Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-201 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 11-31/622-193
Karar Tarihi : 17.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ (İkinci Başkan)
Üyeler : İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER: Hüseyin ORMAN, Nimet KAVAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Daimler AG ve Rolls-Royce Group plc
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Bora İKİLER
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Daimler AG
Mercedesstrasse 137, 70327 Stuttgart, ALMANYA 20
- Rolls-Royce Group plc
65 Buckingham Gate, Londra SW1E 6AT, BİRLEŞİK KRALLIK
E. DOSYA KONUSU: Daimler AG ve Rolls-Royce Group plc tarafından, Tognum
AG ve Rolls-Royce’un Bergen işi üzerinde birlikte ortak kontrol tesis etmesine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.04.2011 tarih ve 3063 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 11.05.2011 tarih ve 3646 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili 30
hükümleri çerçevesinde düzenlenen 16.05.2011 tarih ve 2011-2-201/Öİ-11-380.HO
sayılı Ön İnceleme Raporu, 16.05.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-120/304 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-31 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; işlemin, 4054 sayılı Kanun ve 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu; söz konusu işlemin 4054
sayılı Kanunun 7. maddesi anlamında hâkim durum yaratan veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, dolayısıyla ilgili işleme izin verilmesinde herhangi
bir sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir. 40
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İşlemin Kapsamı
Bildirim konusu işlem; Tognum AG (Tognum) ve Bergen işi (Bergen)’nin ortak
kontrolünü devralmak üzere Engine Holding GmbH (JVCo) adında ve Daimler AG
(Daimler) ile Rolls-Royce Group plc (Rolls-Royce) tarafından ortak kontrol edilmesi
planlanan bir ortak girişim kurulması, Tognum ve Bergen’in ortak kontrolünün
devralınması aşamalarından oluşmaktadır. Bu amaçla 9 Mart 2011 tarihinde Daimler,
11-31/622-193
2
Rolls-Royce ve Rolls-Royce’un tamamına sahip olduğu iştiraki Vinters International Ltd.
arasında bir yatırım anlaşması ve JVCo’nun ortakları arasında bir hissedarlar anlaşması
imzalanmıştır. Daimler hâlihazırda Tognum’un %28,4 oranında hissesini elinde 50
bulundurarak en büyük hissedarı konumundadır. Rolls-Royce, Bergen’in tek başına
sahibidir. Bergen’in devrinin Tognum için yapılacak olan aleni teklife bağlılığı dikkate
alındığında, bu işlemlerin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, tek bir
işlem olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
H.2. Taraflar
H.2.1. Devralanlar
H.2.1.1. Daimler
Daimler dünya çapında faaliyet gösteren Alman menşeli bir otomotiv şirketidir. Şirketin
faaliyet alanları lüks ve ticari motorlu araçlar üretme ve satmanın yanı sıra finansman 60
sağlama, leasing, sigortalama ve filo yönetimi gibi otomotiv finans hizmetlerini de
kapsamaktadır. Daimler’in mevcut marka portföyünde Mercedes-Benz, Smart, Maybach,
Freightliner, Western Star, Fuso, Setra, Orion ve Thomas Built Buses bulunmaktadır.
Daimler, Türkiye’de Mercedes-Benz Türk A.Ş. ve Mercedes-Benz Taşıt Ticaret ve Servis
A.Ş. aracılığıyla lüks ve ticari motorlu araçlar alanında, MBtech Mühendislik ve
Danışmanlık Limited Şirketi ile araştırma-geliştirme alanında, Daimler Fleet Services
A.Ş., Mercedes-Benz Finansal Kiralama Türk A.Ş., Mercedes-Benz Finansman Türk
A.Ş. ve Mercedes-Benz Sigorta Aracılık Hizmetleri A.Ş. aracılığıyla da finansal hizmetler
alanında faaliyet göstermektedir.
H.2.1.2. Rolls-Royce 70
Rolls-Royce, sivil uçak motorlarının üretimi ve geliştirilmesi konularında dünya çapında
faaliyet gösteren İngiliz şirketidir. Bu faaliyete ek olarak, askeri havacılık, denizcilik ve
enerji uygulamaları için enerji sistemleri üretimi ve satış sonrası hizmetleri alanlarında
da faaliyet göstermektedir. Rolls-Royce, Bergen işi aracılığıyla elektrik üretimi ve
denizcilik uygulamaları da dâhil olmak üzere çeşitli karayolu dışı uygulamalar için orta
devirli gaz ve dizel pistonlu motorları tüm dünyada üretmekte ve satmaktadır. Rolls-
Royce Türkiye’de, tüm hisselerine sahip olduğu Rolls-Royce Denizcilik ve Havacılık Güç
Çözümleri ve Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi ile faaliyet göstermektedir.
H.2.2. Devre konu/Ortak girişime konu
H.2.2.1. Tognum 80
Tognum dünya çapında faaliyet göstermekte ve karayolu dışı uygulamalar için (güç
üretim uygulamaları ve denizcilik uygulamaları da dahil olmak üzere) yüksek devirli dizel
pistonlu motorlar geliştirmekte ve üretmekte olan Alman menşeli bir şirkettir. Daha dar
kapsamda olmak üzere, Tognum ayrıca gaz pistonlu motorları, jeneratör setleri ve yakıt
enjeksiyon sistemleri alanlarında da faaldir. Son olarak, Tognum’un faaliyetleri, 2012’de
süresi dolacak bir sözleşme altında General Electric’in LM/2500/6000 gaz türbininin
ambalajlanmasını da kapsamaktadır. Tognum’un hisselerinin hâlihazırda %(…..)’lük bir
kısmı Daimler’in elinde bulunmakta olup, geriye kalan hisseler, çok sayıda kurumsal
yatırımcı ile birlikte özel yatırımcılar arasında dağıtılmıştır. Tognum Türkiye’de
hisselerinin tamamına sahip olduğu MTU Motor Türbin Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 90
aracılığıyla, karayolu dışı kullanım için dizel pistonlu motorları, gazlı jeneratör sistemleri
ve dizel enjeksiyon sistemleri satışı ve satış sonrası hizmetleri alanlarında faaliyet
göstermektedir.
11-31/622-193
3
H.2.2.2. Bergen
Rolls-Royce’un sahip olduğu Norveç merkezli Bergen işi, karayolu dışı uygulamalar için
(elektrik üretimi ve denizcilik uygulamaları da dahil olmak üzere) orta devirli gaz ve dizel
pistonlu motorlar üretmekte ve çok sayıda ülkede çeşitli iştirakleriyle faaliyet
göstermektedir. Bergen’in, Türkiye’de herhangi bir iştiraki bulunmamaktadır. Bergen’in
Türkiye’deki faaliyetleri sınırlı olup, İstanbul Havaalanına satmış olduğu dördüncü
motordan ve mevcut olan Bergen motorlarına yapılan tamir hizmetlerinden elde ettiği 100
geliri bulunmaktadır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. Genel Bilgi
Dosya konusu devralma işlemi dizel ve gaz pistonlu motorlar, dizel enjeksiyon
sistemleri, dizel ve gaz jeneratör setleri/sistemleri ve endüstriyel gaz türbinleri alanlarına
ilişkindir.
Pistonlu motorlar
Pistonlu motorlar, bir veya daha fazla hareketli pistonun basıncı dönme hareketine
çevirdiği ısı motorlarıdır. Pistonlu motorlar dizel ve gaz pistonlu motorlar olarak ikiye
ayrılmaktadır. Üreticiler, yakıt enjeksiyon donanımları, ateşleme sistemleri ve kontrol 110
sistemleri gibi baş yan sistemlerin de yakıt çeşitleriyle birlikte değişmesi ve teknolojik
kısıtlamaların iki yakıt türü arasında geçişi kolay kılmaması nedeniyle gaz ya da sıvı
yakıtlı motorlardan birinde uzmanlaşmaya yönelmektedirler.
Motorlar, karayolu uygulamalar için kullanılan motorlar ile karayolu dışı uygulamalar için
kullanılan motorlar açısından karakteristik özellikler bakımından birbirinden farklıdır ve
bu yüzden ayrı ürün pazarları oluşturmaktadırlar1.
Karayolu–karayolu dışı kullanım ile motor gücü arasında ilişki olup olmadığına ilişkin
olarak, karayolu dışı uygulamalar ve karayolu uygulamaları için bütün motor gücü
seviyelerinde farklı pazarlar belirlenebilmekte ancak, pratik nedenlerden dolayı düşük
güç seviyelerindeki motorlar için karayolu dışı uygulamalar ve karayolu uygulamaları 120
şeklinde bir ayrıma gitmek zor olmaktadır. Şöyle ki, karayolu dışı uygulamalarda
kullanılan ve 350 kW’dan daha düşük güce sahip olan pistonlu dizel motorlar genellikle
karayolu uygulamalarında kullanılan kamyon motorları olmaktadır.
Dosya konusu işlem kapsamında karayolu dışı uygulamalarda ve 350 kW’dan güçlü
motorlar alanında yoğunlaşma bulunmaktadır.
Karayolu dışı uygulamalar için pistonlu motor seçiminde güç, işletim ekonomisi ve motor
hızı olmak üzere üç ana kriter dikkate alınmaktadır. Motorun fiyatı ve maliyeti, gücüyle
doğru orantılı olarak değişmektedir. Pistonlu motorların ömürleri boyunca maliyetleri
edinme maliyeti, yakıt maliyeti ve bakım maliyeti olmak üzere üç ana maliyet
kaleminden oluşmaktadır. 130
Karayolu dışı uygulamaları için dizel ve gaz pistonlu motorlar aşağıda yer verildiği üzere
farklı alanlarda kullanılmakta ve kullanım alanlarına göre dizel ve gaz pistonlu motorlar
1 Karayolu dışı ifadesi ile taraflar çok geniş bir yelpazedeki uygulamalardan bahsetmektedirler. Bunlar
tarımsal uygulamaları, yapısal uygulamalar gibi endüstriyel uygulamaları, demiryolu uygulamalarını, güç
üretim uygulamalarını, deniz motoru uygulamalarını, denizcilik yardımcı uygulamalarını kapsamaktadır.
Buna karşın, karayolu ifadesi ise her arazide gidebilen bütün binek arabalar (özellikle ticari otomobilleri)
için tasarlama, geliştirme, değiştirme, üretme, dağıtma ve motora ilişkin hizmetlerde (aksesuarlar, parça
ve birleşenleri kapsamaktadır) faaliyet göstermek anlamına gelmektedir.
11-31/622-193
4
gerek güç gerekse hacim, ağırlık ve maliyet gibi unsurlar bakımından farklılık
gösterdiğinden bir uygulama alanı için tasarlanmış bir motor sisteminin kolaylıkla diğer
bir alanda kullanımı mümkün olmamaktadır.
Karayolu dışı uygulamalar için dizel pistonlu motorlar ve karayolu dışı uygulamalar için
gaz pistonlu motorlar pazarlarının kullanım amacına göre sınıflandırılması ile ortaya
çıkan alt segmentler aşağıdadır:
Dizel pistonlu motorlar;
o Endüstriyel uygulamalar için dizel pistonlu motorlar: 140
Tarımsal uygulamaları için dizel pistonlu motorlar biçerdöverleri, büyük
traktörleri ve diğer ağır tarımsal makineleri çalıştırmak için kullanılmaktadır,
Yapı endüstrisi uygulamaları için dizel pistonlu motorlar iş makinelerinde, yol
yapım makinelerinde kullanılmaktadır,
Diğer endüstriyel uygulamalar için dizel pistonlu motorlar kazı makineleri ve
malzeme yükleme boşaltma uygulamaları için kullanılmaktadır.
o Demiryolu uygulamaları için dizel pistonlu motorlar lokomotifleri ve vagonları
çalıştırmak için kullanılmaktadır.
o Enerji üretimi için dizel pistonlu motorlar örneğin jeneratör setlerine
kullanılmaktadır. 150
o Denizcilik uygulamaları için dizel pistonlu motorlar:
Deniz motorları için motor seçimi, güç ihtiyacı, işletim kabiliyeti, güç
yoğunluğu ihtiyacı ve emisyona dayanmaktadır,
Denizcilik yan donanımları için pistonlu motorlar gemide hareketi
sağlamayan ekipmanda kullanılmaktadır.
Gaz pistonlu motorlar;
o Endüstriyel uygulamalar için gaz pistonlu motorlar,
o Elektrik üretimi için gaz pistonlu motorlar,
o Denizcilik uygulamaları için gaz pistonlu motorlar,
Deniz motorları ve 160
Denizcilik yan donanımları.
Belli bir kullanım amacına göre üretilmiş bir motorun diğer kullanım alanlara göre
uyarlanmasının yoğun ar-ge faaliyetleri gerektirdiği bildirilmiştir. Bu nedenle bu ürünler
arasında arz ikamesi bulunmamaktadır.
Dizel enjeksiyon sistemleri
Dizel enjeksiyon sistemleri, pistonlu dizel motorların üretiminde diğer bazı parçalarla
birlikte kullanılmakta ve pistonlu dizel motorlar için girdi teşkil etmektedir. Bu nedenle,
dizel enjeksiyon sistemleri üst pazar oluşturmaktadır. Yakıt enjeksiyon sistemleri, birçok
motor çeşidinde yakıtı hava ile karıştırır. Enjeksiyon sistemleri yakıt enjektörü (enjektör
memesi ve supap), yüksek basınç hattı ve enjeksiyon pompasından oluşup, kullanılacak 170
yakıt çeşidine göre özel olarak dizayn edilmiş ve ayarlanmıştır. Dizel ve benzinli
motorlardaki temel farklar dolayısıyla dizel enjeksiyon sistemleri benzinli enjeksiyon
sistemleri yerine ikame edilebilir değildir.
11-31/622-193
5
Dizel ve gaz jeneratör setleri/sistemleri
Dizel ve gaz jeneratör setleri/sistemlerine ilişkin olarak ise jeneratör setleri, pistonlu
motorların jeneratör, turboşarj ve diğer opsiyonel ekipmanlar ile birleşmesinden
oluşmakta, gaz ve dizel yakıt ile çalışmasına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Motor,
jeneratör setlerinin değerinin ortalama %60-70’ine tekabül etmektedir. Her ne kadar bazı
motor üreticileri, motorları jeneratör setlerinin içerisine yerleştirme imkânına sahipse de,
motor üreticilerinin çoğunluğu alternatör ve yan ekipmanları üretememekte ve bu 180
ürünleri üçüncü kişilerden satın almaktadır.
Endüstriyel gaz türbinleri
Endüstriyel gaz türbinlerine ilişkin olarak, yanma türbini olarak da adlandırılan gaz
türbini, tutuşan gazların akışından enerji meydana getiren bir dönel devinimli motordur.
Ortasında bir ateşleme odası olacak şekilde, aşağıda bulunan bir türbin ve yukarıda
bulunan bir kompresörden oluşmaktadır. Türbinler basınç, ivme ya da buhar, su ya da
gazdan aldığı itme kuvveti ile tekerlek ya da çarkları çeviren makinelerdir. Türbinler
elektrik üretiminde kullanılabileceği gibi mekanik teçhizatı çalıştırmak için de
kullanılabilir. Gaz türbini, yanan gazın dolaşımından enerji elde ederken, pistonlu
motorlar basıncı döngüsel harekete çevirmek için hareketli pistonlar kullanmaktadırlar. 190
Gaz pistonlu motorların aksine, yüksek güç yoğunluğu sunmaları nedeniyle gaz
türbinleri daha büyük projelere (sıklıkla 10MW aşan) uygundur ve endüstriyel birleşik
üretim yapan uygulamalar için daha kaliteli egzoz ısısı, düşük emisyon ve düşük bakım
yükü getirmektedir. Son olarak, gaz türbini gaz pistonlu motorlara oranla ortalama %15–
30 oranında daha pahalı iken gaz motoru, gaz türbinine oranla %20–30 oranında daha
az yakıt tüketmektedir. Türbinler ve pistonlu motorlar, ürün karakteristiğinin benzerlik
gösterdiği elektrik üretimi gibi alanlarda sınırlı da olsa rekabet içindedir. Bazı gaz türbini
üreticileri (Rolls-Royce, GE, Caterpillar) pistonlu motor üretimi de gerçekleştirmektedir.
Ancak bu durum, iki ürün arasında arz ikamesinin mevcut olmasından
kaynaklanmamaktadır. Bu nedenlerle, dizel ve gaz pistonlu motorlar pazarı, gaz türbini 200
pazarından farklı bir pazar oluşturmaktadır.
H.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Dosya konusu devralma işlemi dizel ve gaz pistonlu motorlar, dizel ve gaz jeneratör
setleri/sistemleri, endüstriyel gaz türbinleri ve dizel enjeksiyon sistemleri alanlarına
ilişkindir.
Gaz pistonlu motorlara ilişkin olarak, Tognum’un Türkiye’ye gaz pistonlu motor satışı
olmamış, Bergen ise İstanbul Havaalanı için olan gazlı jeneratörlerin bir parçası olarak
gaz pistonlu motor satmıştır.
Dizel jeneratör setlerine ilişkin olarak, Tognum’un Türkiye’ye dizel jeneratörleri satışı
bulunmaktayken, Bergen’in bu pazarda satışı bulunmadığı için bu alanda örtüşme 210
olmayacaktır.
Endüstriyel gaz türbinlerine ilişkin olarak, Rolls-Royce ortak girişimden ayrı olarak gaz
türbin faaliyetine devam edecektir. Rolls-Royce’un Türkiye’de son yıllarda gaz türbini
satmaması, Tognum’un da gaz türbinlerini paketlemesi ve Rolls-Royce’un ürettiği ve
Tognum’un paketlediği gaz türbinlerinin güç ve özellik açısından farklı olması
sebepleriyle, Türkiye’de Tognum ve Rolls-Royce arasında bu alanda örtüşme
olmayacaktır.
Dizel enjeksiyon sistemlerine ilişkin olarak, Tognum Alman iştiraki L’Orange aracılığıyla,
karayolu uygulamaları dışı ağır işler için yüksek ve orta devirli motorlar için dizel
11-31/622-193
6
enjeksiyon sistemleri üretmektedir. Rolls-Royce ya da sahip olduğu Bergen işi, bu 220
çeşitte bir yakıt enjeksiyon sistemi üretmemektedir2. Dolayısıyla bu pazarda herhangi bir
yoğunlaşma ortaya çıkmamaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalara dayanarak gaz pistonlu motorlar, dizel jeneratör
setleri, endüstriyel gaz türbinleri ve dizel enjeksiyon sistemleri alanlarında dosya
kapsamında yoğunlaşma gerçekleşmemektedir. Bu bilgiler ışığında ve Rekabet
Kurulu’nun 02.03.2006 tarihli ve 06-16/188-48 sayılı, 20.6.2007 tarihli ve 07-53/584-195
sayılı, 17.1.2008 tarihli ve 08-06/61-18 sayılı kararlarına benzer şekilde dosya
kapsamında işlemden etkilenen ürün pazarlarının “endüstriyel uygulamalar için dizel
pistonlu motorlar” ve “gaz jeneratör setleri” pazarları olduğu anlaşılmıştır.
H.3.3. İlgili Coğrafi Pazar 230
Devir işlemine konu olan şirketlerin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke çapında
yapılmasından dolayı, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. İşlemin Niteliği Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 5. maddesinin 1. fıkrasına göre “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana
getirecek şekilde; a)İki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha
fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı olarak
kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir
yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden 240
bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması” teşebbüsler arası birleşme ve
devralma olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlem, Daimler ve Rolls-Royce tarafından, Tognum ve Rolls-Royce’un
Bergen işi üzerinde birlikte ortak kontrol tesis etmesine ilişkindir. Tebliğin 5. maddesinin
üçüncü fıkrasında yer alan “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak
yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan
olarak kabul edilir.” ifadeleri söz konusu başvuruda ifade edilen ortak girişimin iki ana
unsurunun varlığının değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Ortak kontrolün bulunması
ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kurulması şeklindeki unsurlar 250
aşağıda değerlendirilmiştir.
- Ortak Kontrol
Tognum ve Bergen’in ortak kontrolünü devralmak üzere kurulacak olan JVCo’nun
yönetimi ve Hissedarlar Kurulu, Hissedarlar Anlaşmasının 1.1. ve 2.2. numaralı
maddelerine göre Daimler ve Rolls-Royce’un eşit sayıda temsilcisinden meydana
gelecek ve Hissedarlar Anlaşmasının 3.4. numaralı maddesine göre Hissedarlar Kurulu
kararları oybirliği ile alınacaktır. Böylece Daimler ve Rolls-Royce, JVCo’nun ortak
kontrolüne sahip olacaklardır. Tognum’un hisselerinin %50’den fazlasının JVCo
tarafından devralınması sonucunda, Daimler ve Rolls-Royce, Tognum’u JVCo
aracılığıyla ortak olarak kontrol edeceklerdir. 260
2 Hâlihazırda, Tognum (L’Orange), Rolls-Royce Bergen işi için dizel enjeksiyon sistemlerini tedarik
etmektedir. Daimler kendi üretimini kendi ürünlerinde kullanmakta ve Tognum’da dahil dışarı satış
yapmamaktadır. Fuso karayolu dışı motorlarında kullanılan dizel enjeksiyon sistemlerini Bosch ve Denso
tedarikçilerden edinmektedir. Bir diğer deyişle Daimler ve Fuso Tognum’dan (L’Orange) dizel enjeksiyon
sistemi satın almamaktadır.
11-31/622-193
7
Daimler ve Rolls-Royce, JVCo’nun iş planı üzerinde müşterek olarak karar vereceklerdir.
Hissedarlar Anlaşması’nın 24.1. numaralı maddesi, JVCo’nun 10 yıllık iş planı üzerinde
Daimler ve Rolls-Royce’un anlaşacaklarını ve Hissedarlar Kurulu’nun her hesap yılı
açılışında gözden geçirilmiş 10 yıllık iş planını onaylaması gerektiğini öngörmektedir.
Buna ek olarak, herhangi bir yöneticinin iş ilişkisine ilişkin şart ve koşulların belirlenmesi
veya değiştirilmesi, yıllık bütçe, yıllık faaliyet planı ve yıllık finansal planının belirlenmesi
ve değeri 10 milyon Avro’nun üzerinde olan Ar&Ge projeleri için JVCo yönetiminin
Hissedarlar Kurulu’nun onayını alması gerekmektedir. Bununla birlikte, yıllık mali
tabloların ve her mali yılın işletim raporlarının onaylanması, yönetimin atanması ve
görevden alınması konularında Hissedarlar Kurulu yetkilidir. 270
Hissedarlar Anlaşması’nın 8.1.3 (a) ve 8.1.3 (b) numaralı ekinde yer alan hususlar
olmak üzere Bergen Şirketi’nin yönetimine ilişkin bütün hususlar için JVCo’nun
Hissedarlar Kurulu’nun onayının alınması öngörülmektedir.
Bergen ve Tognum üzerinde JVCo, Rolls-Royce ve Daimler’e tanınan haklar ile Bergen
Şirketi üzerindeki kontrol Rolls-Royce’un tek başına kontrolünden, Daimler ve Rolls-
Royce’un ortak kontrolüne; Tognum üzerindeki kontrol ise “kontrol edilmeme”den,
Daimler ve Rolls-Royce’un ortak kontrolüne geçmektedir. Daimler ve Rolls-Royce
özellikle, Tognum ve Bergen Şirketi’nin iş planı, bütçe ve önemli anlaşmaları üzerinde
veto hakkına sahip olacaktır.
Bu bakımdan, işlem sonucunda ortaya çıkacak karar mekanizması doğrultusunda ortak 280
kontrolün tesis edildiği ve dolayısıyla bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ
kapsamında bir ortak girişim işlemi olarak nitelendirilebilmesi için aranan koşullardan
ortak kontrol unsurunun bulunduğu anlaşılmaktadır.
- Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olması Unsurunun Değerlendirilmesi
Ortak kontrol tesis edilmesi planlanan Tognum ve Bergen, ilgili işlem sonucunda yeni
kurulacak şirketler olmayıp hâlihazırda ilgili pazarda kendi mali kaynakları, personel ve
varlıkları ile faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede söz konusu şirketler başvuru konusu
işlem sonucunda işlemin taraflarından ekonomik anlamda bağımsız olarak belirli bir süre
ile sınırlı olmaksızın, kendi personeli ve kaynakları ile faaliyetlerini sürdürebileceği
dolayısıyla öngörülen işlem ile JVCo aracılığıyla ortak kontrol edilecek olan Tognum ve 290
Bergen’in bağımsız birer iktisadi varlık olarak faaliyet gösterebileceği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yapılan değerlendirmeler sonucunda bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı
Tebliğ kapsamında ortak girişim işlemi olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
H.4.2. Bildirim Yükümlülüğü Açısından Yapılan Değerlendirme
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin 1. fıkrası "Bu Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma işleminde;
a) İşlem taraflarının Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve işlem taraflarından
en az ikisinin Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon TL’yi veya
b) İşlem taraflarından birinin dünya cirosunun beş yüz milyon TL’yi ve diğer işlem 300
taraflarından en az birinin Türkiye cirosunun beş milyon TL’yi
aşması halinde söz konusu işlemin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kuruldan izin
alınması zorunludur.” demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devralma işlemlerinin
Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir.
11-31/622-193
8
İşlemin taraflarından Daimler’in 2010 yılı dünya cirosu (…..)3 TL, Türkiye cirosu (…..) TL
iken, Rolls-Royce’un 2010 yılı dünya cirosu (…..) TL, Türkiye cirosu (…..) TL’dir. Ortak
girişime konu olan teşebbüslerden Tognum’un 2010 yılında elde ettiği dünya cirosu (…..)
TL ve Türkiye cirosu (…..) TL iken Bergen’in 2010 yılında elde ettiği dünya cirosu (…..) TL
ve Türkiye cirosu (…..) TL’dir.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu işlem açısından tarafların 310
Türkiye ciroları toplamının yüz milyon TL’yi ve Türkiye cirolarının ayrı ayrı otuz milyon
TL’yi aştığı görülmektedir. Bu nedenle işlem açısından 2010/4 sayılı Tebliğ’in (a)
bendinde yer alan eşiklerin aşıldığı görülmektedir.
Öte yandan Tebliğ’in 7. maddesinin 2. fıkrasında; “Ortak girişimler hariç olmak üzere, bu
maddenin birinci fıkrasında yer alan eşikler aşılsa dahi, her hangi bir etkilenen pazarın
bulunmadığı işlemler için Kuruldan izin alınması gerekmez.” hükmü yer almaktadır.
Bu çerçevede, ortak girişime dair değerlendirmeler ve işlem kapsamında 2010/4 sayılı
Tebliğ’de öngörülen eşiklerin aşılması nedeniyle dosya konusu işlemin izne tabi olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. 4054 Sayılı Kanun Açısından Yapılan Değerlendirmeler 320
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinin “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum
yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin
bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal
varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde
hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır” hükmü uyarınca bir pazarda hâkim durum
doğuran ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin
önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmalar yasaklanmaktadır. Dosya
mevcudu bilgi ve belgelere göre, mevcut durumda tarafların faaliyet gösterdikleri 330
pazarlarda yoğunlaşmaya ilişkin değerlendirmeye aşağıda yer verilmiştir.
Endüstriyel uygulamalar için dizel pistonlu motorlar:
Hedeflerden Bergen’in Türkiye’de bu pazarda, son beş yıl içinde herhangi bir satışı
olmamış, Tognum ise 350 kW motor gücü üstündeki dizel motor üretimi yapmaktadır.
Türkiye’de Tognum ve Daimler (Fuso4) arasında ve Bergen’in üretimini yapmadığı 350
kW motor gücü altındaki dizel motorlara ilişkin çok küçük bir örtüşme bulunmaktadır.
Bununla birlikte bu kapsamda Tognum tarımsal ve güç üretimi alanında faaliyet
gösterirken Fuso yapı uygulamaları alanında faaliyeti bulunmaktadır.
Tablo 1: Türkiye’de endüstriyel uygulamalar için 350 kW5 gücü üstünde dizel pistonlu motorlar tahmini
pazar payları (%) 340
2008 2009 2010 Üretici
Toplam (MW) Pay Toplam (MW) Pay Toplam (MW) Pay
Tognum (…..)6 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
3 Ciro değerleri T.C.Merkez Bankası 2010 yılı ortalama Avro alış kuru ile TL’ye çevrilmiştir.
4 Daimler’in ise, devralma işleminin parçası olmayan ve sadece 350 kW motor gücü altında dizel motorlar
üreten ve büyük ölçüde sadece Asya’da faaliyet gösteren Mitsubishi Fuso Truck and Bus Company
(Fuso) aracılığıyla karayolu dışı uygulamalar için dizel pistonlu motorları satışında sınırlı faaliyeti vardır.
5 Tabloya, 350 kW motor gücü altında üretim yapan dizel motor üreticilerinin dahil edilmesinin pazar
payının azalmasına neden olacağı gerekçesi ile sadece 350 kW motor gücü üstünde üretim yapan
üreticilerin dahil edildiği taraflarca bildirilmiştir.
6 Satışların değeri (…..)milyon Avro tutarındadır.
11-31/622-193
9
Bergen (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tognum +
Bergen (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Caterpillar (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Cummins (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mitsubishi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MWM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Volvo (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Wärtsilä (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Weifang (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Gazlı jeneratör setleri
Tognum, Türkiye’ye 2010 yılında gazlı jeneratör setleri satmaya başlamış7, Bergen ise
Türkiye’de sadece İstanbul Havaalanı projesi kapsamında gazlı jeneratör satışı
yapmıştır. Bu nedenle gazlı jeneratör setleri pazarında Tablo 2’de görüldüğü gibi
yoğunlaşma meydana gelmektedir.
Tablo 2: Türkiye’de gazlı jeneratör setleri tahmini pazar payları (%)
2008 2009 2010 Üretici
Toplam(MW) Pay Toplam(MW) Pay Toplam(MW) Pay
Tognum (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Bergen (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tognum +
Bergen
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Caterpillar (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Cummins (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mitsubishi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MWM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Wärtsilä (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
7 Satışların değeri (…..)milyon Avro tutarındadır.
11-31/622-193
10
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında karayolu dışı uygulamalar için dizel pistonlu
motorlar pazarında taraflar ayrı ayrı 350 kW altında ve üstünde faaliyet göstermekte ve
bu pazarlar ayrı tanımlandığında yoğunlaşma olmamakta, birlikte tanımlandığında ise
karayolu uygulamaları için 350 kW motor gücü altında üretim yapan dizel motor 350
üreticileri de dahil edildiğinde pazar payı azalmaktadır. Gazlı jeneratör setleri pazarında
ise Tognum ve Bergen’in tahmini toplam pazar payı %(…..) seviyesindedir. Bu bilgiler
çerçevesinde, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde kapsamında
hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir hâkim durumu güçlendirerek ilgili pazarlarda
rekabeti önemli ölçüde azaltacak nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.
Rakip konumundaki teşebbüsler arasında kurulan bir ortak girişim, kurucular arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonuna neden olabilir. Bu sebeple, bildirim konusu
devralma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir. Ana teşebbüslerin, ortak girişime bazı ticari aktivitelerini devretmesi ve
ortak girişimin faaliyet göstereceği pazardan kalıcı olarak çekilmesi ya da ortak girişimin 360
faaliyet gösterdiği ilgili pazarda yalnızca tek bir ana teşebbüsün aktif olarak yer alması
durumunda ana teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu riski
bulunmadığı söylenebilecektir.
Ortak girişim taraflarından Rolls-Royce, ortak girişimin faaliyet göstereceği pazarlarda
faaliyet göstermeyecektir. Daimler ise sadece iştiraki Fuso aracılığıyla karayolu dışı
uygulamalar için ürettiği 350 kW altında düşük güç aralığında motorları ile faaliyet
göstereceği için dosya konusu ortak girişim Türkiye’de herhangi bir ürün pazarında
rekabetçi davranışların koordinasyonuna sebep olmayacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 370
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı “Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
380
Full & Egal Universal Law Academy