T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/1666
Karar No : 2024/5662
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , 2- ... Mirasçılarından, 3- ... 4- ... , 5- ... , 6- ... , 7- ... , 8- ... ( ... ), 9- ... , 10- ... , 11- ... , 12- ... , 13- ... Mirasçılarından; 14- ... , 15- ... , 16- ... Mirasçılarından; 17- ... Mirasçıları; ... , ... , ... , 18- ... Mirasçıları; ... ( ... ), ... , ... , ... , ... , 19- ... Mirasçıları; ... , ... , ... , ... , ... , ... , 20- ... Mirasçıları: ... , ... , ... , ... , ... , ... , 21- ... Mirasçıları; ... , ... , ... , ... , 22- ... Mirasçılarından; ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , 23- ... Mirasçıları: ... , ... , ... , ... , ... , ... , ... , 24- ... , 25- ... , 26- ... , 27- ... , 28- ... , 29- ... , 30- ... , 31- ... , 32- ... , 33- ... , 34- ... , 35- ... , 36- ... , 37- ... , 38- ... , 39- ... , 40- ... , 41- ... , 42- ... , 43- ... , 44- ... , 45- ... , 46- ... , 47- ... , 48- ... , 49- ... , 50- ... , 51- ... , 52- ... , 53- ... , 54- ... , 55- ... , 56- ... , 57- ... , 58- ... , 59- ... , 60- ... , 61- ... , 62- ... , 63- ... , 64- ... , 65- ... , 66- ... , 67- ... , 68- ... , 69- ... , 70- ... , 71- ... , 72- ... , 73- ... , 74- ... , 75- ... , 76- ... , 77- ... , 78- ... , 79- ... , 80- ... , 81- ... , 82- ... , 83- ... , 84- ... , 85- ... , 86- ...
VEKİLİ :Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... köyünde ikamet etmekte iken yaşanan terör olayları nedeniyle 1995 yılında köylerinden göç etmek zorunda kalan davacılar tarafından; 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yıllarında uğradıklarını iddia ettikleri zararların tazmini istemiyle her yıl için ayrı ayrı yaptıkları başvuruların akıbeti hususunda bilgi verilmesi istemiyle yapılan 14/05/2015 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 12/05/2016 tarih ve E:2016/3004, K:2016/3525 sayılı bozma kararına uyularak; davacıların 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yıllarına ilişkin olarak ayrı ayrı yaptıkları başvurular üzerine, Zarar Tespit Komisyonunca 5233 sayılı Kanun uyarınca davacıların varsa zararlarının tespiti ve tazmini gerekirken, bu talepler üzerinden uzunca bir zaman geçmiş olmasına rağmen başvuru dilekçelerinin işleme konulmaması nedeniyle 2015 yılında bahse konu başvuruların akıbetinin sorulmasına ilişkin yapılan başvurunun da zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı esasa ilişkin olarak ise davacıların veya köy halkının köylerine dönmek istediklerine ilişkin bir irade sergilemedikleri, mahkeme kararında değinilen altyapı hizmetlerinin sağlanmasına yönelik bir talebin de olmadığı, güvenlik riskinin kesinlikle olmadığı iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... köyünde ikamet etmekte iken yaşanan terör olayları nedeniyle 1995 yılında köylerinden göç etmek zorunda kalan davacılar tarafından; 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yıllarında uğradıklarını iddia ettikleri zararların tazmini istemiyle her yıl için ayrı ayrı yaptıkları başvuruların akıbeti hususunda bilgi verilmesi istemiyle yapılan 14/05/2015 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.", 6. maddesinde de; "Zarar gören veya mirasçılarının veya yetkili temsilcilerinin zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde, her hâlde olayın meydana gelmesinden itibaren bir yıl içinde zararın gerçekleştiği veya zarar konusu olayın meydana geldiği il valiliğine başvurmaları hâlinde gerekli işlemlere başlanır. Bu sürelerden sonra yapılacak başvurular kabul edilmez. Bu Kanun kapsamındaki yaralanma ve engelli hâle gelme durumlarında, yaralının hastaneye kabulünden hastaneden çıkışına kadar geçen süre, başvuru süresinin hesaplanmasında dikkate alınmaz. İlgili valilik dışında diğer valilikler, kaymakamlıklar, Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri, diğer bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan başvurular ilgili valiliğe gönderilir. Komisyon, zarar görenlerce yapılacak her başvuru ile ilgili çalışmalarını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde tamamlamak zorundadır. Zorunlu hâllerde, bu süre vali tarafından üç ay daha uzatılabilir..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Hakkari ili, Çukurca ilçesi, ... köyünde ikamet etmekte iken, terör olayları nedeniyle 1995 yılında köylerinden göç etmek zorunda kalan davacılar tarafından, uğradıklarını iddia ettikleri zararların ödenmesi istemiyle 5233 sayılı Kanun kapsamında başvuru yapıldığı, 1995-2006 yılları arasındaki zararlarının davalı idarece hesaplanarak 2010 yılında kendilerine ödendiği, 2006 yılından günümüze kadar köye dönüşlerin mümkün olmadığı iddiasıyla 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yılları olmak üzere her yıl için toplu olarak 5233 sayılı Kanun kapsamında başvuru yaptıkları, bu başvurulara karşı davalı idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmemesi üzerine söz konusu başvurularının akibetleri hakkında kendilerine bilgi verilmesi istemiyle 14/05/2015 tarihinde toplu olarak yaptıkları başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımmen reddedilmesine istinaden görülmekte olan davanın açıldığı, yapılan yargılama neticesinde ... İdare Mahkemesince ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararla davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği, kararın davacılar tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 12/05/2016 tarih ve E:2016/3004, K:2016/3525 sayılı kararı ile "davacıların başvularının işleme konulup konulmadığı, sürece dair bilgilendirilmediklerinin ortada olduğu, bu nedenle dava dilekçesinin davalı idareye tebliğ edilmek suretiyle davalı idarenin davacıların önceki başvuruları hakkında işlem yapıp yapmadığını araştırdıktan sonra karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozulduğu, ... İdare Mahkemesince bozma ara kararı uyarınca dosyanın tekemmüle sevkine karar verilse de bozma kararında belirtilen hususlarda araştırma yapılmadan işin esası hakkında karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davacıların, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2013 yılları içinde uğradıklarını iddia ettikleri zararların 5233 sayılı Kanun kapsamında ödenmesi istemiyle yaptıkları başvuruların akıbeti hususunda bilgi verilmesi istemine ilişkin olup, bu kapsamda davalı idarenin davacıların önceki başvuruları hakkında işlem yapıp yapmadığının araştırılması önem arz etmektedir.
Bu doğrultuda; Mahkeme tarafından yapılacak ara kararı ile başvurular hakkında işlem tesis edilip edilmediğinin, davacıların sürece dair bilgilendirilip bilgilendirilmediklerinin araştırılarak karar verilmesi gerekirken bu hususlar araştırılmadan işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yönünde verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 28/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.