T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3977
Karar No : 2024/5509
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Uluslararası Fuarcılık ve
Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, organizatörlüğünü yaptığı 2006 yılı yurt dışı fuarlarına ilişkin toplam 1.065.164,86 Euro organizatör teşvikine 31/03/2007 tarihinden itibaren işleyen 284.835,144 Euro faiziyle birlikte toplam 1.350.000,00 Euro'nun Merkez Bankası kur karşılığı olan 4.036.500,00 TL tazminatın en yüksek banka faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı beraat kararının gerekçesinin mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde; katılımcı firmaların yurt dışı fuarlarına katılımlarına ilişkin ödemeleri gereken katılım bedellerini fuar öncesinde doğrudan organizatör firma hesabına yatırmaları gerektiği ancak katılımcı firmaların davacı şirkete ödemesi gereken tutarların katılımcı firmalar tarafından değil de davacı şirket çalışanları tarafından davacı şirketin banka hesabına yatırıldığı, bu hususun ise 2004/6 sayılı Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, müfettişlerce hazırlanan raporunun 2004/6 sayılı Tebliğe aykırı olduğu, raporda fuarların düzenlendiği ve katılımcı şirketlerin fuarlara katıldığının belirtildiği, ceza davası nedeniyle teşvik ödemesinin yapılmadığı, ancak bu davada şirket yetkililerinin beraat ettiği ve kararın onanarak kesinleştiği, buna rağmen idarenin yükümlülüğünü yerine getirmekten kaçındığı, mahkemece bilirkişi incelemesi yapılmadan, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, 2006 yılında yurt dışında düzenlediği fuarlar için ödenmesi gereken organizatör desteğinin, şirket yöneticileri hakkında açılan ceza davasının devam ettiğinden bahisle ödenmediği, ancak söz konusu ceza davasında şirket yöneticilerinin beraatlerine karar verildiği belirtilerek 06/05/2015 tarihinde davalı idareye 2006 yılı fuar desteğinin ödenmesi istemiyle başvuru yapılmıştır.
Davacının bu başvurusu davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan, davacı şirket yetkililerinin ve çalışanlarının "Suç İşlemek Amacıyla Kurulan Örgüte Üye Olma, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından yargılandıkları ceza davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile sanıkların ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiş, anılan karar Yargıtay ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2004/6 sayılı Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğ’in 1. maddesinde; “Bu Tebliğin amacı yurt dışında gerçekleştirilen ticari nitelikli, Türk İhraç Ürünleri Fuarları, Sektörel Türk İhraç Ürünleri Fuarları ve Milli Katılım organizasyonlarına firmalarımızın iştiraki ile uluslararası sektörel nitelikli fuarlara bireysel katılımlarının sağlanması suretiyle ihracatımızın desteklenmesidir.”, 3. maddesinde; “Bu tebliğde geçen ... Organizatör: Müsteşarlık tarafından adlarına Geçici Belge veya Belge düzenlenmiş, yurt dışında Türk İhraç Ürünleri Fuarı, Sektörel Türk İhraç Ürünleri Fuarı ve Milli Katılım organizasyonu gerçekleştirme yetkisi verilen firma ve kuruluşları, ... Katılımcı: Bu Tebliğ kapsamındaki yurt dışı fuarlara katılan veya uluslararası nitelikteki sektörel fuarlara bireysel katılım sağlayan İhracatçı Birliğine üye, yurt içinde imalat sanayi ve muhtelif üretim kollarında faaliyette bulunan firmalar ile bunların ürünlerinin pazarlamasını yapan Türkiye"de yerleşik firma ve kuruluşları”... ifade eder", 10. maddesinde; “Katılımcı ve organizatörün bu Tebliğde belirtilen desteklerden yararlanabilmesi için, harcamalarını fatura ve bankacılık sistemi çerçevesinde düzenlenen ödeme belgeleri ile (Bankacılık sisteminin henüz yerleşmediği ülkelerde ödemenin ne şekilde yapılacağı Müsteşarlık tarafından ayrıca belirlenir) tevsik etmeleri gereklidir.”, 16. maddesinde; “Organizatörün; a) Ülkemizin sahip olduğu ekonomik potansiyeli, teknolojik seviyeyi ve ihraç ürünlerimizin imajını ve kalitesini en iyi şekilde tanıtma amacına uygun davranmadığının, b) Fuar süresince gösterdiği organizasyon yaklaşımının ülkemiz itibarını zedelediğinin, c) Katılımcı firmalara taahhütlerini yerine getirmediğinin, d) Yanıltıcı ve/veya gerçeğe aykırı bilgi verdiğinin ve/veya belge ibraz ettiğinin, e) Bu Tebliğ hükümlerine aykırı fiillerde bulunduğunun, tespit edilmesi halinde destek talebi kabul edilmez. Bu fiillerin ödeme yapıldıktan sonra belirlenmesi durumunda 18’inci madde hükmü çerçevesinde işlem yapılır.”, 17. maddesinde; "Katılımcının, yanıltıcı ve/veya gerçeğe aykırı bilgi verdiğinin ve/veya belge ibraz ettiğinin, Türk malı imajına zarar verdiğinin, kalitesiz ürünler sergilediğinin, fuar süresince gösterdiği tanıtıma yönelik yaklaşımının ülkemiz itibarını zedelediğinin ve bu Tebliğ hükümlerine aykırı fiilerde bulunduğunun tespiti halinde destek talebi kabul edilmez. Bu fiilerin ödeme yapıldıktan sonra belirlenmesi durumunda 18' inci madde hükmü çerçevesinde işlem yapılır.", 18. maddesinde; “Bu Tebliğ kapsamında katılımcıya veya organizatöre haksız ödeme yapıldığının tespiti halinde geri alma işlemi için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Cezai müeyyide gerektiren diğer hallerde ise ilgililer hakkında ayrıca kanuni takibat yapılır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin 2004/6 sayılı Tebliğin Uygulama Usul ve Esaslarının 12. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; "Yurt dışı fuar katılımlarında, Organizatör Firma/Kuruluşlara yapılan ödemelerin Banka aracılığıyla veya diğer şekillerde ödendiğini tevsik eden ödeme belgeleri ", 17. maddesinde; "Katılımcı ve organizatörün 2004/6 sayılı Tebliğde belirtilen desteklerden yararlanabilmesi için, harcamalarını fatura ve bankacılık sistemi içinde düzenlenen ödeme belgeleri ile (Bankacılık sisteminin henüz yerleşmediği ülkelerde ödemenin ne şekilde yapılacağı Müsteşarlık tarafından ayrıca belirlenir) tevsik etmeleri gerekmektedir." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen bu düzenlemeler ile ülkemizde faaliyet gösteren firmaların yurt dışında yapılacak organizasyonlara katılımının arttırılması ve uluslararası sektörel nitelikli fuarlara bireysel katılımın sağlanması suretiyle ihracatın desteklenmesi amaçlanmaktadır.
Bu kapsamda, davacı şirket organizatör firma olarak 2005 ve 2006 yıllarında çeşitli ülkelerde fuarlar düzenlemiştir. Ancak, 2005 ve 2006 yıllarında gerçekleştirilen yurt dışı fuar organizasyonlarıyla ilgili olarak 2004/6 sayılı Tebliğ kapsamında destekten yararlandırılan veya destek müracaatında bulunan firmalar hakkında İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünce soruşturma başlatılmış, bunun üzerine de Bakanlık Müsteşarlık Makam onayı ile görevlendirilen Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret Kontrolörleri Kurulu tarafından yapılan incelemeler sonucunda 26/06/2008 tarih ve 1 sayılı İnceleme Raporu hazırlanmıştır.
Davalı idare tarafından, anılan İnceleme Raporu esas alınmak suretiyle yurt dışı fuarlara ilişkin katılımcı firmalara ödenen destekleme fiyat istikrar fonu ödemelerinin geri istenilmesine ilişkin işlemler tesis edilmiş, davacı şirketin 2005 yılında düzenlediği yurt dışı fuarlara ilişkin katılımcı firmalara ödenen destekleme fiyat istikrar fonu ödemelerinin geri istenilmesine ilişkin tesis edilen bu işlemlerin iptalleri istemiyle katılımcı firmalar tarafından birçok dava açılmıştır.
Başka şirketler tarafından açılan anılan davalarda, İdare Mahkemelerince davaların reddine karar verilmiş ise de, kararların temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesince; organizatör firma hakkında yurt dışında düzenlediği fuarlarda usulsüzlük yaptığı iddiasıyla ceza soruşturması başlatıldığı, devamında konunun Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret Kontrolörleri Kurulu tarafından incelendiği, dış ticaret kontrolörleri tarafından, ceza soruşturması aşamasında elde edilen veriler esas alınarak düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda; CNR tarafından 2005 ve 2006 yıllarında düzenlenen fuarlara katılan katılımcı şirketlerin anılan firmaya ödemesi gereken katılım bedellerinin CNR çalışanları tarafından İş Bankası Atatürk Havalimanı şubesine ödendiği, bu durumun katılımcı firmalar tarafından katılım bedeli ödenmediği anlamına geldiği, dolayısıyla katılımcılar tarafından yapılan bir harcama olmadığından, katılımcıların destekten yararlanamayacağı, bununla birlikte inceleme konusu fuarların CNR tarafından gerçekte düzenlendiği ve katılımcı firmaların da fuarlara iştirak ettikleri, bu sebeple, gerçekte yapılmayan fuarlara veya hayali katılımcılar adına teşvik almak ya da teşvik müracaatında bulunmak gibi bir durumun söz konusu olmadığı dikkate alındığında, ceza davası sürecindeki gelişmeler de incelenerek durumun idarece ayrıca değerlendirilmesi gerektiği tespitlerine yer verildiği belirtilerek, "... fuarına katıldığının ve organizatör firmaya ödemesi gereken katılım bedelini ödediğinin sabit olması karşısında, Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğin amacına aykırı olarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık; davayı reddeden Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddine dair kararların bozulmasına karar verilmiş (Danıştay Onuncu Dairesinin 23/01/2017 tarih ve E:2016/714, K:2017/285 sayılı ve 21/05/2015 tarih ve E:2012/3590, K:2015/2437 sayılı kararları vd.) ve mahkemelerce bozma kararlarına uyularak dava konusu işlemlerin iptaline dair verilen kararlar da onanmıştır.
Öte yandan, davacı şirket yetkililerinin ve çalışanlarının "Suç İşlemek Amacıyla Kurulan Örgüte Üye Olma, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından yargılandıkları ceza davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile sanıkların ayrı ayrı beraatlerine karar verilmiş, anılan karar Yargıtay ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla onanmıştır.
Bu itibarla, işbu davada İdare Mahkemesince, "katılımcı firmaların yurt dışı fuarlarına katılımlarına ilişkin ödemeleri gereken katılım bedellerini fuar öncesinde doğrudan organizatör firma hesabına yatırmaları gerektiği ancak katılımcı firmaların davacı şirkete ödemesi gereken tutarların katılımcı firmalar tarafından değil de davacı şirket çalışanları tarafından davacı şirketin banka hesabına yatırıldığı, bu hususun ise yukarıda yer verilen 2004/6 sayılı Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil ettiği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince, taraflardan davacının düzenlediği yurt dışı fuarlara ilişkin tüm bilgi ve belgeler istenip, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler göz önünde bulundurularak, dosya üzerinden yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, yapılacak bilirkişi incelemesinde, 2004/6 sayılı Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğ'e göre katılımcı firmaların fuarlara iştirak ettiklerine ve organizatör firmaya ödenmesi gereken katılım bedelini ödediklerine ilişkin bilgi ve belgeler incelenmek suretiyle, davacının organizatörlüğünü yaptığı 2006 yılı yurt dışı fuarlarına ilişkin organizatör desteğine hak kazanıp kazanmadığı, hak kazandı ise ne kadar destek ödenmesi gerektiğine ilişkin hesaplama yapılması gerekmektedir. Öte yandan, davacı tarafından katılımcı firmaların destek ödemelerinin de kendisine ödenmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de katılımcı firmaların fuarlara katılımlarına ilişkin destek ödemelerinin katılımcı firmalara yapılması gerektiğinden bu kısım yönünden bir hesaplama yapılmaması gerektiği anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.