T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1632
Karar No : 2025/4309
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1)... 2) ...
VEKİLLERİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR):1) ... Müdürlüğü / ...
VEKİLİ : Av....
2) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, müşterek çocukları ...'ın 06/04/2014 tarihinde, Van ili, İpekyolu ilçesi, Buzhane Mahallesinde bulunan dereye düşmesi neticesinde boğulmak suretiyle hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için; 1.000,00 TL cenaze ve defin gideri, 4.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 40.108,66 TL) destekten yoksun kalma tazminatı ile 75.000,00 TL manevi tazminatın, annesi ... için; 5.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 35.054,05 TL) destekten yoksun kalma tazminatı ile 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu olaya ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde açılan ... sayılı soruşturma kapsamında, Başsavcılığın ... tarihli kararıyla Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünden; dere yatağında son bir yıl içerisinde tehlike ve kazaları önleyici çalışma yapılıp yapılmadığının sorulduğu, cevabi yazıda, 12/12/2007 tarihinde Van-Merkez Kurubaş Deresi Taşkın Koruma İnşaatı adı altında ihaleye çıkıldığı, 27/02/2008 tarihinde sözleşme imzalanarak 30/04/2008 tarihinde işe başlandığı, ilave muhtevasında 5.9 km uzunluğunda çift taraflı kargir duvar ve sanat yapıları imalatları yapılarak 2012 yılında inşaatın tamamlandığı, olay mahallinde dere kesitinin yeterli olmasından dolayı bu kısma ilişkin taşkın koruma tesisi yapılmadığı, vatandaşlar tarafından da konuyla ilgili talepte bulunulmadığı hususlarının belirtildiği, dava dosyasında mevcut diğer bilgi ve belgeler arasında yer alan Buzhane Mahallesi ve Emin Paşa Mahallesi Muhtarları tarafından 08/09/2009 tarihinde Devlet Su İşleri 17. Bölge Müdürlüğüne sunulan dilekçe ile daha önce iki mahallenin arasından geçen ve yoğun yerleşim alanı içerisinde kalan büyük tehlike arz eden yerin yapımı için talepte bulunulduğu, ancak yoğun yerleşim alanının içinden geçen derede ıslah duvarları yapılmayıp, kırsalda bulunan ve hiçbir tehlikesi olmayan yerin duvarlarının yapıldığı, can ve mal güvenliğinin tehlike altında olduğu belirtilerek gerekli işlemlerin yapılmasının talep edildiği, yerleşim merkezi içinde bulunduğu açık olan Kurubaş Deresinin 5.9 km kısmında daha önce Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce "Taşkın Kontrolü Tesisi" yapılarak derenin her iki yanına duvar inşaa edildiği ancak ölüm olayının meydana geldiği kısmında, can ve mal kaybını engelleyecek duvar, korkuluk ve tel örgü vb. gerekli güvenlik tedbirlerinin Mahalle Muhtarları tarafından talep edilmesine rağmen alınmadığı, Van Büyükşehir Belediyesi tarafından da yerleşim yeri içerisinde bulunan veya yerleşim yeri içerisinde kaldıktan sonra çevrede yaşayanlar için risk taşıyan dereyle ilgili olarak can güvenliğini sağlayacak biçimde uyarıcı, engelleyici tedbirler alınmadığı ve herhangi bir ıslah çalışması yapılmadığı, söz konusu derenin bulunduğu yerin, ilgili belediyece imara açılırken, bu alanda alınacak tedbirlere yönelik olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile eşgüdüm sağlanması ve uyarıcı, önleyici tedbirlerin alınmasının da ilgili belediyenin sorumluluğunda bulunduğu, çevrede yaşayanlar için risk taşıyan dere ile ilgili olarak can güvenliğini sağlayacak biçimde uyarıcı, engelleyici tedbirler alınmasının ilgili idarelerin üstlendikleri kamu hizmetinin doğal sonucu olduğu ve meydana gelen boğulma olayının yaşanmasında davalı idarelerin mevzuat gereği üstlendikleri kamu hizmetini tam ve etkin bir şekilde yerine getirmedikleri, davacılar yakını ...'ın, olay tarihinde yaklaşık 4 yaşında olduğu hususu da dikkate alındığında, gözetim ve denetim sorumluluğunu yerine getirmeyen ailenin de olayın meydana gelmesinde kusuru bulunduğu, davacıların müşterek çocuğu ...'ın dereye düşerek boğulma etkisi ile yaşamını yitirmesinde Van Büyükşehir Belediye Başkanlığının %25, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün %25 hizmet kusuru, davacıların ise %50 oranında müterafik kusuru bulunduğu sonucuna ulaşıldığı, ailenin müterafik kusuru da gözetilmek suretiyle hizmet kusuru nedeniyle idarelerin kusurları oranında tazminat ödemekle yükümlü oldukları, davacıların destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması için dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 15/08/2017 tarihli bilirkişi raporunda müterafik kusura ilişkin tenzilat yapılmaksızın ... için; 40.108,66 TL, anne ... için; 35.054,05 TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak, davacıların miktar artırım dilekçesi ve % 50 müterafik kusuru dikkate alınarak ... için 20.054,33 TL, anne ... için 17.527,03 TL destekten yoksun kalma tazminatının kabulüne, ... için talep edilen 1.000,00 TL cenaze ve defin giderine ilişkin dosyaya tevsik edici (ispatlayıcı) herhangi bir bilgi ve belge (fatura vb.) sunulamaması karşısında, tazmini istenilen maddi tazminatın cenaze ve defin giderlerine ilişkin kısmının reddine, olayın vahameti, idarelerin bu olaydaki kusurunun niteliği, sorumluluğu, özelliği ve ağırlığı gözetilerek takdiren baba ...ve anne ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 76.162,71 TL maddi tazminat isteminin; 37.581,36 TL'lik kısmının kabulüne, 38.581,35-TL'lik kısmının ise reddine, 150.000,00 TL manevi tazminat isteminin; 50.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 100.000,00 TL'lik kısmının reddine, hükmedilen 37.581,35 TL maddi tazminatın 18.790,68 TL'lik kısmı ile 50.000,00 TL manevi tazminatın 25.000,00 TL'lik kısmının Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, maddi tazminatın 4.500,00 TL'lik kısmı ile manevi tazminatın Mahkemelerinde davanın açıldığı 19/06/2015 tarihinden itibaren, maddi tazminatın geriye kalan 14.290,68 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin Mahkemelerinin kaydına giriş tarihi olan 17/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, hükmedilen 37.581,35 TL maddi tazminatın 18.790,68 TL'lik kısmı ile 50.000,00 TL manevi tazminatın 25.000,00 TL'lik kısmının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, maddi tazminatın 4.500,00 TL'lik kısmı ile manevi tazminatın anılan idareye başvurulduğu 03/04/2015 tarihinden itibaren, maddi tazminatın geriye kalan 14.290,68 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin Mahkemelerinin kaydına giriş tarihi olan 17/11/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda; davacılardan baba ... aleyhine tedbirsizlik ve dikkatsizlik nedeniyle çocuğun ölümüne neden olma suçundan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... numaralı dosyasında soruşturma açıldığı, ancak anne davacı ... aleyhine açılmış bir soruşturma bulunmadığı hususu karşısında, davacı anne... aleyhine müterafik kusur takdir edilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacı anne ... için takdir edilen destekten yoksun kalma ve manevi tazminat yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, 35.054,05 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 50.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin 25.000,00 TL manevi tazminat isteminin reddine, kararın davacı baba ... için hükmedilen destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminata, cenaze ve defin giderinin reddine yönelik istinaf istemleri ile davalı idarelerin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, dava konusu olayın davalı idarelerin hizmet kusurundan kaynaklandığı, taraflarına kusur izafe edilemeyeceği, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden DSİ Genel Müdürlüğü tarafından, idarelerinin herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı, dava konusu olayın yaşandığı derenin üzerinin kapatılmasının teknik olarak mümkün olmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 6200 sayılı Kanun kapsamında dere yatakları ve çevresinde gerekli önlemleri almanın diğer davalı DSİ Genel Müdürlüğünün yetki ve sorumluluğu altında bulunduğu, idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, dava konusu olayda hem annenin hem de babanın müterafik kusurunun bulunduğu Mahkemece kabul edildiği halde Bölge İdare Mahkemesince anne yönünden müterafik kusuru bulunmadığı değerlendirmesinin hukuka aykırı olduğu, hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca Danıştay Onuncu ve Sekizinci Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, müşterek çocukları ...'ın 06/04/2014 tarihinde, Van ili, İpekyolu ilçesi, Buzhane Mahallesinde bulunan dereye düşmesi neticesinde boğulmak suretiyle hayatını kaybetmesinde davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için; 1.000,00 TL cenaze ve defin gideri, 4.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 40.108,66 TL) destekten yoksun kalma tazminatı ile 75.000,00 TL manevi tazminatın, annesi ... için; 5.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 35.054,05 TL) destekten yoksun kalma tazminatı ile 75.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesinin 2. fıkrasında eşlerin çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14. maddesinde "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı... hizmetlerini yapar veya yaptırır..." hükmü yer almaktadır.
İdare kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup, idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Tazminat hukukunda asıl olan, ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması olup, hizmet kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğuna gidebilmek için ortaya çıkan zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının bulunması şarttır. Zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağının kurulabildiği hallerde öncelikle idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkesine göre zararın tazmin edilip edilmeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu sebeple, hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.
Müterafik kusur (ortak kusur), zarara uğrayanın; zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım (etki) etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana veya mirasçılarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, olay tarihinde 4 yaşında olan davacıların müşterek çocuklarının dereye düşmesi neticesinde boğulmak suretiyle hayatını kaybetmesinde bakım ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmekte ihmali olduğu anlaşılan davacı anne ve babanın kusurlu olduğu tartışmasızdır. Bu nedenle ceza yargılamasının ebeveynlerden biri hakkında yapılmış olması diğer ebeveynin olayda müterafik kusurunun olmadığı anlamına gelmemektedir.
Bununla birlikte, çevrede yaşayanlar için risk taşıyan dere ile ilgili olarak can güvenliğini sağlayacak biçimde uyarıcı, engelleyici tedbirlerin alınması da ilgili idarelerin üstlendikleri kamu hizmetinin doğal sonucudur,
Öte yandan davalı idarelerden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 12/12/2007 tarihinde Van-Merkez Kurubaş Deresi Taşkın Koruma İnşaatı adı altında ihaleye çıkıldığı, 27/02/2008 tarihinde sözleşme imzalanarak 30/04/2008 tarihinde işe başlandığı, ilave muhtevasında 5.9 km uzunluğunda çift taraflı kargir duvar ve sanat yapıları imalatları yapılarak 2012 yılında inşaatın tamamlandığı, olay mahallinde dere kesitinin yeterli olmasından dolayı bu kısma ilişkin taşkın koruma tesisi yapılmaması, dava konusu olayın gerçekleştiği yerin iki mahallenin arasından geçen ve yoğun yerleşim alanının içerisinde kalması, can ve mal kaybını engelleyecek duvar, korkuluk ve tel örgü vb. gerekli güvenlik tedbirlerinin Mahalle Muhtarları tarafından talep edilmesine rağmen alınmaması, Van Büyükşehir Belediyesi tarafından da yerleşim yeri içerisinde bulunan veya yerleşim yeri içerisinde kaldıktan sonra çevrede yaşayanlar için risk taşıyan dereyle ilgili olarak can güvenliğini sağlayacak biçimde uyarıcı, engelleyici tedbirler alınmaması, herhangi bir ıslah çalışması yapılmaması, söz konusu derenin bulunduğu yerin, ilgili belediyece imara açılırken, bu alanda alınacak tedbirlere yönelik olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile eşgüdüm sağlanmaması, uyarıcı, önleyici tedbirlerin alınmaması bir bütün halinde değerlendirildiğinde dava konusu olayda idarelerin hizmet kusurunun ağırlığını ortaya koyacak şekilde kusur oranlarının belirlenmesi sonrasında davacıların maddi ve manevi zararlarının karşılanması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik taraflarca yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2.Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/10/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.