AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR VE KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru No. 59213/10
Rayif DAMAR / Türkiye
(Ekteki tabloya bakınız)
Başkan,
Arnfinn Bårdsen,
Hâkimler,
Darian Pavli,
Peeter Roosma,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Liv Tigerstedt’in katılımıyla 29 Eylül 2020 tarihinde Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
21 Haziran 2010 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından sunulan deklarasyonu ve başvuranın bu deklarasyona cevabını dikkate alarak,
Gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvurana ilişkin bilgiler ekteki listede yer almaktadır.
Başvuran, İstanbul Barosuna bağlı Avukat F. Karakaş Doğan tarafından temsil edilmiştir.
Başvuran, Sözleşme’nin 6 §§ 1 ve 3 (c) maddesi kapsamında, yargılama öncesi aşamada avukata erişim hakkına getirilen sistematik kısıtlamadan dolayı ceza yargılamalarının adil olmadığından ve avukat yokluğunda verdiği ifadelerin kullanılmasından şikâyetçi olmuştur. Ayrıca başvuran, Sözleşme’nin 6 § 3 (d) maddesine dayanarak, E.B. adlı mağdura soru yöneltemediğini ve mağduru sorgulatamadığını iddia etmiştir. Başvuran son olarak, mahkûm edildiği müebbet hapis cezasının, orantısız nitelikte olması ve ancak otuz yıl hapis cezasının infazı sonrasında yargı denetimine tabi tutulabilecek olması nedeniyle Sözleşme’nin 3. maddesi kapsamında insanlık dışı muamele teşkil ettiğini ileri sürmüştür.
Başvuranların yukarıdaki şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) iletilmiştir.
Hükümet, söz konusu şikâyetlerde ileri sürülen sorunların çözülmesi amacıyla tek taraflı bir deklarasyon sunmuştur. Hükümet ayrıca, Mahkemeden başvuruyu kayıttan düşürmesini talep etmiştir.
Hükümet, Mahkemenin yerleşik içtihadı ışığında, başvuranın Sözleşme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddeleri kapsamındaki haklarının ihlal edildiğini kabul etmiştir. Hükümet, ekli tabloda belirtilen miktarların başvurana ödenmesini teklif etmiş ve Mahkemeyi başvurunun Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kararın tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağların belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktarlara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir. Bu ödeme, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde derdest olan davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
Başvuran, Mahkemeye deklarasyondaki şartları kabul ettiğini bildirmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Mahkeme, başvuranın Hükümet tarafından sunulan deklarasyonda belirtilen şartları açık bir şekilde kabul etmesinin ardından, davanın tarafları arasında varılan dostane çözüm olarak değerlendirilmesi gerektiği kanısındadır.
Dolayısıyla, Mahkeme, taraflar arasında ulaşılan dostane çözümü dikkate almaktadır. Mahkeme, çözümün temelinde, Sözleşme ve Protokolleri kapsamında tanımlanan insan haklarına saygı ilkesinin yer aldığı ve başvurunun incelenmeye devam edilmesini haklı kılacak herhangi bir neden bulunmadığı kanısındadır.
Mahkeme ayrıca, 25 Temmuz 2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin 7145 sayılı Kanun’u kabul etmesine dikkat çekmek istemektedir. Bu yeni Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddeleri, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde Mahkeme’nin davayı kayıttan düşürme kararının akabinde yerel mahkeme yargılamalarının yenilenmesi talebinde bulunma hakkını öngörmektedir. Özellikle, Mahkemenin içtihadına ve uygulamasına göre, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi, Sözleşme’nin 6. maddesinin ihlal edildiği iddiasına yönelik olarak etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yoldur. Dolayısıyla, yukarıda belirtilen hukuk yolunun, başvuranın Sözleşme’nin 6. maddesi kapsamındaki şikâyetlerine ilişkin olarak telafi kabiliyetini haiz olduğu düşünülmektedir. Mahkemenin Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşme’nin herhangi bir ihlalinin giderilmesinin öncelikli olarak ulusal makamların görevi olduğu hatırlatılmaktadır.
Yukarıda belirtilen hususlar dikkate alındığında, Sözleşme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesine ilişkin şikâyetler bakımından davanın kayıttan düşürülmesi uygun bulunmuştur.
Başvuran ayrıca Sözleşme’nin 3. maddesi kapsamında, kendisine verilen müebbet hapis cezasına ilişkin olarak bir şikâyet ileri sürmüştür.
Mahkeme bu şikâyeti incelemiştir ve elindeki tüm materyaller ışığında ve şikâyet edilen hususun yetki alanına girdiği ölçüde, bu şikâyetin Sözleşme veya Protokollerinde yer alan hakların ve özgürlüklerin ihlaline işaret etmediği kanaatindedir (bk. Tekin ve Baysal/Türkiye (k.k.), no. 40192/10 ve 8051/12, §§ 25-28, 4 Aralık 2018, ve karşılaştırınız Bodein/Fransa, no. 40014/10, §§53-62, 13 Kasım 2014).
Dolayısıyla, başvurunun bu kısmının Sözleşme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Sözleşme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamındaki şikâyetlere ilişkin olarak başvurunun, Sözleşme’nin 39. maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine;
Başvurunun geri kalan kısmının kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 22 Ekim 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Liv TigerstedtArnfinn Bårdsen
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı VekiliBaşkan
EK
Sözleşme’nin 6 §§ 1 ve 3 maddesi kapsamındaki şikayetleri konu alan başvuru
Başvuru Numarası ve Başvurunun Yapıldığı Tarih
Başvuranın Adı ve
Doğum Tarihi
Hükümetin Deklarasyonunun Alındığı Tarih
Başvuranın Kabul Yazısının Alındığı Tarih
Her başvuran için maddi ve manevi zarar ile masraf ve giderler bağlamında ödenmesine karar verilen meblağ
(avro cinsinden)[1]
59213/10
21.06.2010
Rayif DAMAR
23.08.1990
06.02.2020
29.07.2020
500
[1]Başvuran tarafça ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere.
Full & Egal Universal Law Academy