aştığı görülmektedir. Bu nedenle
bildirim konusu işlemin yalnızca “İmmüno-kimya Test Sistemleri” ilgili ürün pazarı
bakımından izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.
“İmmüno-kimya Test Sistemleri” ilgili ürün pazarında esas olarak 6 büyük teşebbüsün 130
yer aldığı, Abbott’un %(…) pazar payı ile lider konumda bulunduğu, Siemens, Roche
ve Beckman Coulter’ın ise sırasıyla % (…), %(…) ve %(…) pazar payları ile Abbott’u
izlediği görülmektedir. Dade Behring ise OCD ile birlikte pazardaki görece küçük
oyuncular arasında yer almaktadır. Dolayısıyla inceleme konusu işlemle birlikte
“İmmüno-kimya test sistemleri” ilgili ürün pazarında, Siemens’in pazar payında sınırlı
bir artış yaşanacak, Abbott’un pazar lideri konumunda herhangi bir değişiklik
olmayacak ve Abbott, Roche ve Siemens ilgili ürün pazarında birbirlerine yakın
büyüklükte oyuncular olmayı sürdüreceklerdir.
Ayrıca dosya kapsamında, Olympus’un 2006 yılında, AU3000i immüno-kimya
analizörünü piyasaya sürdüğü, söz konusu ürünün immüno-kimya alanında Olympus 140
tarafından piyasaya sunulan ilk ürün olduğu ve Olympus’un yeni ürünleri piyasaya
sürmesinin, IVD pazarında faaliyet gösteren tedarikçilerin faaliyetlerini komşu
segmentlere doğru genişletmesinin mümkün ve stratejik olarak cazip olduğunu
gösterdiği belirtilmiştir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemi sonucunda Siemens
ilgili pazarda önemli rakipler ile birlikte yer almaya devam edecek ve ilgili pazardaki
müşteriler Siemens’in ürünlerine alternatif teşkil eden geniş tedarik olanaklarına
sahip olacaklardır.
İmmüno-kimya pazarı, büyük ve küresel tedarikçiler ve daha özel gereksinimlere
yönelik ürünleri üreten veya belirli ülkelerde faaliyet gösteren çok sayıda küçük
teşebbüsün bulunduğu geniş bir rakip grubu arasında rekabetin söz konusu olduğu 150
bir yapıya sahiptir. Bu durum küresel düzeyde de benzer bir şekildedir ve başlıca
immüno-kimya tedarikçileri İsviçreli bir kimya ve sağlık şirketi olan Roche ve geniş
tabanlı bir Amerikan sağlık şirketi olan Abbott’tur. Özellikle klinik kimya ve immüno-
kimya alanlarında pazar lideri konumunda bulunan Roche, birleşen taraflara karşı
rekabet etmek için uygun bir konumda bulunacaktır. Klinik kimya ve immüno-kimya
alanlarında geniş deneyimi bulunan diğer küresel rakipler Beckman Coulter, Johnson
& Johnson şirketinin iştiraki olan Ortho Clinical Diagnostics ve bioMérieux’dur.
Buna ilave olarak, yoğunlaşmanın gerçekleştiği ilgili ürün pazarında, Siemens ve
Dade Behring ürün yelpazesi, kapsam ve strateji bakımından büyük farklıklar arz
etmektedir. İmmüno-kimya alanında Siemens ve Dade Behring birbirlerine yakın 160
rakip değildirler. Siemens pazarda geniş bir ölçümleme yelpazesine sahip ve yüksek
hacimli testler için üretilen güçlü donanımların bir tedarikçisi olarak kabul
edilmekteyken, Dade Behring düşük ve orta hacimli sıradan bir ölçümleme
yelpazesine sahiptir ve düşük ve orta verim için tasarlanmış testler için entegre
edilmiş klinik kimya/immüno-kimya sistemlerinin bir tedarikçisi olarak tanınmaktadır.
Buna bağlı olarak, Siemens ve Dade Behring farklı müşteri ihtiyaçlarını karşılamak
eğilimindedir. Bu bağlamda, yüksek iş kapasitesine yönelik çözümler arayan büyük
çaplı laboratuvarlar, Dade Behring’in ürünlerini Siemens’in yüksek verimli immüno-
kimya sistemlerinin geçerli bir alternatifi olarak görmeyeceklerdir. Aksine,
bütünleşmiş sistemlerin gece boyunca çalışması için daha az personele ihtiyaç 170
duyulması ve Siemens’in birisi immüno-kimya için, diğeri de klinik kimya için gereken
iki adet bağımsız sisteminden daha etkili bir iş akışı sağlaması nedeniyle, büyük çaplı
laboratuvarlar gece vardiyalarında Dade Behring’in bütünleşmiş sistemlerini,
Siemens’in immüno-kimya için geliştirilen iki bağımsız sistemine tercih
edebileceklerdir. Aynı şekilde, kısıtlı yere sahip ve küçük çaplı olmalarına karşın yine
de hem klinik kimya hem de immüno-kimya testlerinde faaliyet göstermek isteyen
laboratuvarların Siemens’in immüno-kimya sistemlerinden birini tercih etmemeleri
mümkündür. Söz konusu laboratuvarlar, bunun yerine, Dade Behring’in bütünleşik
sistemlerini veya üçüncü kişi tedarikçiler veya üreticiler tarafından üretilen rakip
bütünleşik sistemleri seçebileceklerdir. 180
Halihazırda teşebbüsler arasında bir bütünleşme eğiliminin söz konusu olduğu ve
Roche, Beckman, Coulter ve Abbott gibi kapsamlı ürünler ve hizmetler sunan
şirketlerin bulunduğu bir sektörde gerçekleşen inceleme konusu işlem, büyük ölçüde
tamamlayıcı nitelikte olan mevcut IVD ürünlerini bir araya getirecektir. Buna ek
olarak, müşteriler ulusal sağlık sistemi içerisindeki sigorta geri ödemelerinin
azalmasına ve test hacimlerinin artmasına karşılık olarak test yöntemlerini ve
laboratuvar otomasyonlarını bütünleştirme eğilimi göstermektedir. Bu durum,
tedarikçiler arasındaki rekabeti artırmakta ve klinik kimya pazarında Roche gibi güçlü
duruma sahip rakipleri avantajlı hale getirmektedir. Zira müşterilerin söz konusu
bütünleştirmeye yönelik satın alma kararları, ortalama bir laboratuvardaki immüno-190
kimya testi hacmine oranla yaklaşık olarak on katı büyüklükte olan klinik kimyadan
başlayacaktır. Devralma işleminin tarafları, klinik kimya alanında görece zayıf bir
duruma sahiptir.
Ayrıca tüm büyük rakipler ya halihazırda Türkiye’de faaliyet göstermekte ya da ilgili
pazarda fiyatlarda yaşanacak bir artış durumunda, kolayca faaliyet alanlarını
Türkiye’ye genişletme olanağına sahip bulunmaktadır. Bu durum özellikle, kapasite
sınırlamalarının immüno-kimya sektöründe önem arz etmemesi (geniş kaplarda
merkezileştirilmiş ayıraç üretimi kapasitenin hızlı bir şekilde artırılmasına olanak
vermektedir) ve tedarikçilerin çoğunun farklı immüno-kimya ölçümlemelerini derhal ve
maliyetlerde artış olmaksızın satabilmesi nedeni ile söz konusu olmaktadır. 200
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma
işleminin,“Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde immüno-kimya test sistemleri”
pazarında bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
nitelikte bir işlem olmadığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde 210
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy