T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/19
Karar No : 2024/5069
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm Seyahat Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, şirketlerinin belge sahipliğindeki 5676 belge nolu (A) Grubu seyahat acentası işletme belgesi ile "... Mah.... Cad. ... Sok. No:... ... İşh. K:... .../..." adresinde merkez, "... Mah. ... Meydanı ... .../..." adresinde şube faaliyeti gösteren "... Turizm Seyahat Acentası"nın işletme belgesinin 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 27. maddesinin (b) bendinin (3) numaralı alt bendi hükmü gereğince iptaline ilişkin ...tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü yazısı ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Makam Oluru işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davacı şirketin acentası olan ... Turizm Seyahat Acentası hakkında C. Ş. ve M. E. Y. isimli şahıslar tarafından şikayet dilekçesi verildiği, C. Ş.'ye ait şikayet dilekçesi üzerine anılan acentadan alınan savunmada, C. Ş. isimli şahsa 3.000.00 Euro borçlarının olduğu, bunun 1.800,00 Euro’luk kısmının ödendiği, 1.200,00 Euro olan kalan kısmını ise ödemeyi taahhüt ettiklerinin belirtildiği, M. E. Y.'ye ait şikayet dilekçesi üzerine acenta tarafından verilen savunmada, şikayetçi şahsın acentaya hac ziyareti kapsamında 26.500,00 TL ödeme yaptığı, şikayetçinin işçi vizesi işlemlerinde sorun çıktığı için ziyaretin gerçekleştirilemediği, vize işlemleri sırasında 3.500,00 Dolar masraflarının bulunduğu, bu masraf düşüldükten sonra 13.000.00 TL ödemenin şikayetçi şahsa yapılabileceği, ancak şikayetçi şahsın bu durumu kabul etmediği ve tam ücret iadesi istediğinin belirtildiği, öte yandan, şikayetler üzerine konunun incelenmek ve değerlendirilmek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına intikal ettirildiği, konu hakkında hazırlanan 'İnceleme ve Araştırma Raporu'yla adı geçen acentanın 2013 ve 2016 yıllarında hac organizasyonu düzenlemek amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı ile herhangi bir sözleşme yapmadığının tespit edildiği, dolayısıyla anılan acentanın Diyanet İşleri Başkanlığından hac ve umre düzenleme yetkisi almadığı halde hac düzenleyerek hem kamu düzeninde yer alan işleyişe aykırı bir işlem yaptığı, hem de müşterileri mağdur ederek müşteriyi aldatıcı, kamu güvenliğini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranışta bulunduğunun sübuta erdiğinin anlaşıldığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, müşteriyi aldatıcı, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranış sergilediği iddiasının gerçek dışı olduğu, kendilerini şikayet eden bir şahış ile sulh olmalarına, diğer şahsın ise şikayetinden vazgeçmesine rağmen kendilerinin haksız yere kusurlu bulunduğu, ihtar dahi yapılmadan belgelerinin iptal edildiği, belge iptaline gerekçe gösterilen ifadelerin geniş yorumlanmaması gerektiği, tebliğ edilen işlemde gerekçeye yer verilmediği iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, ... Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısı eki C. Ş'ye ait 27/07/2016 tarihli şikayet dilekçesinde, ... Turizm Seyahat Acentası aracılığı ile hacca gitmek üzere 3000,00 Euro ödeme yaptığı, ancak turizm acentasının seyahati yerine getirmediği ve yerine getirmediği hizmetin karşılığında almış olduğu paranın 1800,00 Euro'sunu geri ödediği, kalan 1200,00 Euro'nun iade edilmediği, 3 yıldır oyalandığı ve dalga geçildiği belirtilmesi üzerine anılan acentadan savunma istenildiği, acentanın 04/10/2016 tarihli yazısında, C. Ş. isimli şahsa 3.000.00 Euro borçlarının olduğu, bunun 1.800,00 Euro'luk kısmının ödendiği, 1.200,00 Euro olan kalan kısmını ise ödemeyi taahhüt ettikleri, hac için yapılan başvuruda sırası gelmediğinden dışarıdan vize alıp hacca götürdükleri için sıkıntı çıkabildiği ve vize alamadıkları belirtilmiştir.
Yine, M. E. Y. isimli şikayetçinin hac hizmeti alamadığı halde acentaya ödemiş olduğu toplam 9.000.00 Euro (26.500,00TL) bedelin kendisine ödenmediği, annesinin vizesi çıkmadığından hacca gidemedikleri, acentanın kendi avukatı tarafından da yasal boşlukların kullanılarak dolandırıcılık yapıldığını ifade ettiği içerikli şikayet dilekçesi üzerine acentadan konuya ilişkin savunma istenilmiş, bunun yanında M. E. Y. ve C. Ş.'ye ait hac hizmetini alamadıklarını konu alan şikayetler incelenmek ve değerlendirilmek üzere Diyanet İşleri Başkanlığına intikal ettirilmiş, anılan acentadan alınan M. E. Y.'ye ilişkin 04/04/2017 tarihli savunmada, şikayetçi şahsın acentaya hac ziyareti kapsamında 26.500,00 TL ödeme yaptığı, ucuz olması ve sıra beklememek adına işçi vizesi ile hacca gitmeyi tercih ettiği, şikayetçinin işçi vizesi işlemlerinde sorun çıktığı için ziyaretin gerçekleştirilemediği, vize işlemleri sırasında 3.500.00 Dolar masraflarının bulunduğu, bu masraf düşüldükten sonra 13.000,00 TL ödemenin şikayetçi şahsa yapılabileceği, ancak şikayetçi şahsın bu durumu kabul etmediği ve tam ücret iadesi istediği belirtilmiştir.
Bu arada, söz konusu şikayetlere ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığından alınan ... tarihli ve ... sayılı cevabi yazıda, M. E. Y. ve C. Ş.'ye ait şikayetlerin incelendiği, söz konusu şikayet konularının Mahkemeye taşındığı, ... Turizm Seyahat Acentasının 2013 ve 2016 yıllarında hac organizasyonu düzenlemek amacıyla Başkanlıkları ile herhangi bir sözleşme yapmadığı, şikayetçilerin sıra beklememek adına kayıt dışı olarak hacca gitmeye çalıştıkları, C. Ş. ve eşinin vize alamadığı, M. E. Y. için vize çıktığı ancak annesi için çıkmayınca hacca gitmekten vazgeçtikleri, 2013 ve 2016 yıllarında hac organizasyonu düzenlemek amacıyla Başkanlıkları ile acentanın sözleşme yapmadığından Başkanlıklarınca yapılacak işlem olmadığı, hukuki ihtilaf kapsamında olduğu belirtilmiştir.
Diğer taraftan, C. Ş. ve M. E. Y. isimli şahışlara ait şikayetlere ilişkin oluşturulan dosyanın incelenme ve araştırılması sonucu hazırlanan Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki Kontrolörler Kurulu Başkanlığının...tarih ve ... sayılı yazısı eki ... tarihli ve ... sayılı İnceleme ve Araştırma Raporuyla; “2013 ve 2016 yıllarında hac organizasyonu düzenlemek amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı ile herhangi bir sözleşme yapmadığının anlaşılması, hac organizasyonu yapma izni olmamasına rağmen bilerek ve isteyerek kişileri hacca götürmek vaadiyle paralarını almak suretiyle kişileri zor durumda bırakması ve bu hususların da müşteriyi aldatıcı, kamu güvenliğini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranışta bulunulması olarak değerlendirilmesi nedeniyle, 1618 sayılı Kanunu'nun 27. maddesinin (b) bendinin (3) numaralı alt bendi hükmü gereği ... Turizm Seyahat Acentasının işletme belgesinin iptal edilmesi" önerilmiş, söz konusu öneri doğrultusunda, şirketin belge sahipliğindeki 5676 belge nolu (A) Grubu seyahat acentası işletme belgesi ile "... Mah. ... Cad. ... Sok. No:1 ... İşh. K:... .../..." adresinde merkez, "... Mah. ... Meydanı ... .../..." adresinde şube faaliyeti gösteren "... Turizm Seyahat Acentası"nın işletme belgesinin 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 27. maddesinin (b) bendinin (3) numaralı alt bendi hükmü gereğince iptali dava konusu 05/06/2018 tarihli ve 484681 sayılı Makam Oluru ile uygun görülmüş, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... Valiliğine yazdığı ... tarihli ve ... sayılı yazı ile anılan Makam Oluru uyarınca ...... düzenleme tarihli, ... seri nolu işletme belgesi ile ... seri nolu şube izin belgesinin geçerliliğini yitirdiği, belgenin iptal edildiğine yönelik yazının davacıya iletilmesi ve kendilerine bilgi verilmesi ve davacı tarafından iptal edilen belgelerin ... Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne ivedi teslimi ve belgelerin ... tarih ve ... sayılı yazıları doğrultusunda ... Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünce arşivlenmesi gerektiği belirtilmiş, davacı şirkete de bu yazı doğrultusunda gerekli tebligat yapılmış, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
28/09/1972 tarih ve 14320 sayılı Resmi Gazete'de 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun ''Seyahat acentalarının yükümlülükleri'' başlıklı 10.maddesinde; ''Seyahat acentaları aşağıdaki hususlara uymak zorundadır:... b) Müşteriyi aldatıcı, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranışlarda bulunmamak.'' hükmü, ''İdarî para cezaları ve belge iptali'' başlıklı 27.maddesinde; ''Bu Kanun ve ilgili mevzuatta belirlenen esaslara uymayan seyahat acentalarına Bakanlıkça aşağıda belirtilen cezalar uygulanır... b) Seyahat acentası işletmesi belgesi aşağıdaki hallerde iptal edilir: 1- Bu Kanunun 12 nci maddesi hükümleri uyarınca zorunlu sigortanın yaptırılmaması. 2- Seyahat acentasının belge almaya esas niteliklerini kaybettiğinin veya bu Kanunda yer almayan faaliyetlerde bulunduğunun tespiti. 3- Bu Kanunun 10 uncu maddesinin (b) veya (e) bendini ihlal eden bir fiilin tespiti. Bu madde uyarınca işletme belgesi iptal olunan seyahat acentalarının isimleri veya iltibasa yol açacak bir isim hiçbir seyahat acentasına yeniden verilemez. Birlikçe geçici ve uzun süreli üyelikten çıkarma cezası verilen seyahat acentalarının belgeleri, fiilleri bu maddenin (b) bendi uyarınca bir cezayı gerektirmiyorsa, geçici men süresince iptal edilir.
'' hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta davacı şirket bünyesindeki acentadan şikayetçi olan şahısların sıra beklememek adına kayıt dışı olarak işçi vizesi vb. yollar ile hacca gitmeye çalıştıkları, bu kapsamda davacı şirket bünyesindeki acentaya ödeme yaptıkları ancak vizelerinin çıkmaması sebebiyle hacca gidemedikleri, yapılan ödeme geri istenildiğinde de yapılan masraflar gerekçe gösterilerek acenta tarafından eksik ödeme yapıldığı veya ödeme yapılmadığı, bunun üzerine konunun Bakanlığa intikal ettirildiği ve aktarılan süreç sonucunda da dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Her ne kadar davacı şirket bünyesindeki acentanın şikayete konu 2013 ve 2016 yıllarında hac organizasyonu düzenlemek amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığı ile herhangi bir sözleşme yapmamasına ve hac organizasyonu yapma izni olmamasına rağmen kişileri resmi olmayan yollardan hacca götürmek vadiyle paralarını almak suretiyle kişileri zor durumda bırakması eylemleri nedeniyle idari işlem tesis edilebileceği açık ise de olayın oluş biçimi ve şikayet sahiplerinin sıra beklememek adına resmi olmayan yollardan hacca gitmek için davacı şirket bünyesindeki acentaya başvurmuş oldukları dikkate alındığında söz konusu eylemlerin müşteriyi aldatıcı, kamu güvenini sarsıcı ve ülke turizmini baltalayıcı davranışlarda bulunma kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının seyahat acente işletme belgesinin iptal edilmesine gerekçe gösterilen fiil ile verilen ceza arasında adil denge bulunmadığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/11/2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.