T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1623
Karar No : 2024/5126
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan tapu iptali ve tescil davasında mahkeme veznesine depo ettirilen bedelin kararın kesinleşmesine kadar faiz işletilmesinin bankaya bildirilmemesinden kaynaklandığı iddia edilen 300.000,00 TL zararın, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkeme kararları neticesinde müzekkere yazılıp yazılmaması hususunun yargılama fonksiyonundan bağımsız tutulamayacağı, fonksiyonel anlamda idari işlem olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı ve yargılamaya ilişkin işlemler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, yargılama faaliyetinden dolayı uğranılan zararların tazmini amacıyla açılacak tazminat davalarının da 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca Yargıtay ilgili hukuk dairesinde açılması gerektiği belirtilerek davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, davanın idari yargının görevinde olduğu, mahkeme kalem personelinin görevini gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle zararın meydana geldiği ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tapu iptali ve tescil davasında mahkeme veznesine depo ettirilen bedelin kararın kesinleşmesine kadar faiz işletilmesinin bankaya bildirilmemesinden kaynaklandığı iddia edilen 300.000,00 TL zararın, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanununun işlem tarihindeki halinde, Yasal Önalım Hakkının Kullanılması başlıklı 734. maddesinin ikinci fıkrasında "Önalım hakkı sahibi, adına payın tesciline karar verilmeden önce, satış bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini, hâkim tarafından belirlenen süre içinde hâkimin belirleyeceği yere nakden yatırmakla yükümlüdür." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, Antalya ili, Konyaaltı ilçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde bulunan taşınmazla ilgili şufa davasında yargılama aşamasında 425.726,00 TL'nin 09/04/2014 tarihinde mahkeme veznesine depo edildiği ve 29/05/2014 tarihli kararda depo ettirilen paranın kesinleşme tarihine kadar faiz işletilecek şekilde mahkeme adına açılacak hesaba yatırılmasının belirtildiği ancak bu hususta bankaya müzekkere ile bildirim yapılmadığı, bu nedenle de paranın vadesiz olarak değerlendirildiği, faizsiz kaldığı ve davacılar tarafından bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdari işlem, genel olarak, idare fonksiyonunun yerine getirilmesi amacıyla yapılan irade açıklaması olarak tanımlanabilir.
İdare fonksiyonu ise devletin, yasama, yargı ve hükümet etme fonksiyonları dışında kalan işlerden meydana gelir.
Yargısal işlemlere gelince, yargı fonksiyonunun yerine getirilmesi amacıyla, başka anlatımla, hukuki bir uyuşmazlığa çözüm üretmek için bağımsız mahkemelerce yargısal usuller izlenerek tesis edilen işlemlerdir. O halde, bir işlemin yargısal işlem olarak nitelendirilebilmesi için üç koşulun bir arada bulunması gerekmektedir:
1. İşlemin hukuki bir uyuşmazlığa çözüm üretmek için tesis edilmiş olması
2. İşlemin bağımsız mahkemelerce tesis edilmiş olması
3. İşlemin yargısal usuller izlenerek tesis edilmiş olması
Uyuşmazlıkta, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/05/2014 tarihli kararıyla, yargısal usuller izlenerek hukuki bir uyuşmazlığa çözüm üretildiği, mahkeme veznesine depo ettirilen paranın Vakıflar Bankası Antalya Şubesinde mahkeme adına açılacak hesapta kesinleşme tarihine kadar faiz işletilecek şekilde yatırılmasına karar verildiği görülmektedir. Başka anlatımla, bu kararla, yargısal bir işlem tesis edilerek yargı fonksiyonu yerine getirilmiştir. Mahkeme kararının gereği icra edilmek üzere bedelin yatırıldığı bankaya bildirilmesi, ne yargısal usuller izlenerek yerine getirilecek niteliktedir ne de hukuki bir uyuşmazlığa çözüm üretmek amacına yönelik olacaktır. Bu nedenle kararda belirtilen bildirimin yerine getirilmesi yargısal bir işlem tesisini gerektirmeyecek, yargı fonksiyonunun yerine getirilmesi kapsamında da değerlendirilmeyecektir.
Buna göre, asliye hukuk mahkemesi kararının bankaya bildirilmesi, idari usuller (müzekkere yazılması gibi) izlenerek tesis edilen idari bir işlem niteliği taşımakta, idare fonksiyonunun yerine getirilmesi kapsamında bulunmaktadır. Bu bildirimin yapılmamasından kaynaklanan zararın da Anayasanın "Hakimlik ve savcılık mesleği" başlıklı 140. maddesinin "Hakimler ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar." kuralını içeren 6. fıkrası uyarınca, davalı idarenin hukuki sorumluluğunu gerektireceği açıktır.
Bu nedenle, idari işlem veya eylemlerden kaynaklanan ve sorumluluğun kaynağını Anayasa'nın 125. maddesinden alan hizmet kusuruna dayalı uyuşmazlık hakkında karar verilmesi idari yargının görev alanına girmektedir.
Bu itibarla, davanın görev yönünden reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... İdari Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın görev yönünden reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.