T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/901
Karar No : 2024/1379
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sağlık Hiz. ve Yapı San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Müfettişlerince şirket nezdinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen ...tarih ve ...sayılı inceleme raporuna istinaden, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4 ve 50. maddelerine aykırı hareket edildiğinden bahisle, aynı Kanun'un 77 ve 78. maddeleri uyarınca toplam 770.310,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı ceza kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:.., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket tarafından devre tatil satışlarına ilişkin sözleşme ve uygulamalarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edildiğinin Bakanlık Müfettişleri tarafından davacı şirket nezdinde yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İnceleme Raporunda açıkça tespit edildiği ve davacı şirketin iptal istemine ilişkin itirazlarının yerinde olmadığı, söz konusu tespitlere dayalı olarak davacı şirkete para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, inceleme raporunun kendilerine tebliğ edilmediği, ceza miktarı hesaplamasının yanlış olduğu, her bir başvuru için ve kimin adına ne miktar ceza uygulandığının tam ve net olarak anlaşılamadığı ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; Gümrük ve Ticaret Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Onayı ve Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı görevlendirme yazıları uyarınca İstanbul ilinde faaliyet gösteren davacı şirketin devre tatil satışlarına ilişkin sözleşme ve uygulamalarının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Bakanlık Müfettişi tarafından incelendiği, yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 20/12/2017 tarih ve 417-C/04-1 sayılı İnceleme Raporuna göre,
- "Tüketicilerle akdedilen sözleşmelerin kurulmasından en az bir gün öncesinde tüketicilere ön bilgilendirme formu verme yükümlülüğünü yerine getirmediğinin ve ön bilgilendirme olarak tüketicilere verildiği beyan edilen "Müşteri Ön Bilgilendirme Formu" başlıklı belgede Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliği eki Ek-5'te belirtilen (e), (f), (g), (h), (ı), (i), (j), (k), (m), (n),(o) (ö),(p), (r), (s), (ş) bentleri uyarınca ön bilgilendirme formunda yer alması gereken bilgiler ile (u) bendinin 1. ve 2. fıkrası uyarınca ön bilgilendirme formunda yer alması gereken bilgilere yer verilmediğinin anlaşıldığı, bu durumun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 50/4 maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Kanunun 77'nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 2015 yılına ait 116 adet tüketici işleminin her biri için 1.101.-TL(1.101.-TLx116=)127.716.-TL, 2016 yılına ait 76 adet tüketici işleminin her biri için 1.162.-TL(1.162.-TLx76=)88.312 TL ve 2017 yılına ait 1 adet tüketici işlemi için 1.206.-TL olmak üzere toplamda 217.234.-TL idari para cezasının uygulanması gerektiği;
-Şirket ile tüketiciler arasında akdedilen "Göral Termal Tatil Köyü Devremülk Sözleşmesi" başlıklı sözleşmelerin tamamında satıcının veya sağlayıcının MERSİS numarasına, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres, fak numarası ve elektronik posta, verilen teminat bilgisine, yapı ruhsatının alınış tarihi, sözleşme konusu hakkın devir veya teslim tarihinin sözleşme tarihinde itibaren otuz altı ayı geçemeyeceği bilgisine, sözleşmeden dönülmesi durumunda, sözleşme bedelinin yüzde ikisine kadar tazminat ödenmesi haricinde tüketiciden herhangi bir isim altında bedel talep edilemeyeceği bilgisine, sözleşme konusu hakkında devir veya tesliminden sonra geçerli olmak üzere tarafların sözleşmeyi fesih şartları ile sözleşmenin feshedilmesi halinde bunun sonuçları bilgisine, tüketicilerin uyuşmazlık konusundaki başvurularını tüketici mahkemesine veya tüketici hakem heyetine yapabilecekleri bilgisine, tüketicilere devre mülk hakkı veren 86 adet sözleşmede "Bu sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkınız bulunmaktadır." ibaresine, tüketicilere devre tatil hakkı veren 115 adet sözleşmede "Bu sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkınız bulunmaktadır. Cayma süresi içinde sözleşmeye konu mal veya hizmet karşılığında herhangi bir isim altında ödeme yapmanızı veya borç altına sokan herhangi bir belge vermenizi istemeyeceğimizi taahhüt ederiz." ibaresine, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 50/11. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde yer verilmemesi nedeniyle, aynı Kanun'un 77/3.maddesi uyarınca 2015 yılına ait 116 adet tüketici işleminin her biri için 1.101.-TL(1.101.-TLx116=) 127.716.-TL, 2016 yılına ait 76 adet tüketici işleminin her biri için 1.162.-TL(1.162.-TLx76=)88.312 TL ve 2017 yılına ait 1 adet tüketici işlemi için 1.206.-TL olmak üzere toplamda 217.234.-TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Şirket tarafından devre tatil satışları kapsamında tüketicilerle akdedilen 201 adet Göral Termal Tatil Köyü Devremülk Sözleşmesinden, devre mülk hakkı veren 86 adet sözleşme hariç olmak üzere, 115 adet devre tatil hakkı veren sözleşmenin 85 adedinde tüketicilerden cayma hakkı süresi dolmadan önce ödeme alınmasının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 50/6. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle aynı Kanunun 77/3.maddesi uyarınca 2015 yılına 33 adet tüketici işleminin yer biri için (1.101.-TL(1.101.-TLx33=) 36.333.-TL ve 2016 yılına ait 52 adet tüketici işleminin her biri için 1.162.-TL (1..162.-TLx52=)60.424.-TL olmak üzere toplamda 96.757 TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Ön ödemeli devre tatil satışları kapsamında sözleşmeden dönme hakkını kullanan 32 tüketiciye ilişkin bedel ve kıymetli evrak iadelerinin Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 14/4. maddesine aykırılık teşkil edecek şekilde %25 oran ve tutarında kesinti yapılarak iade edilmesinin 6502 sayılı Kanunu'un 50/9. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle aynı Kanunun 77/3.maddesi uyarınca 2015 yılına ait 7 adet tüketici sözleşmeden dönme işleminin her biri için 1.101.-TL(1.101.-TLx7=)7.707.-TL,2016 yılına ait 14 adet tüketici sözleşmeden dönme işleminin her biri için 1.262.-TL(1.162.-TLx14=)16.268.-TL ve 2017 yılına ait 11 adet tüketici sözleşmeden dönme işleminin her biri için 1.206 TL(1.206-TLx11) 13.266TL olmak üzere toplamda 37.241.-TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Şirket tarafından Göral Termal Tatil Köyü isimli proje kapsamında gerçekleştirilen satışlarda, Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 14/7. maddesine aykırı olacak şekilde projenin inşa edileceği arsa üzerinde yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi akdedilmesinin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 50/2. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Kanunun 77/5. maddesi uyarınca yapı ruhsatı alınmadan yapılan son satışın gerçekleştiği 2016 yılına ilişkin olarak öngörülen 116.254.-TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Göral Termal Tatil Köyü isimli projenin inşa edildiği taşınmazlara ilişkin tapu kayıtlarında herhangi bir kat irtifakı ve /veya kat mülkiyeti tescil işleminin bulunmadığı, bu nedenle şirket tarafından Göral Termal Tatil Köyü isimli proje kapsamında tüketicilere herhangi bir taşınmaz devir ve/veya tesliminin söz konusu olmadığı, bu doğrultuda ön ödemeli devre tatil satışları uyarınca 20/12/2014 tarihi öncesinde tüketicilerle akdedilen 47 adet sözleşme uyarınca sözleşmeye konu taşınmazların Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 15/3. maddesine aykırı olacak şekilde 36 ay içerisinde tüketicilere devir ve/veya teslim işleminin yapılmamasının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 50/10. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Kanunun 77/4. maddesi uyarınca 20/12/2017 tarih öncesinde gerçekleştirilmeyen taşınmaz teslim işleminin her biri için 1.206 TL (1.206-TLx47) 56.682 TL olmak üzere toplamda 56.682.- TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Şirket tarafından ibraz edilen ve tüketicilere taksitle satış yöntemiyle gerçekleştirilen satışlar uyarınca 2015 yılında tanzim edilen 54 adet, 2016 yılında tanzim edilen 63 adet olmak üzere toplam 117 adet senedin incelenmesi neticesinde; senetlerin tamamının emrine kaydı ihtiva ettiği dolayısıyla da niteliği itibarıyla nama yazılı olmadığının tespit edildiği, bu durumun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 4/5. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Yasanın 77/1. maddesi uyarınca 2015 yılında tanzim edilen 54 adet senedin (tüketici işleminin) her biri için 220.-TL(220.-TLx54=) 11.880 TL, 2016 yılında tanzim edilen 65 adet senedin (tüketici işlemini) her biri için 232 TL (232.-TLx63=) 14.616 TL olmak üzere toplamda 26.496 TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
-Bakanlığa intikal eden tüketici şikayetlerine ilişkin olarak, Hüseyin Doğu isimli tüketici tarafından şirkete ulaşan yazılı sözleşme fesih talebinin tarihi olan 08/11/2016 tarihi esas alındığında mezkur tüketiciye Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 14/4. maddesine aykırılık teşkil edecek şekilde 90 gün içerisinde tüketiciye iade edilmesi gereken tutarın ve tüketiciyi borç altına sokan belgelerin iade edilmemesinin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 50/9. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Yasanın 77/3. maddesi uyarınca 2017 yılına ait 1 adet tüketici sözleşmeden dönme işlemi için 1.206 TL idari para cezası uygulanması gerektiği,
-Yücel Bulut isimli tüketiciyle akdedilen sözleşme uyarınca sözleşmeye konu taşınmazın Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri Yönetmeliğinin 15/3. maddesine aykırı olacak şekilde 36 ay içerisinde devir ve /veya teslim işleminin yapılmaması hususunun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 50/10. maddesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle, aynı Yasanın 77/4. maddesi uyarınca 21/06/2017 tarihinde gerçekleştirilmeyen taşınmaz teslim işlemi için 1.206.-TL idari para cezasının uygulanması gerektiği,
- Davacının 2016 yılı cari dönemine ait gelir tablosu incelendiğinde, şirketin 2016 yılı brüt satışlarının 220.506,80 TL, alınan sipariş avanslarının da 61.597.199,15 TL olduğu" belirtilmiştir.
İnceleme raporunda yer alan bu tespitler doğrultusunda anılan tutarların % 5'i de dikkate alınmak suretiyle davacının tespit edilen gelirine oranla inceleme raporunda önerilen toplam 770.310,00 TL idari para cezasının uygulandığı, davacı tarafından, söz konusu para cezasının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle) "Temel İlkeler" başlıklı 4. maddesinin 5. fıkrasında, "Tüketicinin yapmış olduğu işlemler nedeniyle kıymetli evrak niteliğinde sadece nama yazılı ve her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde senet düzenlenebilir. Bu fıkra hükümlerine aykırı olarak düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir... "hükümleri; "Devre tatil ve uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri" başlıklı 50. maddesinde, "(1) Devre tatil sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için kurulan ve tüketiciye bu süre zarfında birden fazla dönem için bir veya daha fazla sayıda gecelik konaklama imkânı veren sözleşmelerdir. (2) Devre tatil sözleşmeleri ile sağlanan hakkın şahsi veya ayni bir hak olması bu maddenin uygulanmasını engellemez. Devre tatile konu taşınmazın inşa edileceği arsa için yapı ruhsatı alınmadan tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi yapılamaz. ... (4) Tüketicilere aşağıdaki sözleşmelerin kurulmasından en az bir gün önce, Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formu verilmesi zorunludur: a) Devre tatil sözleşmeleri, b) Uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri, c) Değişim sözleşmeleri, ç) Satıcı veya sağlayıcının, devre tatil veya uzun süreli tatil hizmetinin alınıp satılması hususunda tüketiciye yardımcı olduğu yeniden satış sözleşmeleri, .... (6) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç olmak üzere, cayma süresi dolmadan satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. Devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri ve bu sözleşmelerle birlikte düzenlenmiş olan yeniden satım, değişim ve ilgili diğer tüm sözleşmeler cayma hakkının kullanılması ile birlikte kendiliğinden sona erer. .... (9) Devre tatile konu taşınmazın ön ödemeli satılması durumunda, devir veya teslim tarihine kadar tüketicinin herhangi bir gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı vardır. Sözleşmeden dönülmesi durumunda satıcı, sözleşme bedelinin yüzde ikisine kadar tazminat talep edebilir. Satıcı, yükümlülüklerini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse tüketiciden herhangi bir bedel talep edemez. Sözleşmeden dönülmesi durumunda, tüketiciye iade edilmesi gereken tutar ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belge, dönme bildiriminin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren en geç doksan gün içinde tüketiciye geri verilir. Satıcının aldığı bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi iade ettiği tarihten itibaren, tüketici on gün içinde edinimlerini iade eder. (10) Devre tatil amaçlı taşınmazın ön ödemeli satışında devir ve teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren otuz altı ayı geçemez. (11) Devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti, yeniden satım, değişim sözleşmeleri ve ön bilgilendirmenin içeriği, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri, cayma hakkı, ön ödemeli satışlar ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir."hükümleri; "Ceza Hükümleri" başlıklı 77. maddesinde, " (1) Bu Kanunun 4 üncü, 6 ncı, 7 nci, 18 inci, 19 uncu, 20 nci, 21 inci, 23 üncü, 26 ncı, 30 uncu, 33 üncü, 35 inci, 48 inci, 49 uncu, 51 inci, 52 nci, 54 üncü ve 57 nci maddelerinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için iki yüz Türk Lirası idari para cezası uygulanır....(3) Bu Kanunun 24 üncü, 25 inci, 27 nci, 28 inci, 29 uncu, 34 üncü, 36 ncı, 37 nci, 38 inci, 39 uncu, 41 inci, 43 üncü, 45 inci, 46 ncı maddeleri ile 31 inci maddesinin birinci, ikinci ve dördüncü, 40 ıncı maddesinin ikinci, 47 nci maddesinin üçüncü, dördüncü, beşinci, yedinci ve 50 nci maddesinin dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, dokuzuncu ve on birinci fıkralarında belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır. (4) Bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında teslim edilmeyen her konut için yirmi bin Türk Lirası, 50 nci maddesinin onuncu fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır. (5) Bu Kanunun 40 ıncımaddesinin üçüncü fıkrası ile 47 nci ve 50 nci maddelerinin ikinci fıkralarında belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında yüz bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.... "(19)Bu maddenin sekizinci, dokuzuncu, on ikinci ve on üçüncü fıkralarındaki idari para cezaları hariç olmak üzere, aykırılığın tespit edildiği tarih itibarıyla bir takvim yılında uygulanan toplam idari para cezası tutarının yirmi beş bin Türk Lirasını aştığı durumlarda, bu miktardan az olmamak ve yüz milyon Türk Lirasını geçmemek üzere toplam idari para cezası tutarı;
a)Cezaya muhatap gerçek ya da tüzel kişinin, aykırılığın tespitinden bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde beşini aşamaz. Bir önceki yıl gayrisafi gelirinin oluşmaması hâlinde, tespit tarihi itibarıyla oluşan gayrisafi geliri dikkate alınır. Gayrisafi gelirlerinin bildirilmediği veya yanlış bildirildiği durumlarda bu bent hükmü uygulanmaz.
b) Bankalar, tüketici kredisi veren finansal kuruluşlar ve kart çıkaran kuruluşlar için, kamuya açıklanan en son finansal tablolarda yayınlanan öz kaynağının binde beşini aşamaz" hükümleri düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Olayda, davacı şirket tarafından tüketicilerle yapılan devre tatil sözleşmelerinin ve bu sözleşmeler uyarınca tanzim edilen senetlerin 6502 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka aykırılıklarının tespiti sonucunda toplamda 770.310,00 TL idari para cezası uygulandığı, söz konusu idari para cezası tutarının firmanın 2016 yılı gayrisafi gelirlerinin %5ini aşmayacak şekilde verildiği belirtilerek dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Esasen, tesis edilen para cezası miktarı ceza muhatabının ilgili cari yıl gayrisafi gelirinin %5'ini geçemeyeceğinden, öncelikle bahsi geçen yıl gayrisafi gelirinin usulüne uygun tespit edilip edilmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, 6502 sayılı Kanun'un 77. maddesinin 19. fıkrası uyarınca idari para cezasının hesaplanmasında esas alınan "gayrisafi gelir" kavramının belirlenmesi hususunda 6502 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatında açık bir hüküm bulunmamakla birlikte; 15/02/2009 tarih ve 27142 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle (f) bendinde, Yıllık Gayri Safi Gelirin, "Tek düzen hesap planındaki net satışları veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa, Kurul tarafından saptanacak olan, net satışlara en yakın geliri" ifade ettiği belirtilmiştir.
Öte yandan, 26/12/1992 tarihli mükerrer Resmî Gazetede yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde, (Giriş), a)Muhasebenin Temel Kavramları, b)Muhasebe Politikalarının Açıklanması, c)Mali Tablolar İlkeleri, d)Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması, e)Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve İşleyişi konularında düzenlemelerin yapıldığı, Tebliğde, 340-Alınan Sipariş Avansları hesabının, "işletmenin satış amacıyla gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin tahsil ettiği tutarların izlendiği hesap" olduğu, hesap işleyişinin, alıcılardan alınan avansların bu hesabın alacağına, malın teslim edilmesi, hizmetin görülmesi halinde borcuna yazılmasıyla gerçekleştiği, 440-Alınan Sipariş Avansları hesabının, "işletmenin satış sözleşmesine dayanarak mal ve hizmetin tesliminden önce tahsil ettiği bir yılı aşan avansların izlendiği hesap" olduğu, hesap işleyişinin, alıcılardan alınan avansların bu hesaba alacak, vadesi bir yılın altına düşenlerin "340-Alınan Sipariş Avansları Hesabı"na aktarılmak suretiyle bu hesaba borç kaydedilmekle gerçekleştiğinin belirtildiği, Tebliğin "Gelir Tablosu Hesapları" bölümünde, Brüt Satışlar'ın, işletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan yada tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsadığı, satılan mal ve hizmetlerle ilgili sübvansiyonlar, satış tarihindeki vade farklarının, ihracatla ilgili dönem içinde ortaya çıkan kur farklarının, vergi iadelerinin brüt satışlar içinde gösterileceği, brüt satışlara "Katma Değer Vergisi"nin dahil edilmeyeceği, brüt satışların; yurtiçi satışlar, yurtdışı satışlar ve diğer gelirler şeklinde bölümleneceği ifade edildikten sonra, Satış İndirimlerinin, net satış hasılatına ulaşabilmek için brüt satışlardan indirilmesi gereken değerleri kapsadığı, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler şeklinde bölümleneceği belirtilmiştir.
Yukarıda aktarılan düzenlemelere göre, Tek Düzen Muhasebe Sistemi açısından "alınan sipariş avansları hesabı", işletmenin borcu olarak muhasebeleştirildiğinden ve belirli bir yılın gelirine ilişkin olmadığından anılan avansların gayrisafi gelir içerisinde değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, yıllık gayri safi gelirin de, işletmenin ilgili yıl net satışları kapsamında alınan ya da tahakkuk ettirilen değerlerden ibaret olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu idari para cezası miktarı belirlenirken işletmenin yıllık gayrisafi gelirinin hesabında alınan avansların yıllık gayrisafi gelir miktarına eklenmesi suretiyle ortaya çıkan miktara göre idari para cezası tutarının belirlenmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/04/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.