Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-78
Karar Sayısı : 06-41/507-132
Karar Tarihi : 7.6.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Evren SESLİ
C. ŞİKAYET EDEN : Ayşegül ŞENARSLAN
Bestekar Sk. No:40/6 Kavaklıdere/Ankara
D. ŞİKAYET EDİLEN: - Barakuda Dalış Merkezi
Hükümet Cd. No: 6 Kaş
- Kaş Explorers Dalış Merkezi
Küçükçakıl Mh. Nur Otel Asma Katı Kaş
- Kaş Diving
Küçükçakıl Mh. No: 14 Kaş 20
- Nautılus Dalış Merkezi
Likya Cd. No:1/a Kaş
- Archipel Dalış Merkezi
Uzun Çarşı No:15 Kaş
- Sirene Dalış Merkezi
Doğruyol Cd. No: 35 Kaş
- Mavi Diving
Küçükçakıl Mh. Kaş
- Bougain Ville Dalış Merkezi
İbrahim Serin Cd. No: 10 Kaş 30
- Likya Dalış Merkezi
Lykia Oteli Kaş
- Apollo Dalış Merkezi
Hükümet Cd. No: 25 Kaş
- Pashan Diving
Elmalı Cd. No: 42/a Kaş
- Sun Diving
Hastane Cd. Kaş
- C & C Dalış Merkezi
Akbel Mh. Kalkan 40
06-41/507-132
2
- Island Divers Dalış Merkezi
Ramos Otel Pirat Dükkanları No: 2 H Kalkan
E. DOSYA KONUSU: Dalış turizmi alanında faaliyet gösteren Kaş yöresindeki
ticari işletmelerin ortak fiyat belirlemek suretiyle rekabeti bozdukları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Kaş yöresinde dalış turizmi alanında
faaliyet gösteren teşebbüslerin yıllardır ortak bir fiyat politikası benimsedikleri ve dalış
merkezlerinin aralarındaki birlikteliği işbirliği olarak niteledikleri ifade edilerek, dalış
merkezlerinin rekabeti kısıtlayıcı söz konusu eylemlerine son vermesine yönelik
gereken incelemenin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.5.2006 tarih, 2817 sayı ile giren başvuru 50
üzerine düzenlenen 9.5.2006 tarih, 2006-4-78/ İİ-06-S.Y. sayılı İlk İnceleme Raporu
25.5.2006 tarih, REK.0.08.00.00-110/127 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-41 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Kaş’taki dalış merkezlerinin incelemeye
konu faaliyetlerine yönelik olarak önaraştırma yapılmasının yerinde olacağı görüşüne
yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Şikayet konusu çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, " dalış hizmetleri pazarı" olarak tespit 60
edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikayet başvurusu kapsamında yer alan teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri yer
dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar, " Antalya ili Kaş ilçesi” olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikâyet dilekçesi ekinde yer alan ve Kaş’taki bir dalış merkezinin sahibi tarafından, bu
dalış merkezi ile bir süre önce grup dalışı için anlaşma yaptıkları anlaşılan ODTÜ
Sualtı Sporları Topluluğu üyesi Necati Mert ÇIPLAK’a gönderilmiş bir elektronik posta
iletisinde; “Geçen gün Kaş’taki dalış merkezleri bir vesileyle toplanmıştık. Üniversite
topluluklarına ve İst.-Ankara’dan gelen gruplara verilen düşük fiyatlar gündeme geldi. 70
Bu konuda herkesin derdi varmış. Bu gruplara verilen düşük fiyatlara bir son
vermemiz gerektiği konuşuldu ve grup için dalış başı minimum 30 YTL’de karar
kılındı. Bu durumda size verdiğimiz dalış başı 20 YTL, bu kuralın altında kalıyor ve
biz bunu etik açıdan doğru bulmuyoruz. Çok üzülerek, grubunuzu kabul
edemeyeceğimizi söylemek istiyorum. Fethiye ve Bodrum’da daha iyi fiyatlara
dalabilirsiniz.” denilmektedir.
Bir diğer iletide ise; “Ortak fiyat politikasının 19 Mayıs gruplarına da uygulanması
kararı alındı…Bir dalış okulu size 22 YTL, diğeri 25 YTL vermişse diyelim ki, onlara
hayır dediğinizde bir dalış okulunun bütün bu fiyatlardan düşük verdiği de ortaya
çıkıyor. Yani sizin Kaş’ta dalış başı ne kadar ödeyeceğiniz, diğerlerine hayır dediğiniz 80
(veya aramadığınız) anda belli…Bunu Marmaris, Fethiye, Bodrum’da yapsanız hiçbir
sorun yaşamazdınız. Oralarda dalış okulları bizim kadar birlik değil. Kaş’taki bizim
06-41/507-132
3
saygı duyduğumuz ağabeylerimiz bu konuya bu kadar ciddiyetle yaklaşırken, biz
Kaş’taki bazı dalış okullarının düştüğü kötü duruma düşmek ve bu insanları
kaybetmek istemiyoruz.” ifadeleri yer almaktadır.
Esasen, rakip teşebbüslerin bir araya gelerek mal veya hizmetlerin fiyatlarını tespit
etmeleri, 4054 sayılı Kanun'un "Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve 90
yasaktır." şeklindeki 4. maddesi ile bu maddenin "Mal veya hizmetlerin alım ya da
satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi" şeklindeki (a) bendi kapsamında yasaklanan eylemler
arasında yer almaktadır.
Şikayetin konusunu oluşturan varlığı muhtemel uygulama, mezkur Kanun maddesini
ihlal eden eylemlerden olmakla birlikte, herhangi bir işlem yapılmadan önce ilgili
kuruluş ve pazarda faaliyet gösteren teşebbüslere ihlale ne şekilde son verileceğine
ilişkin yazı gönderilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Dosya konusu iddialara ilişkin önaraştırma yapılmasına gerek olmadığına, şikayet 100
konusu uygulamalara ne şekilde son vereceklerine yönelik olarak ilgili kuruluş ve
teşebbüslere yazı yazılması konusunda Başkanlığa yetki verilmesine OYÇOKLUĞU
ile karar verilmiştir.
06-41/507-132
4
07.06.2006 Tarih ve 06-41/507-132 Sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kaş yöresinde, dalış turizmi alanında faaliyet gösteren ticari işletmelerin, ortak
fiyat belirlemek suretiyle rekabeti bozdukları iddiası ile ilgili olarak, “Önaraştırma
açılmaması ve şikayet konusu uygulamalara ne şekilde son verileceğine dair yazı
yazılması” şeklindeki Kurul Kararı’na, aşağıdaki gerekçelerle katılamıyorum:
1. Şikayet dilekçesi ekinde yer verilen elektronik posta mesaj (belge)larından biri, ilgili
pazara yönelik bir iddia olmaktan öte, bu pazarda faaliyet gösteren bir müteşebbisin,
rekabeti anlaşma yaparak nasıl ihlal ettiklerine yönelik bir “itiraf” gibi gözükmektedir.
Bu posta mesajında, açıkça “düşük fiyatlara son vermek amacıyla bir araya gelindiği;
grup için dalış başı minimum 30 YTL alınmasına karar verildiği” ifade edilmekte,
“daha önce 20 YTL olarak belirlenen dalış ücretinin, yeni durumda
uygulanamayacağı, bunun, işletmeciler arasındaki anlaşmaya aykırı olacağı”
vurgulanmaktadır. Diğer bir mesaj (belge)da ise, “Kaş’taki dalış okullarının diğer bazı
merkezlere göre daha uyumlu hareket ettikleri, ortak fiyat belirledikleri, bunun ne
kadar önemli olduğu vb.” hususlar dile getirilmektedir. En azından, bu belgelerin
varlığı dikkate alındığında, “önaraştırma açılmaması” şeklindeki Kurul Kararı’nda,
isabet ve hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
2. Esasen, önemli sayıda teşebbüsün yer aldığı nispeten “kurumsallaşmış” bir
sektörle karşı karşıyayız. Önemli olduğu içindir ki, ürünün niteliği, ürün pazarı, bu
pazardaki işletme ve işletmeciler, işletmecilik esasları, sahip olunması gereken
altyapı, standartlar vb. hususlarla ilgili, ayrıntılı kamusal düzenlemeler söz konusudur:
“Dalış merkezlerinin en çok bulunduğu” Kaş yöresinde ve diğer coğrafi pazarlardaki
dalış işletmeciliği belirli kurallar dahilinde icra edilmektedir. Bu çerçevede, Sualtı
Sporları, Cankurtarma, Sukayağı ve Paletli Yüzme Federasyonu Aletli Dalış
Yönetmeliği’ne göre, dalıcı eğitimleri, Federasyon yetki belgelerine sahip dalış kurum
ve kuruluşlarında, bu dalış kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalışan, gerekli
yetkiye sahip eğitmen dalıcılar tarafından verilebilir. Dalış kurum ve kuruluşları, bu
eğitim sırasında Federasyon tarafından hazırlanan ve Genel Müdürlükçe onaylanan
standart eğitim programlarını uygulamak zorundadır. Bilindiği gibi, ilgili pazarda,
faaliyet gösterecek kişi, kurum veya kuruluşlar, “yetki belgesi” almak
durumundadırlar. Yetki belgeleri alacaklar, her yıl 1 Ocak- 15 Nisan tarihleri arasında
bir dilekçe ile Federasyona başvurmakta, Federasyon da başvuranların gerekli
şartları sağlayıp sağlamadığını denetlemek amacıyla, 15 Nisan - 15 Mayıs arasında
çalışmalar yapmakta, sonra da yetki belgesi alacak kurum ve kuruluşları
açıklamaktadır. Yetki belgeleri bir yıl için geçerlidir. Bütün bu bilgilerden hareketle,
“insan kaynağı” ve “örgütlü”lülüğü dikkate alındığında, sektörde “rekabeti ihlal
potansiyeli” yok mudur?
3. İlgili ürün pazarında, Kurum tarafından şimdiye kadar herhangi bir inceleme,
önaraştırma ya da soruşturma da yapılmamıştır. Dolayısıyla, bu vesileyle elde
06-41/507-132
5
edilebilecek sonuçlar ya da sağlıklı kararlar vermek için gerekli “kurumsal bilgi/
birikim” amacı bir tarafa bırakılsa da, önaraştırma açmamakla, ilgili pazardaki
işletmeciler, bir bakıma, teşebbüs davranışlarına rehber olabilecek; rekabete aykırı
olan ve olmayan davranışlar hakkında yol gösterici, spesifik nitelikteki bilgi ve
açıklamalardan da yoksun kalmıştır.
4. Ayrıca, etkinlik ve “kurumsallaşma” bağlamında, ilkelilik, süreklilik, objektiflik,
açıklık ve öngörülebilirlik de önemlidir. Rekabet Kurulu, çeşitli alanlardaki rekabete
aykırı durumlara ilişkin benzer şikâyetleri değerlendirirken, şimdiye kadar benimsediği
genel yaklaşım ve yöntemden, bu dosya itibariyle ayrılmış gibidir: Şikâyete ve
rekabet ihlali iddiasına konu alanın, bölgesel de olsa, yeni, yükselen bir pazar olması,
müteşebbislerin nitelikleri, daha önemlisi de rekabet ihlaline ilişkin, “itiraf” niteliğindeki
belgelerin varlığı gibi hususlara Kurul tarafından itibar edilmemiş ve önaraştırma
açılması kararı verilmemiştir.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy